Trong cuộc sống, mỗi chúng ta đều trải qua những kỉ niệm đáng nhớ – có thể là niềm vui, sự tự hào, hạnh phúc, nhưng cũng có thể là nỗi buồn, sự sợ hãi hay nuối tiếc. Dù là trải nghiệm nào, từ đó ta đều có thể rút ra những bài học để trưởng thành hơn. Bài viết dưới đây sẽ giúp các em nắm vững cách viết bài văn kể lại một trải nghiệm theo chương trình Ngữ văn lớp 6, kèm theo 2 bài văn mẫu để tham khảo.

I. Yêu cầu đối với bài văn kể lại một trải nghiệm

Theo sách giáo khoa Ngữ văn 6, bài văn kể lại một trải nghiệm cần đáp ứng các yêu cầu sau:

• Được kể từ người kể chuyện ngôi thứ nhất (xưng “tôi” hoặc “em”).
• Giới thiệu được trải nghiệm đáng nhớ.
• Tập trung vào sự việc đã xảy ra.
• Sắp xếp các sự việc, chi tiết theo trình tự hợp lí (theo thời gian, không gian, hoặc quan hệ nguyên nhân – kết quả).
• Sử dụng các chi tiết miêu tả cụ thể về thời gian, không gian, nhân vật và diễn biến câu chuyện.
• Thể hiện được cảm xúc của người viết trước sự việc được kể; rút ra được ý nghĩa, sự quan trọng của trải nghiệm đối với người viết.

II. Các bước viết bài văn kể lại một trải nghiệm

Bước 1: Trước khi viết

a. Lựa chọn đề tài

Các em có thể chọn kể về những trải nghiệm như: một lần làm việc tốt, một lần mắc lỗi, một chuyến đi đáng nhớ, kỉ niệm với bạn bè hoặc người thân, lần đầu làm một việc gì đó, khoảnh khắc đặc biệt trong cuộc sống…

Mục đích viết là chia sẻ một trải nghiệm cá nhân với người đọc (thầy cô, bạn bè, người thân) và thể hiện bản thân.

b. Tìm ý

Các em có thể tìm ý bằng cách tự đặt câu hỏi và trả lời:

• Đó là câu chuyện gì? Xảy ra khi nào? Ở đâu?
• Những ai liên quan đến câu chuyện? Họ đã nói và làm gì?
• Điều gì đã xảy ra? Theo thứ tự thế nào?
• Vì sao câu chuyện lại xảy ra như vậy?
• Cảm xúc của em như thế nào khi câu chuyện diễn ra và khi kể lại?
• Câu chuyện đó cho em rút ra bài học gì? Nó có ý nghĩa như thế nào đối với em?

Ngoài ra, các em cũng có thể tìm ý bằng cách hình dung lại câu chuyện trong trí nhớ, sử dụng kỉ vật liên quan (bức tranh, món quà, dòng nhật kí…), hoặc phỏng vấn những người có liên quan.

c. Lập dàn ý

Sắp xếp các ý đã tìm được thành dàn ý:

Mở bài: Giới thiệu câu chuyện (trải nghiệm gì, xảy ra khi nào, vì sao đáng nhớ).

Thân bài: Kể lại diễn biến câu chuyện.

• Giới thiệu thời gian, không gian xảy ra câu chuyện và những nhân vật có liên quan.
• Kể lại các sự việc theo trình tự hợp lí: sự việc 1, sự việc 2, sự việc 3…
• Xen kẽ miêu tả cảm xúc của bản thân trong từng sự việc.

Kết bài: Nêu cảm xúc của người viết và rút ra ý nghĩa, sự quan trọng của trải nghiệm đối với bản thân.

Bước 2: Viết bài

Khi viết bài, các em cần lưu ý:

• Bám sát dàn ý đã lập.
• Sử dụng ngôi kể thứ nhất xuyên suốt, nhất quán.
• Sử dụng các chi tiết miêu tả cụ thể về thời gian, không gian, nhân vật và diễn biến câu chuyện để bài viết sinh động, hấp dẫn.
• Thể hiện cảm xúc chân thực của bản thân trước sự việc được kể.
• Rút ra kết luận thuyết phục về ý nghĩa, sự quan trọng của trải nghiệm đối với bản thân.

Bước 3: Chỉnh sửa bài viết

Sau khi viết xong, các em cần rà soát bài viết theo các tiêu chí:

• Đã giới thiệu được trải nghiệm đáng nhớ chưa?
• Từ ngữ xưng hô đã nhất quán chưa?
• Các sự việc đã được sắp xếp theo trình tự hợp lí chưa?
• Đã có chi tiết miêu tả cụ thể về thời gian, không gian, nhân vật chưa?
• Đã thể hiện cảm xúc trước sự việc được kể chưa?
• Đã rút ra ý nghĩa, bài học từ trải nghiệm chưa?
• Bài viết có mắc lỗi chính tả, diễn đạt không?

III. Phân tích bài viết tham khảo trong SGK

Bài viết tham khảo “Trải nghiệm buồn của tôi” trong sách giáo khoa kể về một lần hiểu lầm bạn trong lớp. Bài viết đáp ứng đầy đủ các yêu cầu của kiểu bài:

• Ngôi kể thứ nhất: người kể chuyện xưng “tôi” xuyên suốt.
• Mở bài giới thiệu câu chuyện: một trải nghiệm buồn có ý nghĩa đặc biệt.
• Thân bài kể diễn biến theo trật tự thời gian kết hợp quan hệ nhân quả: nhận nhiệm vụ viết bản tổng hợp → bài viết bị vẽ nguệch ngoạc → thoáng nhìn thấy Duy đi qua bàn → hiểu lầm Duy là thủ phạm → cãi nhau trước lớp → Tuấn đứng lên nhận lỗi → “tôi” xấu hổ, ân hận.
• Sử dụng chi tiết miêu tả cụ thể: “sầm sập chạy ra sân”, “Duy ngơ ngác”, “cả lớp im phăng phắc”, “hai má tôi nóng rực lên vì xấu hổ”…
• Thể hiện cảm xúc phong phú: vui, tức giận, xấu hổ, ân hận, buồn, sợ hãi.
• Kết bài rút ra bài học: giữ câu chuyện trong trí nhớ như lời nhắc nhở về hậu quả của sự nóng giận, về việc phải bình tĩnh khi nhận xét, đánh giá người khác.

IV. Bài văn mẫu

Bài văn mẫu 1: Lần đầu tiên tôi nấu cơm

Trong cuộc sống, tôi có rất nhiều trải nghiệm đáng nhớ. Nhưng lần đầu tiên tự tay nấu cơm cho gia đình là trải nghiệm mà tôi nhớ mãi, bởi nó vừa vui, vừa bối rối, lại vừa khiến tôi tự hào.

Chuyện xảy ra vào một buổi trưa thứ Bảy, khi tôi vừa học xong lớp 5. Hôm đó, mẹ phải đi công việc gấp, bố thì đi công tác xa. Trước khi đi, mẹ dặn tôi: “Con vo gạo nấu cơm giúp mẹ nhé, trưa mẹ về sớm nấu thức ăn.” Tôi gật đầu rất tự tin vì nghĩ rằng nấu cơm có gì khó đâu, ngày nào tôi cũng thấy mẹ làm mà.

Khi mẹ đi rồi, tôi lấy nồi cơm điện ra, múc gạo bỏ vào. Tôi vo gạo ba lần cho sạch rồi đổ nước vào. Nhưng đến lúc này, tôi bỗng lúng túng: không biết phải đổ bao nhiêu nước cho vừa. Tôi nhớ mang máng mẹ từng nói “nước cao hơn mặt gạo một đốt ngón tay”, nhưng tôi không chắc là đốt nào. Cuối cùng, tôi đoán đại rồi cắm điện, lòng thấp thỏm không yên.

Khoảng hai mươi phút sau, nồi cơm sôi sùng sục, mùi gạo bốc lên thơm phức. Tôi mừng thầm, nghĩ bụng chắc cơm sắp chín rồi. Nhưng khi mở nắp nồi ra kiểm tra, tôi tá hỏa: cơm nhão nhoét, nước còn lênh láng. Thì ra tôi đã đổ quá nhiều nước! Tôi hoảng hốt, không biết phải làm sao, chỉ biết đậy nắp lại và chờ đợi.

Khi mẹ về đến nhà, tôi lo lắng chạy ra đón. Mẹ mở nồi cơm, nhìn thấy cơm nhão thì bật cười. Tôi cúi đầu xấu hổ, lí nhí: “Con xin lỗi mẹ, con cho nhiều nước quá.” Mẹ không trách mà xoa đầu tôi, nói: “Không sao, lần đầu mà. Lần sau con nhớ đặt lòng bàn tay lên mặt gạo, nước chỉ cần ngập lưng bàn tay là vừa đủ.” Rồi mẹ nấu thêm món canh và cả nhà vẫn ăn bữa cơm nhão ấy rất vui vẻ.

Bữa cơm hôm đó tuy không ngon nhưng tôi cảm thấy rất hạnh phúc. Tôi vui vì lần đầu tiên mình đã biết làm một việc giúp mẹ, dù kết quả chưa hoàn hảo. Trải nghiệm ấy dạy tôi rằng mọi việc đều cần học hỏi và thực hành, không ai giỏi ngay từ lần đầu tiên. Và quan trọng hơn, tôi hiểu rằng mỗi bữa cơm mẹ nấu hằng ngày đều chứa đựng bao nhiêu tình yêu thương và sự cần mẫn. Từ hôm đó, tôi thường xin mẹ cho phụ nấu cơm và dần dần đã nấu được những nồi cơm ngon lành.

Bài văn mẫu 2: Kỉ niệm đáng nhớ ngày khai giảng lớp 6

Ai cũng có những kỉ niệm đáng nhớ trong đời. Với tôi, ngày khai giảng đầu tiên bước vào lớp 6 là một trải nghiệm mà tôi sẽ không bao giờ quên. Đó là ngày tôi vừa hồi hộp, vừa lo lắng, nhưng cũng đầy niềm vui bất ngờ.

Sáng hôm ấy là ngày mùng 5 tháng 9, trời trong xanh và nắng nhẹ. Tôi dậy từ rất sớm, mặc bộ đồng phục mới tinh, đeo chiếc khăn quàng đỏ và xách chiếc cặp sách còn thơm mùi da mới. Nhìn mình trong gương, tôi thấy mình lớn hẳn lên. Nhưng trong lòng lại nặng trĩu một nỗi lo: trường mới, bạn mới, thầy cô mới – liệu tôi có hòa nhập được không?

Bước vào cổng trường trung học cơ sở, tôi ngỡ ngàng trước sân trường rộng thênh thang, khác hẳn ngôi trường tiểu học nhỏ bé thân quen. Hàng trăm học sinh đứng xếp hàng ngay ngắn, ai cũng mặc đồng phục trắng tinh. Tôi lóng ngóng tìm lớp mình, mắt nhìn quanh mà chẳng thấy một gương mặt quen thuộc nào. Bạn bè cũ của tôi đều học ở các trường khác. Tôi đứng lẻ loi ở cuối hàng, cảm giác cô đơn và lạc lõng.

Đúng lúc ấy, một bạn gái tóc ngắn, nụ cười rất tươi quay sang hỏi tôi: “Bạn ơi, bạn cũng học lớp 6A hả? Mình tên là Hà, mình cũng mới chuyển đến, chẳng quen ai cả.” Giọng nói thân thiện của Hà khiến tôi bớt lo lắng hẳn. Tôi mỉm cười đáp: “Mình tên là Linh, mình cũng vậy, chẳng có bạn cũ nào ở đây.” Hai đứa nhìn nhau rồi cùng cười. Từ giây phút ấy, tôi cảm thấy mình không còn cô đơn nữa.

Buổi lễ khai giảng bắt đầu với tiếng trống trường vang rền. Cờ đỏ sao vàng được kéo lên trong tiếng hát Quốc ca trang nghiêm. Thầy hiệu trưởng đọc diễn văn chào đón học sinh mới, tôi nghe mà lòng rưng rưng xúc động. Khi tiếng trống trường điểm những nhịp đầu tiên báo hiệu năm học mới, tôi bỗng thấy tim mình đập nhanh hơn. Một chương mới trong cuộc đời đã thực sự bắt đầu.

Sau lễ khai giảng, cô giáo chủ nhiệm dẫn cả lớp vào phòng học. Cô tự giới thiệu rồi mời từng bạn đứng lên nói về bản thân. Khi đến lượt tôi, đôi chân run run, giọng nói lí nhí, nhưng Hà ngồi bên cạnh cứ mỉm cười động viên. Tôi nói xong, cả lớp vỗ tay, và tôi thở phào nhẹ nhõm.

Về nhà hôm ấy, tôi kể cho mẹ nghe về ngôi trường mới, về cô giáo chủ nhiệm dịu dàng và đặc biệt là về Hà – người bạn đầu tiên ở ngôi trường mới. Mẹ cười bảo: “Thấy chưa, con lo lắng bao nhiêu rồi cuối cùng mọi thứ đều tốt đẹp.”

Ngày khai giảng ấy đã dạy tôi một bài học quý giá: đừng sợ hãi trước những điều mới mẻ. Cuộc sống luôn có những bất ngờ tốt đẹp đang chờ đón ta, chỉ cần ta mở lòng đón nhận. Và cho đến bây giờ, Hà vẫn là người bạn thân nhất của tôi. Mỗi lần nhớ lại khoảnh khắc hai đứa gặp nhau lần đầu ở sân trường hôm ấy, tôi đều mỉm cười và thầm biết ơn ngày khai giảng đáng nhớ đó.

V. Tổng kết

Bài văn kể lại một trải nghiệm là kiểu bài tự sự, yêu cầu người viết kể từ ngôi thứ nhất, tập trung vào sự việc đã xảy ra, sắp xếp theo trình tự hợp lí, sử dụng chi tiết miêu tả cụ thể và thể hiện cảm xúc chân thực. Điều quan trọng nhất là bài viết cần rút ra được ý nghĩa, bài học từ trải nghiệm – đó mới là giá trị cốt lõi giúp người viết và người đọc cùng trưởng thành hơn.

Khi viết bài, các em hãy nhớ: một trải nghiệm dù nhỏ bé nhưng nếu được kể bằng cảm xúc chân thành, bằng những chi tiết sinh động thì sẽ luôn chạm đến trái tim người đọc.

Thầy Nguyễn Thái Nhật Luật

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Ngữ Văn THCS

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Ngữ Văn, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 8+ năm kinh nghiệm tại THCS Hồng Bàng