Hỗn số Toán 5 – Lý thuyết cách đọc viết & Bài tập

Lớp 5 · Toán Bài 7

Hỗn Số

Đọc, viết hỗn số — chuyển đổi hỗn số và phân số

1
Hỗn số là gì?

Hỗn số gồm hai phần ghép lại: một phần nguyên (số tự nhiên, khác 0) và một phần phân số (phân số bé hơn 1).

Ví dụ thực tế

Chia đều 5 chiếc bánh cho 4 bạn. Mỗi bạn lấy 1 chiếc, còn thừa 1 chiếc chia 4 phần bằng nhau, mỗi bạn thêm $\dfrac{1}{4}$ chiếc.
→ Mỗi bạn được: 1 và $\dfrac{1}{4}$, viết gọn: $1\dfrac{1}{4}$

$1\dfrac{1}{4}$ có: Phần nguyên = 1   Phần phân số = $\dfrac{1}{4}$
💡Cách đọc: Đọc phần nguyên, rồi chữ "và", rồi đọc phần phân số.
$1\dfrac{1}{4}$ đọc là: "một và một phần tư"
$3\dfrac{2}{5}$ đọc là: "ba và hai phần năm"
⚠️Lưu ý quan trọng:
• Phần phân số phải bé hơn 1 (tử số < mẫu số).
• Ví dụ: $2\dfrac{5}{3}$ không phải hỗn số vì $\dfrac{5}{3} > 1$.
2
Viết hỗn số dưới dạng tổng
📌Quy tắc: Hỗn số = phần nguyên + phần phân số
$a\dfrac{b}{c} = a + \dfrac{b}{c}$
Ví dụ
$3\dfrac{2}{7} = 3 + \dfrac{2}{7}$

$5\dfrac{3}{10} = 5 + \dfrac{3}{10}$

$2\dfrac{13}{100} = 2 + \dfrac{13}{100}$

Cách viết này giúp ta hiểu rõ hỗn số là bao nhiêu đơn vị nguyên cộng thêm bao nhiêu phần nữa.

3
Chuyển hỗn số thành phân số
💡Công thức:
$a\dfrac{b}{c} = \dfrac{a \times c + b}{c}$
Phần nguyên nhân mẫu, cộng tử → tử mới. Giữ nguyên mẫu.
Ví dụ: Đổi $3\dfrac{2}{5}$ thành phân số
1
Nhân: phần nguyên × mẫu = 3 × 5 = 15
2
Cộng: kết quả + tử = 15 + 2 = 17 → đây là tử mới
3
Giữ mẫu: mẫu vẫn là 5
4
Kết quả: $3\dfrac{2}{5} = \dfrac{17}{5}$
4
Chuyển phân số thành hỗn số

Khi tử số lớn hơn mẫu số (phân số > 1), ta có thể đổi thành hỗn số.

💡Cách làm: Lấy tử chia cho mẫu.
Thương → phần nguyên
Số dư → tử số mới
Mẫu → giữ nguyên
Ví dụ: Đổi $\dfrac{23}{4}$ thành hỗn số
1
Chia: 23 : 4 = 5 (dư 3)
2
Phần nguyên: 5   Tử mới: 3   Mẫu: 4
3
Kết quả: $\dfrac{23}{4} = 5\dfrac{3}{4}$
Ví dụ: Đổi $\dfrac{31}{10}$ thành hỗn số
1
31 : 10 = 3 (dư 1)
2
$\dfrac{31}{10} = 3\dfrac{1}{10}$
🎯Kiểm tra: Đổi ngược lại xem đúng không!
$3\dfrac{1}{10} = \dfrac{3 \times 10 + 1}{10} = \dfrac{31}{10}$ ✓
1
Điểm: 0/25
🍰

Sẵn sàng học hỗn số chưa?

25 câu: 15 trắc nghiệm · 5 tư duy · 5 tự luận

💡 Gợi ý
Thầy Phan Văn Công

Thầy Phan Văn Công

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Toán Tiểu học

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Giáo dục Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 10+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Kim Liên