Trong chương trình Ngữ văn lớp 6, sau khi tìm hiểu văn bản “Bài học đường đời đầu tiên“, các em sẽ được học cách viết bài văn kể lại một trải nghiệm của bản thân. Giống như Dế Mèn đã kể lại trải nghiệm đáng nhớ – bài học đường đời đầu tiên từ sự việc trêu chị Cốc dẫn đến cái chết của Dế Choắt, các em cũng có thể kể lại những trải nghiệm vui, buồn hoặc những bài học quý giá mà mình đã trải qua. Bài viết dưới đây sẽ hướng dẫn các em nắm vững yêu cầu, các bước viết bài và cung cấp 2 bài văn mẫu tham khảo.

I. Yêu cầu đối với bài văn kể lại một trải nghiệm

Khi viết bài văn kể lại một trải nghiệm, các em cần đảm bảo các yêu cầu sau:

• Được kể từ người kể chuyện ngôi thứ nhất (xưng “tôi” hoặc “em”).
• Giới thiệu được trải nghiệm đáng nhớ.
• Tập trung vào sự việc đã xảy ra (kể rõ ràng, mạch lạc theo trình tự thời gian).
• Thể hiện được cảm xúc của người viết trước sự việc được kể.

II. Các bước viết bài văn kể lại một trải nghiệm

1. Trước khi viết

a. Lựa chọn đề tài

Các em hãy nghĩ về những sự việc quan trọng, đáng nhớ đã xảy ra với mình và liệt kê ra giấy. Có thể tham khảo một số gợi ý sau:

• Một trải nghiệm vui vẻ, hạnh phúc: một lần kết bạn, chuyến đi có ý nghĩa, bữa tiệc sinh nhật, một thành tích hay chiến thắng, một lần giúp đỡ người khác hay được người khác giúp đỡ…
• Một trải nghiệm buồn, tiếc nuối: chia tay một người bạn, hiểu lầm một người, một lần mắc lỗi…
• Một trải nghiệm khiến em thay đổi, tự hoàn thiện mình: một hành trình khám phá, một lần thất bại…

b. Tìm ý

Sau khi đã chọn được trải nghiệm, hãy tìm ý cho bài viết bằng cách trả lời các câu hỏi:

• Đó là chuyện gì? Xảy ra khi nào? Ở đâu?
• Những ai có liên quan đến câu chuyện? Họ đã nói gì và làm gì?
• Điều gì đã xảy ra? Theo thứ tự như thế nào?
• Vì sao câu chuyện lại xảy ra như vậy?
• Em có cảm xúc gì khi câu chuyện diễn ra và khi kể lại câu chuyện?

c. Lập dàn ý

Sắp xếp các thông tin và ý tưởng thành dàn ý:

Mở bài: Giới thiệu câu chuyện (trải nghiệm đó là gì, xảy ra khi nào, đáng nhớ như thế nào).

Thân bài: Kể lại diễn biến của câu chuyện.

• Giới thiệu thời gian, không gian xảy ra câu chuyện và những nhân vật có liên quan.
• Kể lại các sự việc trong câu chuyện theo trình tự thời gian.

Kết bài: Nêu kết thúc của câu chuyện và cảm xúc của người viết.

2. Viết bài

Khi viết bài, các em cần lưu ý:

• Bám sát dàn ý đã lập.
• Nhất quán về ngôi kể: sử dụng người kể chuyện ngôi thứ nhất (xưng “tôi” hoặc “em”) xuyên suốt bài viết.
• Sử dụng các yếu tố của truyện như cốt truyện, nhân vật…
• Diễn đạt trong sáng, dễ hiểu.

3. Chỉnh sửa bài viết

Sau khi viết xong, các em hãy đọc lại và kiểm tra:

• Bài viết đã giới thiệu được trải nghiệm đáng nhớ chưa?
• Từ ngữ xưng hô đã nhất quán chưa? (Nếu chưa, cần sửa lại.)
• Nội dung đã tập trung vào sự việc chưa? (Bổ sung chi tiết cần thiết, lược bớt chi tiết thừa.)
• Đã thể hiện cảm xúc trước sự việc được kể chưa? (Nếu chưa, cần bổ sung.)
• Rà soát lỗi chính tả và diễn đạt (dùng từ, đặt câu). Chỉnh sửa nếu phát hiện lỗi.

III. Phân tích bài viết tham khảo trong SGK: “Người bạn nhỏ”

Trong SGK Ngữ văn 6, bài viết tham khảo “Người bạn nhỏ” kể về kỉ niệm của tác giả với một chú mèo tên Mun. Đây là bài viết mẫu giúp các em hình dung cách triển khai bài văn kể lại một trải nghiệm.

Ngôi kể: Ngôi thứ nhất (xưng “tôi”).

Các phần của bài viết:

• Đoạn 1 (Mở bài): Giới thiệu trải nghiệm – câu chuyện đáng nhớ với cả ba mẹ con.
• Đoạn 2, 3, 4 (Thân bài): Tập trung vào các sự việc chính:
  • Sự việc 1: Ba mẹ con chuyển đến ngôi nhà mới có phòng xép xinh xắn nhưng nhiều chuột, chuột còn gặm cả chân người khi ngủ.
  • Sự việc 2: Bà ngoại gửi cho một chú mèo Mun lông đen mượt để trông nhà.
  • Sự việc 3: Từ khi có Mun, không con chuột nào dám bén mảng – cuộc sống yên ổn hơn.
  • Sự việc 4: Một buổi chiều, Mun biến mất, hai chị em tìm kiếm mãi nhưng không thấy.
• Đoạn 5 (Kết bài): Nêu cảm xúc – đó là lần đầu tiên trải nghiệm nỗi buồn mất một người bạn, chẳng ai quên được Mun.

Những từ ngữ thể hiện cảm xúc: “thích”, “khóc”, “nhớ Mun”, “chẳng ai quên được Mun”…

Bài viết tham khảo cho thấy cách kể chuyện tự nhiên, mạch lạc, có đầy đủ các phần mở bài – thân bài – kết bài, sử dụng ngôi kể thứ nhất nhất quán và thể hiện rõ cảm xúc của người viết.

IV. Hai bài văn mẫu tham khảo

Bài văn mẫu 1: Kể lại một lần em mắc lỗi

Tôi là một đứa trẻ ham chơi nên đã từng gây ra nhiều lỗi lầm. Câu chuyện xảy ra khi tôi còn học lớp 5, nhưng là một trải nghiệm mà bây giờ tôi vẫn còn nhớ mãi.

Vì là con trai nên tôi rất mê chơi game. Hôm đó là buổi tối thứ năm. Tôi đang ngồi học bài nhưng lại suy nghĩ về trận đấu lúc chiều. Càng nghĩ, tôi càng cảm thấy không phục vì đã thua Hoàng – cậu bạn cùng lớp mới chơi game chưa được bao lâu nhưng đã đánh thắng tôi. Bởi vậy, tôi quyết tâm phải luyện tập thêm để phục thù. Nghĩ vậy, tôi liền thu dọn sách vở rồi xuống nhà. Thấy mẹ đang ở trong bếp, tôi nói với mẹ:

– Mẹ ơi, con có bài tập khó quá không làm được. Con mang sang nhà Tuấn nhờ bạn giải giúp nhé?

Mẹ đồng ý và dặn tôi về sớm vì bố sắp đi làm về. Tôi chỉ vâng dạ cho có rồi nhảy lên xe đạp đi luôn. Nhưng tôi không sang nhà Tuấn mà đến quán điện tử gần trường. Ngồi vào bàn, tôi cảm thấy phấn chấn lạ lùng, mải chơi đến quên cả thời gian. Bỗng có một bàn tay đập vào vai tôi:

– Muộn quá rồi, về cho bác còn đóng cửa!

Bác chủ quán nhắc nhở rồi chỉ tay lên đồng hồ. Mười một giờ ba mươi phút. Tôi nhanh chóng trả tiền rồi dắt xe ra về. Vừa đạp xe, tôi vừa nghĩ sẽ giải thích cho bố mẹ như thế nào. Chắc chắn bố mẹ sẽ rất tức giận. Bỗng nhiên tôi nghe thấy tiếng xe máy quen thuộc đang tới gần, một giọng nói nghiêm nghị vang lên:

– Đức, con đã đi đâu mà giờ mới về nhà?

Hai đầu gối bủn rủn, tôi đứng như trời trồng, miệng lắp bắp:

– Bố… bố… đi tìm con ạ?

– Đúng vậy! Mẹ nói là con đến nhà Tuấn nhờ bạn giảng bài, nhưng bố sang nhà bạn thì không thấy con ở đó nên đã đi tìm.

– Con… con…

– Thôi, muộn rồi, mau về nhà đi con!

Tôi đi bên cạnh bố mà lòng cảm thấy thật có lỗi. Khi bước vào nhà, tôi thấy mẹ vẫn đang ngồi chờ ở phòng khách. Tôi chỉ biết im lặng chờ đợi những câu mắng của bố. Nhưng không, tôi chỉ nghe thấy mẹ hỏi:

– Đức, con đi đâu mà giờ này mới về? Đã ăn cơm chưa?

Khi nghe mẹ nói vậy, tôi òa khóc. Tôi liền xin lỗi bố mẹ, rồi thành thật kể lại mọi chuyện. Bố liền nói với tôi:

– Tuổi trẻ thường hiếu thắng, thích hơn thua với bạn bè. Đó không phải là điều gì sai trái. Nhưng việc con nói dối mẹ để đi chơi là điều không đúng. Việc chơi game, bố mẹ không phản đối nhưng nếu con chơi quá nhiều sẽ không tốt cho sức khỏe, hay việc học tập. Bố mong con ý thức được điều đó.

Tôi nhìn bố, ánh mắt nghiêm nghị của bố nhìn tôi. Tôi đã nhận ra sai lầm của mình. Tôi liền hứa với bố mẹ sẽ không tái phạm cũng như cố gắng học hành chăm chỉ hơn. Cũng nhờ có trải nghiệm này, tôi nhận ra tình yêu thương lớn lao mà bố mẹ dành cho mình. Bố mẹ không mắng mỏ mà nhẹ nhàng khuyên bảo, điều đó khiến tôi càng thấy xấu hổ và quyết tâm sửa đổi. Đó là bài học mà tôi không bao giờ quên.

Phân tích bài văn mẫu 1:

• Ngôi kể: Ngôi thứ nhất (xưng “tôi”) – nhất quán xuyên suốt.
• Mở bài: Giới thiệu trải nghiệm (một lần mắc lỗi khi còn học lớp 5).
• Thân bài: Kể lại các sự việc theo trình tự thời gian rõ ràng:
  • Sự việc 1: Thua bạn Hoàng khi chơi game, muốn luyện tập phục thù.
  • Sự việc 2: Nói dối mẹ để đi chơi game ở quán điện tử.
  • Sự việc 3: Mải chơi quên thời gian, đến 11h30 mới về.
  • Sự việc 4: Bố đi tìm và gặp trên đường về.
  • Sự việc 5: Về nhà, mẹ không mắng mà hỏi han, bố khuyên bảo nhẹ nhàng.
• Kết bài: Cảm xúc hối hận, nhận ra tình yêu thương của bố mẹ, hứa sửa đổi.
• Cảm xúc được thể hiện qua các từ ngữ: “phấn chấn”, “hai đầu gối bủn rủn”, “đứng như trời trồng”, “lắp bắp”, “cảm thấy thật có lỗi”, “òa khóc”, “xấu hổ”…

Bài văn mẫu 2: Kể lại một chuyến đi chơi đáng nhớ

Trong cuộc đời mỗi người, ai cũng có những kỉ niệm đáng nhớ. Với tôi, chuyến đi biển cùng gia đình vào mùa hè năm lớp 4 là một trải nghiệm tuyệt vời mà đến bây giờ tôi vẫn nhớ như in.

Hè năm ấy, bố mẹ quyết định đưa cả nhà đi biển Vũng Tàu. Tôi vui sướng đến mức đêm trước ngày đi không tài nào ngủ được. Sáng sớm hôm sau, cả gia đình lên xe ô tô khởi hành. Trên xe, tôi và em gái Hà cứ hỏi bố liên tục: “Bố ơi, bao giờ đến nơi ạ?”. Bố cười và bảo: “Hai con ngủ một giấc là đến nơi thôi!”.

Khi xe dừng lại, tôi mở cửa và ngỡ ngàng trước khung cảnh trước mắt. Biển rộng mênh mông, nước trong xanh lấp lánh dưới ánh nắng. Sóng biển ào ào vỗ vào bờ cát trắng mịn. Tôi chưa bao giờ được nhìn thấy biển nên đứng ngây người, miệng há hốc vì ngạc nhiên. Em Hà thì reo lên sung sướng: “A, biển đẹp quá! Chị ơi, mình ra tắm đi!”.

Bố mẹ dẫn hai chị em ra bãi biển. Lần đầu tiên chân tôi chạm vào cát ấm, cảm giác thật lạ lùng và thú vị. Sóng biển nhẹ nhàng chạy tới vỗ vào chân, mát lạnh, khiến tôi rùng mình rồi cười thích thú. Bố dạy hai chị em bơi. Lúc đầu tôi rất sợ, cứ bám chặt tay bố không dám buông. Nhưng rồi bố kiên nhẫn hướng dẫn, tôi bắt đầu đạp chân, quạt tay và từ từ nổi lên mặt nước. Cảm giác lần đầu tiên tự mình nổi trên mặt biển thật tuyệt vời, tôi vui sướng hét lên: “Con bơi được rồi bố ơi!”. Bố cười thật tươi và khen tôi giỏi.

Buổi chiều, mẹ dẫn hai chị em đi dạo trên bờ biển nhặt vỏ sò, vỏ ốc. Chúng tôi tìm được rất nhiều vỏ sò đủ màu sắc: trắng, hồng, tím, vàng. Em Hà còn tìm được một con sao biển nhỏ xíu, xinh xắn. Tôi và em ngồi trên bãi cát, xây những lâu đài cát thật to trong khi mẹ ngồi bên cạnh chụp ảnh cho chúng tôi. Hoàng hôn buông xuống, bầu trời chuyển sang màu đỏ cam rực rỡ, phản chiếu lung linh trên mặt biển. Cả gia đình ngồi bên nhau ngắm cảnh, ăn hải sản tươi ngon. Tôi cảm thấy hạnh phúc vô cùng.

Chuyến đi chỉ kéo dài hai ngày nhưng đã để lại trong tôi biết bao kỉ niệm đẹp. Đó là lần đầu tiên tôi được nhìn thấy biển, lần đầu tiên học bơi, lần đầu tiên nhặt vỏ sò trên bãi cát. Và hơn hết, đó là khoảng thời gian cả gia đình được quây quần bên nhau, cùng vui chơi và tận hưởng những phút giây hạnh phúc. Mỗi khi nhìn lại những chiếc vỏ sò tôi cất giữ trong hộp, tôi lại nhớ về chuyến đi ấy với tất cả niềm vui và sự biết ơn. Tôi mong rằng sẽ có thêm nhiều chuyến đi như thế cùng gia đình yêu thương của mình.

Phân tích bài văn mẫu 2:

• Ngôi kể: Ngôi thứ nhất (xưng “tôi”) – nhất quán xuyên suốt.
• Mở bài: Giới thiệu trải nghiệm (chuyến đi biển cùng gia đình vào mùa hè năm lớp 4).
• Thân bài: Kể lại các sự việc theo trình tự thời gian:
  • Sự việc 1: Cả gia đình chuẩn bị và lên xe đi biển Vũng Tàu.
  • Sự việc 2: Lần đầu nhìn thấy biển – ngỡ ngàng, ngạc nhiên.
  • Sự việc 3: Bố dạy bơi, lần đầu tự nổi trên mặt biển.
  • Sự việc 4: Buổi chiều dạo biển, nhặt vỏ sò, xây lâu đài cát, ngắm hoàng hôn.
• Kết bài: Cảm xúc hạnh phúc, biết ơn, mong có thêm nhiều chuyến đi cùng gia đình.
• Cảm xúc được thể hiện qua các từ ngữ: “vui sướng”, “ngỡ ngàng”, “há hốc vì ngạc nhiên”, “rùng mình rồi cười thích thú”, “vui sướng hét lên”, “hạnh phúc vô cùng”, “niềm vui và sự biết ơn”…

V. Tổng kết

Để viết tốt bài văn kể lại một trải nghiệm, các em cần nhớ:

• Chọn trải nghiệm thật sự đáng nhớ, có ý nghĩa với bản thân (có thể vui, buồn hoặc là bài học).
• Sử dụng ngôi kể thứ nhất (xưng “tôi” hoặc “em”) nhất quán từ đầu đến cuối.
• Kể theo trình tự thời gian, tập trung vào các sự việc chính, không lan man.
• Thể hiện cảm xúc chân thực của bản thân trước sự việc được kể.
• Bài viết có đủ 3 phần: mở bài (giới thiệu), thân bài (diễn biến), kết bài (kết thúc và cảm xúc).
• Sau khi viết xong, nhớ đọc lại và chỉnh sửa lỗi chính tả, diễn đạt.

Thầy Nguyễn Thái Nhật Luật

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Ngữ Văn THCS

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Ngữ Văn, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 8+ năm kinh nghiệm tại THCS Hồng Bàng