Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
Câu hỏi mở đầu trang 73
Đề bài: Hình trên là một số du học sinh tham gia phong trào Đông du – một phong trào yêu nước tiêu biểu vào đầu thế kỉ XX với mục đích đưa thanh niên Việt Nam sang Nhật Bản học tập, chuẩn bị lực lượng, chờ thời cơ giành lại độc lập cho nước nhà. Đây là một trong những hoạt động đối ngoại tiêu biểu của các nhân sĩ yêu nước từ đầu thế kỉ XX đến Cách mạng tháng Tám năm 1945. Những hoạt động đối ngoại của Việt Nam giai đoạn này đã diễn ra như thế nào? Hãy chia sẻ hiểu biết của em.
Lời giải:
Hoạt động đối ngoại của Việt Nam giai đoạn này diễn ra theo hai hướng chính:
- Hoạt động của các nhân sĩ yêu nước: Phan Bội Châu (ở Nhật Bản, Trung Quốc), Phan Châu Trinh (ở Pháp) – tìm kiếm sự giúp đỡ từ bên ngoài để chống thực dân Pháp.
- Hoạt động của Nguyễn Ái Quốc và Đảng Cộng sản Đông Dương: kết nối cách mạng Việt Nam với phong trào cộng sản và công nhân quốc tế, tranh thủ sự ủng hộ của các lực lượng tiến bộ trên thế giới.
1. Hoạt động đối ngoại của Phan Bội Châu và Phan Châu Trinh
Câu hỏi trang 74
Đề bài: Hãy nêu những hoạt động đối ngoại chủ yếu của Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh trong những năm đầu thế kỉ XX.
Lời giải:
Hoạt động đối ngoại của Phan Bội Châu (chủ yếu ở Nhật Bản và Trung Quốc):
- Mục đích: Tìm kiếm sự giúp đỡ từ bên ngoài để chống thực dân Pháp, giành độc lập dân tộc.
- Đầu năm 1905: Sang Nhật Bản nhờ giúp đỡ về khí giới, đào tạo nhân lực. Đưa 200 thanh niên Việt Nam sang học tập ở các trường tư thục.
- Năm 1908: Tham gia thành lập các tổ chức có mục tiêu đoàn kết quốc tế:
- Điền – Quế – Việt liên minh (liên minh giữa Vân Nam, Quảng Tây với Việt Nam).
- Đông Á đồng minh (gồm một số người Nhật Bản, Trung Quốc, Triều Tiên, Ấn Độ,…) để hợp sức chống đế quốc.
- Năm 1911: Về hoạt động ở Trung Quốc.
- Đầu năm 1912: Thành lập Việt Nam Quang phục hội và tham gia thành lập Chấn Hoa Hưng Á, nhằm đánh đuổi thực dân Pháp, giành độc lập.
- Cử người liên lạc với Công sứ Đức, Đại sứ quán Nga,… để tìm kiếm sự giúp đỡ cho phong trào đấu tranh chống Pháp ở Việt Nam.
Hoạt động đối ngoại của Phan Châu Trinh (chủ yếu ở Pháp):
- Mục đích: Vận động cải cách cho Việt Nam.
- Năm 1911: Sang Pháp, tiếp xúc với một số nhóm Việt kiều, tổ chức, đảng phái tiến bộ.
- Nhiều lần gửi kiến nghị đến các thành viên của Chính phủ Pháp,… phê phán chính quyền thực dân, thức tỉnh dư luận Pháp về tình hình Việt Nam.
- Đóng vai trò quan trọng trong việc thành lập và hoạt động của một số tổ chức yêu nước Việt Nam tại Pháp.
2. Hoạt động đối ngoại của Nguyễn Ái Quốc và Đảng Cộng sản Đông Dương
a) Hoạt động đối ngoại của Nguyễn Ái Quốc (1911 – 1930)
Câu hỏi trang 75
Đề bài: Nêu tóm tắt những hoạt động đối ngoại chủ yếu của Nguyễn Ái Quốc từ năm 1911 đến năm 1930.
Lời giải:
Giai đoạn 1911 – 1922 (hoạt động chủ yếu tại Pháp):
- Đi qua nhiều quốc gia khác nhau, gặp gỡ, tiếp xúc với nhiều nhà hoạt động chính trị, văn hoá của Pháp và nhiều nước châu Âu.
- Năm 1920: Tham gia sáng lập Đảng Cộng sản Pháp.
- Năm 1921: Tham gia thành lập Hội Liên hiệp thuộc địa – một hình thức liên minh của các dân tộc bị áp bức.
- Trên cương vị Trưởng ban Nghiên cứu về Đông Dương thuộc Đảng Cộng sản Pháp, tích cực xây dựng mối quan hệ gắn bó giữa những người cộng sản với nhân dân lao động Pháp và nhân dân các nước thuộc địa.
Giai đoạn 1923 – 1930 (hoạt động chủ yếu tại Liên Xô và Trung Quốc):
- Tháng 6 – 1923: Từ Pháp đến Liên Xô, tích cực tham gia các hội nghị, đại hội của Quốc tế Cộng sản.
- Tại các diễn đàn này, trình bày quan điểm về vai trò của cách mạng thuộc địa, về lực lượng cách mạng ở thuộc địa, về quan hệ giữa cách mạng ở chính quốc với thuộc địa,…
- → Chính thức xác lập mối quan hệ giữa cách mạng Việt Nam với Quốc tế Cộng sản và cách mạng thế giới.
- Từ cuối năm 1924: Đến Quảng Châu (Trung Quốc), liên lạc với lực lượng cách mạng ở Đông Nam Á và Trung Quốc, mở các lớp huấn luyện chính trị cho thanh niên yêu nước Việt Nam.
- Trong các bài giảng, nhấn mạnh sự cần thiết phải đoàn kết và tập hợp lực lượng quốc tế.
b) Hoạt động đối ngoại của Đảng Cộng sản Đông Dương (1930 – 1945)
Câu hỏi trang 76
Đề bài: Khai thác thông tin và tư liệu trong mục, hãy nêu những hoạt động đối ngoại chủ yếu của Đảng Cộng sản Đông Dương từ năm 1930 đến năm 1945.
Lời giải:
Mục đích chung: Phục vụ cuộc đấu tranh chống thực dân, phát xít, góp phần bảo vệ hoà bình, tiến tới giành độc lập, tự do.
Các hoạt động chủ yếu:
Thứ nhất – Ủng hộ Liên Xô và phong trào cộng sản quốc tế:
- Là một phân bộ của Quốc tế Cộng sản, Đảng lãnh đạo, tổ chức nhiều hoạt động ủng hộ Liên Xô.
- Phối hợp với các tổ chức của người Pháp, người Hoa ở Đông Dương tiến hành quyên góp giúp đỡ các nạn nhân chiến tranh ở Trung Quốc.
Thứ hai – Củng cố quan hệ với Đảng Cộng sản Trung Quốc:
- Củng cố quan hệ với Đảng Cộng sản Trung Quốc.
- Thành lập Tiểu ban vận động Hoa Kiều, giúp đỡ người Hoa tổ chức hội cứu quốc.
Thứ ba – Liên lạc với phong trào chống Nhật ở Đông Nam Á:
- Nhằm mở rộng quan hệ với lực lượng chống quân phiệt Nhật Bản, Đảng liên lạc với phong trào dân tộc chống quân phiệt Nhật ở: Miến Điện, Mã Lai, Phi-líp-pin, Thái Lan, In-đô-nê-xi-a,…
Thứ tư – Hoạt động thông qua Mặt trận Việt Minh:
- Thể hiện rõ chủ trương đứng về phía lực lượng Đồng minh trong cuộc chiến chống quân phiệt Nhật Bản.
- Đại diện Mặt trận Việt Minh tiếp xúc với đại diện Trung Hoa Dân quốc, bàn về kế hoạch phối hợp chống quân phiệt Nhật Bản; cử đại biểu tham gia Việt Nam Cách mạng Đồng minh hội.
- Đối với phái bộ Mỹ ở phía nam Trung Quốc: chủ động bắt liên lạc để thiết lập quan hệ và hợp tác chống quân phiệt Nhật Bản.
- Cuối tháng 4 – 1945: Sự hợp tác giữa Việt Minh và Cơ quan Tình báo chiến lược Mỹ (OSS) tại châu Á được xác lập.
Luyện tập – Vận dụng
Luyện tập trang 76
Đề bài: Hãy hoàn thành bảng hệ thống (theo gợi ý dưới đây vào vở) về những hoạt động đối ngoại chủ yếu của cá nhân, tổ chức cách mạng từ đầu thế kỉ XX đến Cách mạng tháng Tám năm 1945.
Lời giải:
| Cá nhân/tổ chức | Hoạt động chủ yếu |
|---|---|
| Phan Bội Châu | – Hoạt động chủ yếu ở Nhật Bản và Trung Quốc.
– 1905: sang Nhật, đưa 200 thanh niên Việt Nam sang học tập. – 1908: tham gia thành lập Điền – Quế – Việt liên minh và Đông Á đồng minh. – 1912: thành lập Việt Nam Quang phục hội, tham gia thành lập Chấn Hoa Hưng Á. – Cử người liên lạc với Công sứ Đức, Đại sứ quán Nga,… tìm kiếm sự giúp đỡ. |
| Phan Châu Trinh | – Hoạt động chủ yếu ở Pháp.
– 1911: sang Pháp, tiếp xúc với Việt kiều và các đảng phái tiến bộ. – Nhiều lần gửi kiến nghị đến Chính phủ Pháp, phê phán chính quyền thực dân. – Thức tỉnh dư luận Pháp về tình hình Việt Nam. – Tham gia thành lập và hoạt động của một số tổ chức yêu nước Việt Nam tại Pháp. |
| Nguyễn Ái Quốc | – 1911 – 1922 (tại Pháp): 1920 sáng lập Đảng Cộng sản Pháp; 1921 thành lập Hội Liên hiệp thuộc địa.
– 1923 – 1930 (tại Liên Xô và Trung Quốc): Tham gia các hội nghị, đại hội của Quốc tế Cộng sản; xác lập mối quan hệ giữa cách mạng Việt Nam với Quốc tế Cộng sản. – Cuối 1924: đến Quảng Châu, mở lớp huấn luyện cho thanh niên yêu nước Việt Nam. |
| Đảng Cộng sản Đông Dương | – Ủng hộ Liên Xô; quyên góp giúp đỡ nạn nhân chiến tranh ở Trung Quốc.
– Củng cố quan hệ với Đảng Cộng sản Trung Quốc; thành lập Tiểu ban vận động Hoa Kiều. – Liên lạc với phong trào chống Nhật ở Miến Điện, Mã Lai, Phi-líp-pin, Thái Lan, In-đô-nê-xi-a,… – Qua Mặt trận Việt Minh: tiếp xúc Trung Hoa Dân quốc, bắt liên lạc với phái bộ Mỹ, hợp tác với OSS (4 – 1945). |
Vận dụng trang 76
Đề bài: Sưu tầm tư liệu từ sách, báo và internet, hãy viết bài giới thiệu về một số hoạt động đối ngoại chủ yếu mà Nguyễn Ái Quốc đã thực hiện từ năm 1911 đến năm 1945 và ý nghĩa của những hoạt động đó.
Lời giải:
Bài viết tham khảo:
Từ năm 1911 đến năm 1945, Nguyễn Ái Quốc đã có nhiều hoạt động đối ngoại quan trọng, đặt nền móng cho cách mạng Việt Nam và tạo dựng vị thế quốc tế cho phong trào giải phóng dân tộc.
Về hoạt động chủ yếu:
- Giai đoạn 1911 – 1922 (tại Pháp): Người đi qua nhiều nước, tiếp xúc với các nhà hoạt động chính trị, văn hoá tiến bộ. Năm 1920, tham gia sáng lập Đảng Cộng sản Pháp. Năm 1921, thành lập Hội Liên hiệp thuộc địa để đoàn kết các dân tộc bị áp bức.
- Giai đoạn 1923 – 1930 (tại Liên Xô và Trung Quốc): Tháng 6 – 1923, đến Liên Xô, tham gia các hội nghị, đại hội của Quốc tế Cộng sản, trình bày quan điểm về cách mạng thuộc địa. Cuối năm 1924, đến Quảng Châu, mở lớp huấn luyện chính trị cho thanh niên Việt Nam.
- Giai đoạn 1930 – 1945: Trên cương vị lãnh tụ, Người chỉ đạo hoạt động đối ngoại của Đảng và Mặt trận Việt Minh, thiết lập quan hệ với lực lượng Đồng minh chống phát xít, đặc biệt là hợp tác với Cơ quan Tình báo chiến lược Mỹ (OSS) vào cuối tháng 4 – 1945.
Về ý nghĩa:
- Xác lập mối quan hệ giữa cách mạng Việt Nam với phong trào cộng sản và công nhân quốc tế, với Quốc tế Cộng sản.
- Đưa cách mạng Việt Nam hoà nhập vào dòng chảy của cách mạng thế giới, tranh thủ được sự ủng hộ của các lực lượng tiến bộ.
- Chuẩn bị lực lượng, đường lối cho sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam (1930) và thắng lợi của Cách mạng tháng Tám (1945).
- Đặt nền móng cho đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đoàn kết quốc tế của cách mạng Việt Nam về sau.
- Khẳng định tầm nhìn chiến lược, tư duy đối ngoại nhạy bén của Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh trong việc kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại.
Cô Ngô Thị Ánh Ngọc
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Lịch Sử THPT
Trình độ: Cử nhân Sư phạm Lịch sử, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 7+ năm kinh nghiệm tại Trường THPT Kim Liên