Bài tập toán 7 Bài 8. Góc ở vị trí đặc biệt. Tia phân giác của một góc (25 bài tập)

Lớp 7 · Toán Hình học

Góc Ở Vị Trí Đặc Biệt. Tia Phân Giác Của Một Góc

Góc kề bù, góc đối đỉnh, đường thẳng vuông góc và tia phân giác

1
Hai góc kề nhau – Hai góc kề bù
Hai góc kề nhau
Hai góc kề nhau là hai góc có chung một cạnh và hai cạnh còn lại nằm ở hai phía khác nhau so với đường thẳng chứa cạnh chung đó.
Hai góc xOM và MOy kề nhau, chung cạnh OM
Hai góc $\widehat{xOM}$ và $\widehat{MOy}$ kề nhau (chung cạnh $OM$)

Nếu tia $OM$ nằm giữa hai cạnh $Ox$ và $Oy$ của góc $\widehat{xOy}$, ta có:

$\widehat{xOM} + \widehat{MOy} = \widehat{xOy}$
Hai góc kề bù
Hai góc kề bù là hai góc có một cạnh chung, hai cạnh còn lại là hai tia đối nhau.

Nói cách khác, hai góc kề bù là hai góc vừa kề nhau, vừa bù nhau (tức tổng số đo bằng $180°$).
Hai góc xOz và zOy kề bù, Ox và Oy là hai tia đối nhau
$\widehat{xOz}$ và $\widehat{zOy}$ kề bù ($Ox$ và $Oy$ là hai tia đối nhau)
Tính chất: Hai góc kề bù có tổng số đo bằng $180°$.
$\widehat{xOz} + \widehat{zOy} = 180°$
Ví dụ 1 — Tính góc kề bù

Cho hai góc $\widehat{xOz}$ và $\widehat{zOy}$ kề bù. Biết $\widehat{xOz} = 55°$. Tính $\widehat{zOy}$.

Vì hai góc kề bù:
$\widehat{xOz} + \widehat{zOy} = 180°$
$55° + \widehat{zOy} = 180°$
$\widehat{zOy} = 180° - 55° = \mathbf{125°}$
2
Hai góc đối đỉnh – Đường thẳng vuông góc
Định nghĩa hai góc đối đỉnh
Hai góc đối đỉnh là hai góc mà mỗi cạnh của góc này là tia đối của một cạnh của góc kia.
Hai đường thẳng xx' và yy' cắt nhau tại O, tạo ra hai cặp góc đối đỉnh, góc O1 và góc O2
Hai đường thẳng $xx'$ và $yy'$ cắt nhau tại $O$, $\widehat{O_1}$ và $\widehat{O_2}$ là hai góc đối đỉnh
Tính chất: Hai góc đối đỉnh thì bằng nhau.

Vì sao hai góc đối đỉnh bằng nhau?

Suy luận:

Gọi $\widehat{O_1}$, $\widehat{O_2}$ là hai góc đối đỉnh, $\widehat{O_3}$ là góc kề bù chung:

$\widehat{O_1} + \widehat{O_3} = 180°$(kề bù)
$\widehat{O_2} + \widehat{O_3} = 180°$(kề bù)
$\Rightarrow \widehat{O_1} + \widehat{O_3} = \widehat{O_2} + \widehat{O_3}$(cùng $= 180°$)
Suy ra $\widehat{O_1} = \widehat{O_2}$.
Hai đường thẳng vuông góc
Hai đường thẳng cắt nhau mà trong các góc tạo thành có một góc vuông (bằng $90°$) thì được gọi là hai đường thẳng vuông góc.

Kí hiệu: $xx' \perp yy'$.
Ví dụ 2 — Tính góc khi 2 đường thẳng cắt nhau

Cho hai đường thẳng $xx'$ và $yy'$ cắt nhau tại $O$. Biết $\widehat{xOy} = 60°$. Tính $\widehat{x'Oy'}$ và $\widehat{x'Oy}$.

Tính $\widehat{x'Oy'}$:
$\widehat{x'Oy'} = \widehat{xOy} = \mathbf{60°}$ (hai góc đối đỉnh)
Tính $\widehat{x'Oy}$:
$\widehat{x'Oy} + \widehat{xOy} = 180°$ (hai góc kề bù)
$\widehat{x'Oy} = 180° - 60° = \mathbf{120°}$
3
Tia phân giác của một góc
!Định nghĩa
Tia phân giác của một góc là tia nằm giữa hai cạnh của góc đó và tạo với hai cạnh ấy hai góc bằng nhau.
Tia Oz là tia phân giác của góc xOy, chia góc xOy thành hai góc bằng nhau
Tia $Oz$ là tia phân giác của $\widehat{xOy}$
Tính chất: Khi $Oz$ là tia phân giác của $\widehat{xOy}$:
$\widehat{xOz} = \widehat{zOy} = \dfrac{1}{2}\widehat{xOy}$

Ghi chú: Đường thẳng chứa tia phân giác của một góc được gọi là đường phân giác của góc đó.

Ví dụ 3 — Tính nhanh khi có tia phân giác

Cho góc $\widehat{mOn} = 70°$, tia $Ot$ là tia phân giác của $\widehat{mOn}$. Tính $\widehat{mOt}$ và $\widehat{tOn}$.

Vì $Ot$ là tia phân giác của $\widehat{mOn}$:
$\widehat{mOt} = \widehat{tOn} = \dfrac{1}{2}\widehat{mOn}$
$= \dfrac{1}{2} \cdot 70° = \mathbf{35°}$

Cách vẽ tia phân giác bằng thước đo góc:

1
Tính $\dfrac{1}{2}$ số đo góc đã cho.
2
Dùng thước đo góc đặt từ một cạnh, đánh dấu điểm ứng với số đo đó.
3
Kẻ tia đi qua điểm vừa đánh dấu — đó là tia phân giác.
4
Phân biệt 3 loại góc & Bài toán áp dụng

So sánh ba khái niệm góc:

Kề nhau
Minh họa hai góc kề nhau
Chung cạnh, 2 cạnh còn lại khác phía
Kề bù
Minh họa hai góc kề bù
Tổng = $180°$
2 cạnh đối nhau
Đối đỉnh
Minh họa hai góc đối đỉnh
Bằng nhau
Cạnh là tia đối từng cặp
⚠️Lưu ý quan trọng:
• Hai góc đối đỉnh thì bằng nhau.
• Hai góc bằng nhau thì chưa chắc đối đỉnh (có thể chỉ tình cờ bằng nhau).
• Hai góc tổng $= 180°$ thì chưa chắc kề bù (cần thêm điều kiện kề nhau).
Ví dụ 4 — Bài toán có ẩn (lập phương trình)

Hai góc $\widehat{ABD}$ và $\widehat{DBC}$ là hai góc kề bù, biết $\widehat{ABD} = 4x + 6$ và $\widehat{DBC} = 11x - 6$. Tìm $x$.

Vì hai góc kề bù:
$\widehat{ABD} + \widehat{DBC} = 180°$
$(4x + 6) + (11x - 6) = 180$
$15x = 180$
$x = \mathbf{12}$
Ví dụ 5 — Tia phân giác kết hợp kề bù

Cho $\widehat{xOy} = 60°$, $Om$ là tia đối của $Ox$, $Ot$ là tia phân giác của $\widehat{xOy}$. Tính $\widehat{tOm}$.

Bước 1: Tính $\widehat{xOt}$:
$Ot$ là phân giác $\widehat{xOy}$ → $\widehat{xOt} = \dfrac{60°}{2} = 30°$
Bước 2: Tính $\widehat{tOm}$:
$\widehat{xOt}$ và $\widehat{tOm}$ kề bù ($Ox$, $Om$ đối nhau)
$\widehat{tOm} = 180° - 30° = \mathbf{150°}$
📖
Xem lý thuyết chi tiết bài học
Đầy đủ định nghĩa, công thức, các dạng bài tập có lời giải chi tiết
1
Điểm: 0/20
📐

Luyện tập về góc đặc biệt & tia phân giác

20 câu · 15 trắc nghiệm + 5 tự luận

💡 Gợi ý
Thầy Võ Văn Trung

Thầy Võ Văn Trung

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Toán THCS

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Toán, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ A2

Kinh nghiệm: 10+ năm kinh nghiệm tại Trường THCS Nguyễn Du