Câu hỏi mở đầu trang 25

Đề bài: Tem “Chào mừng Cộng đồng ASEAN” do các hoạ sĩ Việt Nam thiết kế, được phát hành đồng thời tại Việt Nam và các nước ASEAN vào năm 2015. Tem mang thông điệp: “Một Tầm nhìn, một Bản sắc, một Cộng đồng”. Vì sao tất cả các nước thành viên đều chào mừng Cộng đồng ASEAN? Cộng đồng ASEAN được hình thành như thế nào? Hãy chia sẻ những điều em biết về Cộng đồng ASEAN.

Lời giải:

• Vì sao các nước đều chào mừng: Cộng đồng ASEAN là thành quả của hơn 40 năm hợp tác, đáp ứng nguyện vọng của các nước về một khu vực Đông Nam Á gắn kết, hữu nghị và hợp tác.
• Quá trình hình thành: Từ ý tưởng trong Tuyên bố Băng Cốc (1967) → Tầm nhìn ASEAN 2020 (1997) → Tuyên bố Ba-li II (2003) → Lộ trình xây dựng Cộng đồng ASEAN (2009 – 2015) → chính thức thành lập ngày 31 – 12 – 2015.
• Cộng đồng ASEAN gồm 3 trụ cột: Chính trị – An ninh, Kinh tế, Văn hoá – Xã hội.

1. Ý tưởng, mục tiêu và kế hoạch xây dựng Cộng đồng ASEAN

a) Ý tưởng xây dựng Cộng đồng ASEAN

Câu hỏi trang 26

Đề bài: Khai thác thông tin và Tư liệu 1 trong mục, hãy nêu những nét chính về ý tưởng xây dựng Cộng đồng ASEAN.

Lời giải:

Nguồn gốc ý tưởng:

• Ý tưởng xây dựng Cộng đồng ASEAN đã khởi nguồn từ khi ASEAN thành lập. Tuyên bố Băng Cốc (1967) đã nêu ra mục tiêu xây dựng một cộng đồng thịnh vượng và hoà bình ở Đông Nam Á.

Khẳng định chính thức:

• Sau 30 năm phát triển, tại Hội nghị cấp cao ASEAN không chính thức tổ chức tại Ma-lai-xi-a (1997), ASEAN chính thức khẳng định ý tưởng thành lập Cộng đồng ASEAN.
• Các nước thông qua văn kiện Tầm nhìn ASEAN 2020, nêu rõ việc xây dựng Cộng đồng ASEAN, định hướng cho sự phát triển trong tương lai.

Nội dung ý tưởng (theo Tư liệu 1):

• “Toàn bộ Đông Nam Á sẽ là một cộng đồng ASEAN, nhận thức được các mối liên hệ lịch sử của mình, hiểu rõ di sản văn hoá của mình và gắn bó với nhau bằng một bản sắc chung của khu vực“.
• Ý tưởng nhằm đưa hợp tác về kinh tế, chính trị – an ninh, văn hoá – xã hội giữa các nước thành viên lên một nấc thang mới, đáp ứng nguyện vọng về một khu vực Đông Nam Á gắn kết, hữu nghị và hợp tác.

b) Mục tiêu xây dựng Cộng đồng ASEAN

Câu hỏi trang 26

Đề bài: Khai thác thông tin và Tư liệu 2 trong mục, hãy nêu mục tiêu xây dựng Cộng đồng ASEAN.

Lời giải:

Mục tiêu chung:

• Đưa ASEAN trở thành một cộng đồng với ba trụ cột có mức độ liên kết sâu rộng hơn, ràng buộc hơn trên cơ sở pháp lí là Hiến chương ASEAN.
• Đồng thời mở rộng hợp tác với bên ngoài.

Nội dung mục tiêu (theo Tuyên bố Ba-li II năm 2003):

• Cộng đồng ASEAN được thành lập gồm 3 trụ cột: hợp tác chính trị và an ninh, hợp tác kinh tế và hợp tác văn hoá – xã hội.
• Ba trụ cột được gắn kết chặt chẽ và cùng tăng cường cho mục đích: đảm bảo hoà bình, ổn định lâu dài và cùng thịnh vượng trong khu vực.

c) Kế hoạch xây dựng Cộng đồng ASEAN

Câu hỏi trang 27

Đề bài: Trình bày những nét chính về kế hoạch xây dựng Cộng đồng ASEAN.

Lời giải:

Về kế hoạch triển khai:

• Các nước thành viên đã thông qua kế hoạch triển khai cụ thể trên 3 trụ cột: Chính trị – An ninh, Kinh tế, Văn hoá – Xã hội.
• Kế hoạch được nêu rõ trong văn bản “Lộ trình xây dựng Cộng đồng ASEAN (2009 – 2015)”, thông qua tại Hội nghị cấp cao ASEAN 14 ở Thái Lan (2009).
• Mục tiêu: đưa ASEAN thành cộng đồng gắn kết hơn về kinh tế, chính trị – an ninh, có trách nhiệm về xã hội đối với người dân.

Về quan hệ đối ngoại:

• ASEAN tăng cường thực hiện các biện pháp mở rộng hợp tác với bên ngoài thông qua cơ chế hợp tác khu vực do ASEAN giữ vai trò chủ đạo.

Kết quả:

• Sau 6 năm thực hiện, đến năm 2015, ASEAN đã cơ bản hoàn thành các kế hoạch xây dựng cộng đồng.
• Ngày 22 – 11 – 2015: Các nhà lãnh đạo ASEAN kí Tuyên bố thành lập Cộng đồng ASEAN.
• Ngày 31 – 12 – 2015: Cộng đồng ASEAN chính thức được thành lập.

2. Ba trụ cột của Cộng đồng ASEAN

a) Cộng đồng Chính trị – An ninh ASEAN (APSC)

Câu hỏi trang 27

Đề bài: Khai thác thông tin và Tư liệu 3 trong mục, hãy trình bày nội dung chính của Cộng đồng Chính trị – An ninh ASEAN.

Lời giải:

Nền tảng xây dựng:

• APSC được xây dựng trên nền tảng những thành quả hợp tác chính trị – an ninh đã đạt được của ASEAN.

Mục tiêu:

• Tạo dựng môi trường hoà bình và an ninh ở khu vực.
• Nâng hợp tác chính trị – an ninh lên một nấc thang mới cao hơn và chặt chẽ hơn, trên cơ sở các nguyên tắc cơ bản của ASEAN.

Nội dung chính (theo Tư liệu 3):

Kế hoạch Tổng thể xây dựng APSC (2009 – 2015) gồm 3 nội dung:

• Thứ nhất: Xây dựng một cộng đồng dựa trên các giá trị và chuẩn mực chung.
• Thứ hai: Tạo dựng một khu vực gắn kết, hoà bình và tự cường với trách nhiệm chung đối với an ninh toàn diện.
• Thứ ba: Hướng tới một khu vực năng động và rộng mở với bên ngoài trong một thế giới ngày càng liên kết và tuỳ thuộc.

b) Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC)

Câu hỏi trang 28

Đề bài: Hãy trình bày nội dung chính của Cộng đồng Kinh tế ASEAN.

Lời giải:

Đặc điểm:

• AEC là sự tiếp nối các chương trình hợp tác kinh tế của ASEAN trước đây, được mở rộng hơn về phạm vi, mức độ hợp tác kinh tế, thương mại,…

Nội dung chính:

• Thứ nhất: Tạo ra một thị trường và cơ sở sản xuất chung, trong đó có sự lưu chuyển tự do của hàng hoá, dịch vụ, đầu tư, vốn và lao động có tay nghề.
• Thứ hai: Xây dựng khu vực kinh tế có sức cạnh tranh cao, năng động, phát triển đồng đều.
• Thứ ba: Hội nhập đầy đủ vào nền kinh tế toàn cầu.

c) Cộng đồng Văn hoá – Xã hội ASEAN (ASCC)

Câu hỏi trang 29

Đề bài: Khai thác thông tin và Tư liệu 4 trong mục, hãy trình bày nội dung chính của Cộng đồng Văn hoá – Xã hội ASEAN.

Lời giải:

Đặc điểm:

• ASCC là khuôn khổ hợp tác chặt chẽ với các quy định và tiêu chuẩn chung.
• Mục đích: tạo sự hài hoà, bình đẳng và công bằng xã hội, nâng cao ý thức về cộng đồng và bản sắc chung ASEAN.

Nội dung chính (theo Tư liệu 4):

Kế hoạch Tổng thể xây dựng ASCC (2009) xác định 6 nội dung chính:

• Phát triển con người.
• Phúc lợi và bảo hiểm xã hội.
• Bình đẳng xã hội và các quyền.
• Bảo đảm bền vững về môi trường.
• Xây dựng bản sắc ASEAN.
• Thu hẹp khoảng cách phát triển.

→ Có nền tảng từ các giá trị văn hoá truyền thống lâu đời, ASCC là trụ cột quan trọng, gắn kết và tạo thuận lợi cho việc xây dựng hai trụ cột Kinh tế và Chính trị – An ninh.

3. Cộng đồng ASEAN sau năm 2015

Câu hỏi trang 30

Đề bài: Nêu những thách thức và triển vọng của Cộng đồng ASEAN.

Lời giải:

a) Thách thức:

Thách thức trong nội khối:

• Về chính trị: Sự đa dạng về chế độ chính trị; tình hình chính trị ở một số nước còn phức tạp; còn tồn tại một số mâu thuẫn trong quan hệ song phương.
• Về kinh tế: Sự chênh lệch về thu nhập, trình độ phát triển giữa các nước gây khó khăn cho hợp tác nội khối; sự tương đồng trong sản xuất một số ngành nghề tạo ra cạnh tranh trong xuất khẩu.

Thách thức từ bên ngoài:

• Sự cạnh tranh ảnh hưởng của các nước lớn đối với khu vực.
• Diễn biến phức tạp của tình hình Biển Đông và tình hình quốc tế.
• Biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường, dịch bệnh,…

b) Triển vọng:

• ASEAN sẽ tiếp tục phát triển với mức độ liên kết, hợp tác ngày càng sâu rộng trên cả 3 trụ cột.
• Tiếp tục là một trong những khu vực phát triển năng động nhất trên thế giới.
• Về đối ngoại: ASEAN có quan hệ rộng mở với các đối tác bên ngoài, có uy tín và vị thế ngày càng cao trong khu vực và trên thế giới.

Luyện tập – Vận dụng

Luyện tập 1 trang 30

Đề bài: Tóm tắt nét chính về ý tưởng, mục tiêu và kế hoạch xây dựng Cộng đồng ASEAN.

Lời giải:

Luyện tập 2 trang 30

Đề bài: Lập bảng thống kê (theo gợi ý dưới đây vào vở) về nội dung ba trụ cột của Cộng đồng ASEAN.

Lời giải:

Vận dụng trang 30

Đề bài: Sưu tầm tư liệu từ sách, báo, internet và vận dụng kiến thức đã học, hãy viết một bài giới thiệu ngắn về những hoạt động của em để góp phần xây dựng Cộng đồng ASEAN vững mạnh, phát triển.

Lời giải:

Bài viết tham khảo:

Là học sinh Việt Nam – một trong 10 nước thành viên ASEAN, em nhận thức được trách nhiệm của mình trong việc góp phần xây dựng Cộng đồng ASEAN vững mạnh. Em xin chia sẻ những hoạt động cụ thể mà em có thể thực hiện.

Thứ nhất, tích cực học tập, tìm hiểu về ASEAN. Em chủ động học tốt các môn Lịch sử, Địa lí và Giáo dục công dân để hiểu rõ về lịch sử, văn hoá, con người của các nước ASEAN. Em cũng tìm hiểu thêm về 3 trụ cột của Cộng đồng ASEAN qua sách, báo, internet.

Thứ hai, học ngoại ngữ, đặc biệt là tiếng Anh – ngôn ngữ chính thức của ASEAN – để có thể giao lưu, hợp tác với bạn bè các nước trong khu vực.

Thứ ba, tham gia các hoạt động giao lưu văn hoá. Em tích cực tham gia các cuộc thi tìm hiểu về ASEAN, các buổi giao lưu văn hoá với học sinh các nước, các hoạt động ngoại khoá về chủ đề “Một Tầm nhìn, một Bản sắc, một Cộng đồng”.

Thứ tư, tuyên truyền, chia sẻ thông tin. Em chia sẻ những hiểu biết về ASEAN với gia đình, bạn bè, giúp mọi người hiểu rõ hơn về bản sắc chung của khu vực Đông Nam Á.

Thứ năm, rèn luyện phẩm chất công dân toàn cầu. Em rèn luyện các kĩ năng làm việc nhóm, tư duy sáng tạo, có ý thức bảo vệ môi trường, tôn trọng sự đa dạng văn hoá – những phẩm chất cần thiết cho một công dân ASEAN.

Bằng những việc làm nhỏ nhưng thiết thực, em tin rằng mỗi học sinh Việt Nam đều có thể góp phần xây dựng Cộng đồng ASEAN ngày càng gắn kết, thịnh vượng và phát triển.

Cô Ngô Thị Ánh Ngọc

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Lịch Sử THPT

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Lịch sử, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 7+ năm kinh nghiệm tại Trường THPT Kim Liên