Câu hỏi mở đầu trang 12

Đề bài: Trong các cuộc cách mạng tư sản từ thế kỉ XVI đến thế kỉ XVIII, Cách mạng tư sản Pháp cuối thế kỉ XVIII được ví như “cái chổi khổng lồ quét sạch mọi rác rưởi của chế độ phong kiến châu Âu”. Em biết những thông tin gì về Cách mạng tư sản Pháp cuối thế kỉ XVIII? Vì sao cuộc cách mạng này lại được đánh giá như vậy?

Lời giải:

• Một số thông tin về Cách mạng tư sản Pháp:
  • Cách mạng bùng nổ vào ngày 14 – 7 – 1789 bằng sự kiện quần chúng tấn công pháo đài – nhà tù Ba-xti.
  • Cách mạng do giai cấp tư sản lãnh đạo, với sự tham gia đông đảo của nông dân và bình dân thành thị.
  • Kết quả: lật đổ chế độ quân chủ chuyên chế, thành lập chế độ cộng hòa, đưa giai cấp tư sản lên cầm quyền.
• Vì sao được ví như “cái chổi khổng lồ quét sạch mọi rác rưởi của chế độ phong kiến châu Âu”: Vì cuộc cách mạng đã xóa bỏ tận gốc chế độ phong kiến ở Pháp, giải quyết vấn đề ruộng đất cho nông dân, xóa bỏ chế độ đẳng cấp. Tư tưởng Tự do, Bình đẳng, Bác ái của cách mạng được truyền bá rộng rãi, có ảnh hưởng sâu sắc đến phong trào đấu tranh chống phong kiến ở nhiều nước châu Âu.

1. Tình hình nước Pháp trước cách mạng

Câu hỏi 1 trang 14

Đề bài: Khai thác hình 2.1 và thông tin trong mục, hãy nêu nguyên nhân sâu xa và nguyên nhân trực tiếp dẫn tới sự bùng nổ Cách mạng tư sản Pháp cuối thế kỉ XVIII.

Lời giải:

a) Nguyên nhân sâu xa:

• Về kinh tế: Cuối thế kỉ XVIII, Pháp vẫn là nước nông nghiệp lạc hậu, công cụ và phương thức canh tác thô sơ, năng suất thấp. Công thương nghiệp có bước phát triển nhưng bị chế độ phường hội kìm hãm.
• Về chính trị – xã hội:
  • Chế độ quân chủ chuyên chế lâm vào khủng hoảng. Vua Lu-i XVI nắm mọi quyền hành, quan lại tham nhũng.
  • Xã hội Pháp chia thành ba đẳng cấp: Tăng lữ, Quý tộc (có mọi đặc quyền, được miễn thuế) và Đẳng cấp thứ ba (gồm tư sản, nông dân, bình dân thành thị – chiếm hơn 90% dân số, bị áp bức bóc lột).
  • Quan sát hình 2.1, ta thấy người nông dân già yếu phải cõng trên lưng cả Tăng lữ và Quý tộc → phản ánh tình cảnh khổ cực và bị bóc lột nặng nề của Đẳng cấp thứ ba.
• Về tư tưởng: Các nhà tư tưởng tiêu biểu như S. Mông-te-xki-ơ, Vôn-te, G.G. Rút-xô đã phê phán chế độ phong kiến và Giáo hội qua trào lưu Triết học Ánh sáng, mở đường cho cách mạng bùng nổ.

b) Nguyên nhân trực tiếp: Do số nợ Nhà nước vay của tư sản không trả được nên nhà vua phải tăng thuế. Đời sống nhân dân ngày càng cơ cực, thôi thúc họ nổi dậy đấu tranh. Ngày 14 – 7 – 1789, cách mạng bùng nổ.

Câu hỏi 2 trang 14

Đề bài: Hãy xác định trên lược đồ (tr. 7) địa điểm diễn ra Cách mạng tư sản Pháp cuối thế kỉ XVIII.

Lời giải:

Trên lược đồ trang 7, Cách mạng tư sản Pháp diễn ra ở nước Pháp – nằm ở Tây Âu (kí hiệu màu xanh lá cây trong chú giải lược đồ).

2. Kết quả, ý nghĩa, tính chất và đặc điểm chính của Cách mạng tư sản Pháp

Câu hỏi 1 trang 14

Đề bài: Hãy nêu kết quả của Cách mạng tư sản Pháp.

Lời giải:

Kết quả của Cách mạng tư sản Pháp cuối thế kỉ XVIII:

• Lật đổ chế độ phong kiến, thành lập chế độ cộng hòa.
• Đưa giai cấp tư sản lên cầm quyền.
• Xóa bỏ nhiều trở ngại trên con đường phát triển của chủ nghĩa tư bản.

Câu hỏi 2 trang 14

Đề bài: Hãy cho biết ý nghĩa, tính chất, đặc điểm chính của Cách mạng tư sản Pháp.

Lời giải:

• Ý nghĩa:
  • Là sự kiện lịch sử trọng đại, có ý nghĩa to lớn không chỉ với nước Pháp mà còn ảnh hưởng sâu sắc đến nhiều nước trên thế giới, nhất là ở châu Âu.
  • Để lại nhiều bài học kinh nghiệm cho phong trào cách mạng các nước.
  • Tư tưởng Tự do, Bình đẳng, Bác ái được truyền bá rộng rãi.
• Tính chất: Là một cuộc cách mạng dân chủ tư sản điển hình vì đã:
  • Thiết lập chế độ cộng hòa cùng các quyền tự do, dân chủ.
  • Giải quyết vấn đề ruộng đất cho nông dân.
  • Xóa bỏ chế độ đẳng cấp và quan hệ sản xuất phong kiến.
• Đặc điểm chính: Diễn ra dưới hình thức một cuộc đấu tranh giai cấp quyết liệt do giai cấp tư sản lãnh đạo, lật đổ chế độ quân chủ và bảo vệ tổ quốc.

Luyện tập và Vận dụng

Luyện tập 1 trang 14

Đề bài: Lập bảng so sánh điểm giống và khác nhau của Cách mạng tư sản Anh, Chiến tranh giành độc lập của 13 thuộc địa Anh ở Bắc Mỹ, Cách mạng tư sản Pháp cuối thế kỉ XVIII về: nguyên nhân, kết quả, ý nghĩa, tính chất, đặc điểm chính.

Lời giải:

a) Điểm giống nhau:

• Nguyên nhân: Đều bắt nguồn từ mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất mới (tư bản chủ nghĩa) với quan hệ sản xuất cũ (phong kiến hoặc chế độ thực dân).
• Kết quả: Đều thắng lợi, mở đường cho chủ nghĩa tư bản phát triển.
• Tính chất: Đều là các cuộc cách mạng tư sản.
• Ý nghĩa: Đều có ảnh hưởng lớn đến phong trào cách mạng ở nhiều nước trên thế giới.

b) Điểm khác nhau:

Luyện tập 2 trang 14

Đề bài: Có ý kiến cho rằng: Cách mạng tư sản Pháp cuối thế kỉ XVIII là một cuộc đại cách mạng. Em đồng ý với ý kiến đó không? Vì sao?

Lời giải:

Em đồng ý với ý kiến cho rằng Cách mạng tư sản Pháp cuối thế kỉ XVIII là một cuộc đại cách mạng. Vì:

• Đây là cuộc cách mạng dân chủ tư sản điển hình nhất trong các cuộc cách mạng tư sản thời kì này.
• Cách mạng đã xóa bỏ triệt để chế độ phong kiến, chế độ đẳng cấp và quan hệ sản xuất phong kiến – những điều mà các cuộc cách mạng tư sản trước đó (như ở Anh) chưa làm được.
• Cách mạng đã giải quyết được vấn đề ruộng đất cho người nông dân – vấn đề cơ bản mà Cách mạng tư sản Anh chưa giải quyết.
• Thiết lập chế độ cộng hòa cùng các quyền tự do, dân chủ.
• Có ảnh hưởng sâu sắc đến nhiều nước trên thế giới, đặc biệt là tư tưởng Tự do, Bình đẳng, Bác ái được truyền bá rộng rãi.

Vận dụng trang 14

Đề bài: Tìm hiểu thông tin từ sách, báo và internet, em hãy viết một đoạn văn ngắn (khoảng 5 – 7 dòng) giới thiệu về sự liên quan của Quốc kì, Quốc ca nước Pháp hiện nay với Cách mạng tư sản Pháp cuối thế kỉ XVIII và ý nghĩa của điều này.

Lời giải:

Đây là câu hỏi vận dụng, em tự sưu tầm tư liệu và viết theo cách của mình. Dưới đây là đoạn văn gợi ý:

Quốc kì và Quốc ca của nước Pháp hiện nay đều bắt nguồn từ Cách mạng tư sản Pháp cuối thế kỉ XVIII. Quốc kì Pháp gồm ba màu xanh lam – trắng – đỏ, xuất hiện lần đầu tiên trong cuộc tấn công nhà tù Ba-xti ngày 14 – 7 – 1789. Quốc ca Pháp có tên là “La Mác-xây-e” (La Marseillaise), ra đời trong thời kì cách mạng, là bài ca thể hiện tinh thần yêu nước và đấu tranh của nhân dân Pháp. Điều này có ý nghĩa ghi nhớ và tôn vinh cuộc cách mạng vĩ đại đã khai sinh ra nước Pháp hiện đại, đồng thời nhắc nhở các thế hệ người Pháp về những giá trị Tự do, Bình đẳng, Bác ái mà cách mạng để lại.

Thầy Võ Thành Luận

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Lịch Sử & Địa Lí THCS

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Sử-Địa, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ A2

Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại THCS Lê Thánh Tôn