Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
I. Vai trò của chăn nuôi
Chăn nuôi là một ngành sản xuất nông nghiệp giữ vai trò quan trọng đối với đời sống con người và nền kinh tế. Cụ thể, chăn nuôi đóng góp vào nhiều lĩnh vực khác nhau:
| STT | Vai trò | Ví dụ minh hoạ |
|---|---|---|
| 1 | Cung cấp nguồn thực phẩm giàu protein cho con người | Thịt, trứng, sữa |
| 2 | Cung cấp nguyên liệu cho công nghiệp chế biến và xuất khẩu | Da, lông, sừng, xương |
| 3 | Cung cấp sức kéo cho trồng trọt | Trâu, bò kéo cày |
| 4 | Cung cấp phân bón cho trồng trọt | Phân chuồng từ gia súc, gia cầm |
Lưu ý: Chăn nuôi không có vai trò cung cấp lương thực cho xuất khẩu. Lương thực (gạo, ngô, khoai…) là sản phẩm của ngành trồng trọt. Chăn nuôi cung cấp thực phẩm (thịt, trứng, sữa) và nguyên liệu (da, lông) cho chế biến và xuất khẩu.
II. Một số thành tựu nổi bật của việc ứng dụng công nghệ cao trong chăn nuôi
1. Thành tựu trong công tác giống vật nuôi
Nhờ ứng dụng công nghệ cao, đặc biệt là công nghệ sinh học, công tác giống vật nuôi đã đạt được nhiều thành tựu nổi bật:
| Công nghệ | Nội dung | Ý nghĩa |
|---|---|---|
| Cấy truyền phôi | Cấy phôi từ bò mẹ cao sản sang những con bò cái khác (nhờ những con bò này mang thai hộ) | Từ một bò mẹ cao sản, mỗi năm có thể cho hàng chục bê con → tăng nhanh đàn bò sữa hoặc bò thịt chất lượng cao |
| Thụ tinh nhân tạo | Cho vật nuôi bằng tinh trùng bảo quản trong môi trường nhân tạo | Giảm được số lượng vật nuôi đực giống, nâng cao chất lượng giống vật nuôi |
| Công nghệ gene | Phát hiện sớm giới tính của phôi, chủ động lựa chọn giới tính theo nhu cầu sản xuất | Rút ngắn thời gian chọn tạo giống, chọn lọc chính xác, nâng cao chất lượng giống |
Ví dụ: Người chăn nuôi bò sữa lựa chọn các phôi cái, người chăn nuôi bò thịt lựa chọn phôi đực.
2. Thành tựu trong nuôi dưỡng, chăm sóc vật nuôi
Cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ, nhiều công nghệ cao đã được ứng dụng trong nuôi dưỡng, chăm sóc vật nuôi, bao gồm:
- Công nghệ cảm biến và Internet vạn vật (IoT)
- Công nghệ thông tin và truyền thông (ICT)
- Cơ giới hoá, tự động hoá trong các khâu: cho ăn tự động, tắm rửa, vệ sinh chuồng trại, vắt sữa, thu gom trứng…
Nhờ đó, quá trình nuôi dưỡng và chăm sóc vật nuôi trở nên chính xác và khoa học hơn, mang lại hiệu quả cao, giúp giải phóng sức lao động cho người chăn nuôi. Việc ứng dụng công nghệ cao trong chăn nuôi là nền tảng để phát triển chăn nuôi bền vững, chăn nuôi thông minh.
3. Thành tựu trong xử lí chất thải và bảo vệ môi trường
Chất thải chăn nuôi nếu không được thu gom, xử lí tốt sẽ gây ra ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến sức khoẻ con người và chất lượng sản phẩm chăn nuôi. Nhờ ứng dụng công nghệ cao, đặc biệt là công nghệ vi sinh, việc xử lí chất thải đã đạt hiệu quả cao:
| Công nghệ | Ý nghĩa |
|---|---|
| Công nghệ biogas | Chuyển hoá chất thải thành khí đốt (biogas) dùng để phát điện, nấu nướng → vừa xử lí chất thải vừa tạo ra nguồn năng lượng |
| Đệm lót sinh học | Sử dụng vi sinh vật phân huỷ chất thải ngay tại chuồng nuôi |
| Chế phẩm vi sinh xử lí chuồng trại | Giảm mùi hôi, phân huỷ chất hữu cơ trong chất thải |
Nhờ đó, giảm thiểu đáng kể ô nhiễm môi trường và mang lại hiệu quả kinh tế cho người chăn nuôi.
III. Triển vọng của chăn nuôi trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0
1. Phát triển để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng ngày càng cao
Mức tiêu thụ thịt, trứng, sữa bình quân đầu người của nước ta hiện đang còn thấp so với thế giới và khu vực. Ngành chăn nuôi có triển vọng phát triển để đáp ứng cho sự gia tăng dân số và nhu cầu ngày càng tăng trong thời gian tới.
Theo Quyết định số 1520/QĐ-TTg năm 2020 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt “Chiến lược phát triển chăn nuôi giai đoạn 2021 – 2030, tầm nhìn đến năm 2045”:
| Sản phẩm chăn nuôi | Năm 2025 | Năm 2030 |
|---|---|---|
| Thịt xẻ (kg) | 50 – 55 | 58 – 62 |
| Trứng (quả) | 180 – 190 | 220 – 225 |
| Sữa tươi (kg) | 16 – 18 | 24 – 26 |
2. Phát triển để đáp ứng nhu cầu xuất khẩu
Trong thời gian tới, do quá trình đô thị hoá nhanh trên toàn cầu, diện tích đất đai giảm mạnh, dân số tăng lên, thu nhập bình quân đầu người ngày càng cao → nhu cầu về thực phẩm động vật như thịt, trứng, sữa sẽ tăng hơn 70% trong khoảng 3 – 5 thập kỉ tới, do đó các nước sẽ phải nhập khẩu nhiều thực phẩm có nguồn gốc động vật hơn.
Nước ta rất giàu tiềm năng để phát triển chăn nuôi. Trong tương lai, việc áp dụng công nghệ cao trong chăn nuôi, nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp tuần hoàn, chăn nuôi thông minh… không chỉ đáp ứng cho nhu cầu trong nước mà còn có thể mở rộng xuất khẩu.
3. Phát triển nhờ ứng dụng khoa học công nghệ
Trong thời đại công nghiệp 4.0, với hơn một nửa dân số đã kết nối và sử dụng internet, tốc độ phát triển công nghệ diễn ra rất nhanh chóng. Các công nghệ như máy tính, cảm biến, điện toán đám mây và trí tuệ nhân tạo sẽ ngày càng được ứng dụng nhiều trong sản xuất, trong đó ngành chăn nuôi sẽ được công nghiệp hoá ở hầu hết các khâu: từ sản xuất, chế biến, bảo quản đến kết nối thị trường tiêu thụ sản phẩm.
4. Nhà nước có nhiều chính sách hỗ trợ
Chính phủ Việt Nam đã có chiến lược phát triển mạnh ngành chăn nuôi đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 với một số nội dung cụ thể:
- Phát triển công nghệ sản xuất giống vật nuôi, chế biến thức ăn chăn nuôi và công nghệ chuồng trại, xử lí chất thải chăn nuôi nhằm bảo vệ sức khoẻ vật nuôi và cộng đồng, đảm bảo đối xử nhân đạo với vật nuôi, giảm phát thải khí nhà kính.
- Phát triển công nghiệp giết mổ, chế biến theo chuỗi, từ trang trại đến bàn ăn.
- Tích cực đào tạo để cung cấp đủ lao động chất lượng cao cho ngành chăn nuôi, thú y, chế biến thực phẩm.
- Ban hành các chính sách phù hợp nhằm hỗ trợ, tạo điều kiện thuận lợi về đất đai, thuế, vốn vay… để ngành chăn nuôi phát triển mạnh và vững chắc.
IV. Yêu cầu cơ bản đối với người lao động của một số ngành nghề phổ biến trong chăn nuôi
Người lao động làm việc trong các ngành nghề chăn nuôi cần có một số yêu cầu cơ bản sau:
Yêu cầu về thể chất và thái độ:
- Có sức khoẻ tốt, chăm chỉ, chịu khó và có trách nhiệm cao trong công việc.
- Tuân thủ an toàn lao động, có ý thức bảo vệ môi trường trong chăn nuôi.
Yêu cầu về kiến thức và kĩ năng:
- Có kiến thức, kĩ năng cơ bản về chăn nuôi.
- Có khả năng sử dụng, vận hành các thiết bị, máy móc trong chăn nuôi.
Yêu cầu về đam mê và sở thích:
- Có niềm đam mê và yêu thích vật nuôi, yêu thích công việc chăm sóc vật nuôi.
- Say mê công việc khám phá quá trình sinh trưởng, phát triển của vật nuôi.
- Có khả năng nhớ tên và phân loại vật nuôi.
- Yêu thích các chương trình, thông tin về thế giới vật nuôi nói riêng và thế giới động vật nói chung.
- Yêu thích các môn học như Công nghệ, Sinh học, Địa lí…
ThS. Hồ Thị Thư
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Công Nghệ THPT
Trình độ: Cử nhân Sư phạm Công nghệ, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ STEM, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 10+ năm kinh nghiệm tại Trường THPT Hoàng Hoa Thám