Lớp 5 · Toán
Bài 58
Nhân, Chia Số Đo Thời Gian Với Một Số
Cách nhân, chia và đổi đơn vị giờ – phút – giây
1
Nhắc lại đổi đơn vị thời gian
▼
Trước khi học nhân chia, cần nắm vững cách đổi đơn vị:
| Quan hệ | Đổi |
|---|---|
| 1 giờ | = 60 phút |
| 1 phút | = 60 giây |
| 1 giờ | = 3 600 giây |
💡Quy tắc đổi:
• Nếu giây ≥ 60 → đổi thành phút: bớt 60 giây, thêm 1 phút.
• Nếu phút ≥ 60 → đổi thành giờ: bớt 60 phút, thêm 1 giờ.
• Ví dụ: 75 phút = 1 giờ 15 phút (vì 75 = 60 + 15).
• Ví dụ: 80 giây = 1 phút 20 giây (vì 80 = 60 + 20).
• Nếu giây ≥ 60 → đổi thành phút: bớt 60 giây, thêm 1 phút.
• Nếu phút ≥ 60 → đổi thành giờ: bớt 60 phút, thêm 1 giờ.
• Ví dụ: 75 phút = 1 giờ 15 phút (vì 75 = 60 + 15).
• Ví dụ: 80 giây = 1 phút 20 giây (vì 80 = 60 + 20).
📌Đổi ngược (khi chia có dư):
• 1 giờ dư → đổi thành 60 phút rồi cộng vào phút.
• 1 phút dư → đổi thành 60 giây rồi cộng vào giây.
• 1 giờ dư → đổi thành 60 phút rồi cộng vào phút.
• 1 phút dư → đổi thành 60 giây rồi cộng vào giây.
2
Nhân số đo thời gian với một số
▼
Cách làm: Nhân riêng từng đơn vị (giờ, phút, giây) với số đó, rồi đổi nếu kết quả vượt quá 60.
Quy tắc nhân
Bước 1: Nhân riêng giờ × số, phút × số, giây × số
Bước 2: Nếu giây ≥ 60 → đổi thành phút + giây dư
Bước 3: Nếu phút ≥ 60 → đổi thành giờ + phút dư
Bước 2: Nếu giây ≥ 60 → đổi thành phút + giây dư
Bước 3: Nếu phút ≥ 60 → đổi thành giờ + phút dư
📝 Ví dụ 1 — Không cần đổi
2 phút 10 giây × 4 = ?
• Phút: 2 × 4 = 8 phút
• Giây: 10 × 4 = 40 giây
• 40 < 60 → không cần đổi.
2 phút 10 giây × 4 = 8 phút 40 giây
📝 Ví dụ 2 — Cần đổi đơn vị
1 giờ 25 phút × 3 = ?
• Giờ: 1 × 3 = 3 giờ
• Phút: 25 × 3 = 75 phút
• 75 phút ≥ 60 → đổi: 75 = 60 + 15 → thêm 1 giờ 15 phút
• Kết quả: 3 giờ + 1 giờ 15 phút = 4 giờ 15 phút
1 giờ 25 phút × 3 = 4 giờ 15 phút
🎯Mẹo: Đặt tính theo cột dọc giống phép nhân thông thường — nhân riêng từng đơn vị, viết kết quả thẳng cột, cuối cùng kiểm tra đổi.
3
Chia số đo thời gian cho một số
▼
Cách làm: Chia lần lượt từ đơn vị lớn đến nhỏ (giờ → phút → giây). Nếu chia không hết → đổi phần dư sang đơn vị nhỏ hơn rồi cộng vào.
Quy tắc chia
Bước 1: Chia giờ cho số chia → được thương giờ, dư r giờ
Bước 2: Đổi r giờ = r × 60 phút, cộng vào phút
Bước 3: Chia tổng phút cho số chia → được thương phút, dư r' phút
Bước 4: Đổi r' phút = r' × 60 giây, cộng vào giây
Bước 5: Chia tổng giây cho số chia
Bước 2: Đổi r giờ = r × 60 phút, cộng vào phút
Bước 3: Chia tổng phút cho số chia → được thương phút, dư r' phút
Bước 4: Đổi r' phút = r' × 60 giây, cộng vào giây
Bước 5: Chia tổng giây cho số chia
📝 Ví dụ 1 — Chia hết
4 phút 12 giây : 4 = ?
• Phút: 4 : 4 = 1 phút (dư 0)
• Giây: 12 : 4 = 3 giây (dư 0)
4 phút 12 giây : 4 = 1 phút 3 giây
📝 Ví dụ 2 — Chia có dư → đổi đơn vị
6 giờ 30 phút : 5 = ?
• Giờ: 6 : 5 = 1 giờ, dư 1 giờ
• Đổi 1 giờ dư = 60 phút → cộng vào: 60 + 30 = 90 phút
• Phút: 90 : 5 = 18 phút
6 giờ 30 phút : 5 = 1 giờ 18 phút
⚠️Hay sai: Quên đổi phần dư! Khi giờ chia không hết, phải đổi giờ dư thành phút rồi cộng vào phút trước khi chia tiếp. Tương tự phút dư → đổi thành giây.
4
Tổng hợp & Các lưu ý
▼
1
Nhân: Nhân riêng từng đơn vị, rồi đổi nếu ≥ 60.
2
Chia: Chia từ đơn vị lớn → nhỏ, dư → đổi cộng vào đơn vị nhỏ hơn.
3
Luôn kiểm tra: Giây < 60, phút < 60 trong kết quả cuối cùng.
4
Thử lại: Nhân ngược lại kiểm tra (chia xong × số chia phải ra kết quả ban đầu).
📝 Ví dụ nhanh — Nhân có đổi giây
2 phút 30 giây × 3 = ?
• Phút: 2 × 3 = 6, Giây: 30 × 3 = 90 giây
• 90 giây = 1 phút 30 giây → 6 + 1 = 7 phút
= 7 phút 30 giây
📝 Ví dụ nhanh — Chia phút có dư
10 phút 40 giây : 8 = ?
• Phút: 10 : 8 = 1, dư 2 phút
• 2 phút = 120 giây → 120 + 40 = 160 giây
• 160 : 8 = 20 giây
= 1 phút 20 giây
🧠Mẹo kiểm tra:
Sau khi chia, lấy kết quả × số chia phải bằng số ban đầu.
Ví dụ: 1 phút 20 giây × 8 = 8 phút + 160 giây = 8 phút + 2 phút 40 giây = 10 phút 40 giây ✓
Sau khi chia, lấy kết quả × số chia phải bằng số ban đầu.
Ví dụ: 1 phút 20 giây × 8 = 8 phút + 160 giây = 8 phút + 2 phút 40 giây = 10 phút 40 giây ✓
1
—
Điểm: 0/20
⏱️
Sẵn sàng luyện tập chưa?
20 câu: 12 trắc nghiệm · 5 tư duy · 3 tự luận
🏆
Tuyệt vời!
0/20
💡 Gợi ý
Thầy Phan Văn Công
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Toán Tiểu học
Trình độ: Cử nhân Sư phạm Giáo dục Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 10+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Kim Liên