Câu hỏi mở đầu trang 8

Đề bài: Em biết gì về hai nhân vật lịch sử ở các hình bên? Hãy chia sẻ hiểu biết của em về những sự kiện lịch sử liên quan đến các nhân vật đó.

Lời giải:

• Ô-li-vơ Crôm-oen (1599 – 1658): là người lãnh đạo Quốc hội và quân đội tư sản, quý tộc mới trong Cách mạng tư sản Anh thế kỉ XVII. Ông là người chỉ huy lực lượng cách mạng đánh bại quân đội nhà vua, lật đổ chế độ quân chủ chuyên chế ở Anh.
• G. Oa-sinh-tơn (1732 – 1799): là Tổng chỉ huy quân đội của 13 thuộc địa Anh ở Bắc Mỹ trong Chiến tranh giành độc lập. Sau khi giành thắng lợi, ông trở thành Tổng thống đầu tiên của Hợp chúng quốc Mỹ.

1. Cách mạng tư sản Anh

Câu hỏi 1 trang 9

Đề bài: Nguyên nhân nào dẫn tới sự bùng nổ Cách mạng tư sản Anh?

Lời giải:

Cách mạng tư sản Anh bùng nổ do những nguyên nhân sau:

• Về kinh tế: Đầu thế kỉ XVII, nước Anh có nền kinh tế phát triển nhất châu Âu. Công nghiệp len dạ phát triển làm cho nghề nuôi cừu trở nên có lợi nhất. Nhiều quý tộc vừa và nhỏ chuyển sang kinh doanh theo lối tư bản chủ nghĩa, đuổi tá điền, rào đất, biến ruộng đất thành đồng cỏ để chăn nuôi cừu → trở thành tầng lớp quý tộc mới. Nông dân mất đất, cuộc sống vô cùng khổ cực.
• Về xã hội: Xã hội Anh phân hóa thành hai phe đối lập:
  • Một bên là vua và các thế lực phong kiến phản động.
  • Một bên là giai cấp tư sản, tầng lớp quý tộc mới, nông dân và bình dân thành thị.
• Nguyên nhân trực tiếp: Năm 1640, vua Sác-lơ I triệu tập Quốc hội để tăng thuế nhằm có tiền đàn áp cuộc khởi nghĩa của người Xcốt-len. Mâu thuẫn giữa tư sản, quý tộc mới với thế lực phong kiến ngày càng gay gắt. Tháng 8 – 1642, vua Sác-lơ I tuyên chiến với Quốc hội, cách mạng bùng nổ.

Câu hỏi 2 trang 9

Đề bài: Hãy xác định trên lược đồ (tr. 7) địa điểm diễn ra Cách mạng tư sản Anh.

Lời giải:

Trên lược đồ trang 7, Cách mạng tư sản Anh diễn ra ở nước Anh – một quốc đảo nằm ở phía tây bắc châu Âu (kí hiệu màu cam trong chú giải lược đồ).

Câu hỏi 1 trang 9 (mục b)

Đề bài: Trình bày kết quả, ý nghĩa và tính chất của Cách mạng tư sản Anh.

Lời giải:

• Kết quả: Cách mạng tư sản Anh đã lật đổ chế độ quân chủ chuyên chế, mở đường cho chủ nghĩa tư bản ở Anh phát triển nhanh chóng.
• Ý nghĩa: Theo C. Mác, thắng lợi của giai cấp tư sản có nghĩa là thắng lợi của chế độ xã hội mới, thắng lợi của chế độ tư hữu tư bản chủ nghĩa đối với chế độ phong kiến.
• Tính chất: Đây là một cuộc cách mạng tư sản nhưng mang tính chất không triệt để, vì không xóa bỏ tận gốc chế độ phong kiến và không giải quyết vấn đề ruộng đất cho nông dân.

Câu hỏi 2 trang 9 (mục b)

Đề bài: Nêu đặc điểm chính của Cách mạng tư sản Anh.

Lời giải:

Đặc điểm chính của Cách mạng tư sản Anh:

• Lãnh đạo: do tầng lớp quý tộc mới và giai cấp tư sản lãnh đạo.
• Hình thức: diễn ra dưới hình thức một cuộc nội chiến.
• Kết quả thể chế: thiết lập chế độ quân chủ lập hiến.

2. Chiến tranh giành độc lập của 13 thuộc địa Anh ở Bắc Mỹ

Câu hỏi 1 trang 10

Đề bài: Nguyên nhân nào dẫn tới Chiến tranh giành độc lập của 13 thuộc địa Anh ở Bắc Mỹ?

Lời giải:

• Bối cảnh: Sau khi phát hiện ra châu Mỹ, nhiều nước châu Âu đã xâm chiếm lục địa này. Đến đầu thế kỉ XVIII, thực dân Anh đã thành lập 13 thuộc địa ở Bắc Mỹ.
• Nguyên nhân sâu xa: Kinh tế ở 13 thuộc địa phát triển theo con đường tư bản chủ nghĩa, làm sâu sắc hơn mâu thuẫn giữa các thuộc địa với chính quốc Anh. Nhân dân thuộc địa (tư sản, chủ nô, công nhân, nô lệ) đều đấu tranh chống ách thống trị của thực dân Anh, đòi giải phóng, tự do phát triển kinh tế và văn hóa.
• Nguyên nhân trực tiếp:
  • Tháng 12 – 1773, để phản đối chế độ thuế vô lí của thực dân Anh, nhân dân cảng Bô-xtơn đã tấn công ba tàu chở chè của Anh.
  • Đại biểu các thuộc địa họp, đòi vua Anh xóa bỏ các luật cấm vô lí nhưng vua Anh không chấp nhận, còn tuyên bố sẽ trừng trị các thuộc địa “nổi loạn”.
  • Tháng 4 – 1775, chiến tranh bùng nổ giữa thực dân Anh và 13 thuộc địa.

Câu hỏi 2 trang 10

Đề bài: Hãy xác định trên lược đồ (tr. 7) địa điểm diễn ra Chiến tranh giành độc lập của 13 thuộc địa Anh ở Bắc Mỹ.

Lời giải:

Trên lược đồ trang 7, Chiến tranh giành độc lập của 13 thuộc địa Anh ở Bắc Mỹ diễn ra ở vùng ven biển Đại Tây Dương của Bắc Mỹ (kí hiệu màu hồng trong chú giải lược đồ), thuộc châu Mỹ.

Câu hỏi 1 trang 11

Đề bài: Khai thác tư liệu trên và thông tin trong mục, hãy cho biết kết quả, ý nghĩa, tính chất của Chiến tranh giành độc lập của 13 thuộc địa Anh ở Bắc Mỹ.

Lời giải:

• Kết quả:
  • Lật đổ ách thống trị của thực dân Anh.
  • Thành lập Hợp chúng quốc Mỹ (tháng 7 – 1776).
  • Mở đường cho kinh tế tư bản chủ nghĩa ở nước này phát triển.
• Ý nghĩa:
  • V.I. Lê-nin đã khẳng định đây là cuộc “chiến tranh vĩ đại, chiến tranh thực sự giải phóng, thực sự cách mạng”.
  • Có ảnh hưởng đến phong trào đấu tranh giành độc lập ở nhiều nước vào cuối thế kỉ XVIII – đầu thế kỉ XIX.
• Tính chất: Là một cuộc cách mạng tư sản, diễn ra dưới hình thức chiến tranh giải phóng dân tộc.

Câu hỏi 2 trang 11

Đề bài: Nêu đặc điểm chính của Chiến tranh giành độc lập của 13 thuộc địa Anh ở Bắc Mỹ.

Lời giải:

Đặc điểm chính của Chiến tranh giành độc lập của 13 thuộc địa Anh ở Bắc Mỹ:

• Lãnh đạo: do tầng lớp chủ nô và tư sản lãnh đạo.
• Hình thức: diễn ra dưới hình thức một cuộc chiến tranh giải phóng.
• Kết quả thể chế: thiết lập chế độ cộng hòa tổng thống.

Luyện tập và Vận dụng

Luyện tập 1 trang 11

Đề bài: Sự tham gia lãnh đạo của tầng lớp quý tộc mới có ảnh hưởng như thế nào đến kết quả của Cách mạng tư sản Anh?

Lời giải:

Sự tham gia lãnh đạo của tầng lớp quý tộc mới có ảnh hưởng quan trọng đến kết quả của Cách mạng tư sản Anh:

• Tích cực: Quý tộc mới có quyền lợi kinh tế gắn liền với giai cấp tư sản nên đã liên minh với tư sản để lật đổ chế độ phong kiến chuyên chế. Nhờ sự lãnh đạo này, cách mạng đã thành công trong việc mở đường cho chủ nghĩa tư bản phát triển ở Anh.
• Hạn chế: Tuy nhiên, vì quý tộc mới vẫn còn quyền lợi chính trị và địa vị xã hội gắn với chế độ phong kiến, nên cách mạng không xóa bỏ tận gốc chế độ phong kiến và không giải quyết vấn đề ruộng đất cho nông dân. Vì thế, Cách mạng tư sản Anh mang tính chất không triệt để và chỉ thiết lập chế độ quân chủ lập hiến (vẫn còn vua).

Luyện tập 2 trang 11

Đề bài: Lập bảng hệ thống về nguyên nhân, giai cấp lãnh đạo, kết quả, ý nghĩa, tính chất của Cách mạng tư sản Anh và Chiến tranh giành độc lập của 13 thuộc địa Anh ở Bắc Mỹ.

Lời giải:

Vận dụng 1 trang 11

Đề bài: Tìm hiểu thêm và cho biết: Câu nào trong bản Tuyên ngôn Độc lập của Hợp chúng quốc Mỹ được Chủ tịch Hồ Chí Minh trích dẫn cho bản Tuyên ngôn Độc lập của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (2 – 9 – 1945)?

Lời giải:

Câu được Chủ tịch Hồ Chí Minh trích dẫn trong bản Tuyên ngôn Độc lập (2 – 9 – 1945) là:

“Tất cả mọi người đều sinh ra có quyền bình đẳng. Tạo hóa cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được; trong những quyền ấy, có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc.”

Câu này được trích từ bản Tuyên ngôn Độc lập của Hợp chúng quốc Mỹ năm 1776. Việc Chủ tịch Hồ Chí Minh trích dẫn câu nói nổi tiếng này thể hiện sự khẳng định quyền tự do, bình đẳng của dân tộc Việt Nam, đồng thời cho thấy giá trị phổ quát và lâu dài của tư tưởng về quyền con người.

Vận dụng 2 trang 11

Đề bài: Tìm hiểu thông tin từ sách, báo, internet và cho biết: Mặt sau của tờ 2 đô-la Mỹ (USD) in hình ảnh của sự kiện nào trong Chiến tranh giành độc lập của 13 thuộc địa Anh ở Bắc Mỹ? Ý nghĩa của điều này là gì?

Lời giải:

• Hình ảnh trên mặt sau tờ 2 USD: Mặt sau của tờ 2 đô-la Mỹ in hình ảnh lễ kí kết bản Tuyên ngôn Độc lập của Hợp chúng quốc Mỹ ngày 4 – 7 – 1776. Hình ảnh dựa trên bức tranh nổi tiếng của họa sĩ Giôn Tram-bun, mô tả các đại biểu của 13 thuộc địa đang trình bản Tuyên ngôn trước Quốc hội.
• Ý nghĩa:
  • Ghi nhớ và tôn vinh một sự kiện trọng đại trong lịch sử nước Mỹ: ngày khai sinh ra Hợp chúng quốc Mỹ.
  • Khẳng định giá trị thiêng liêng của bản Tuyên ngôn Độc lập – văn kiện đầu tiên tuyên bố các quyền cơ bản của con người.
  • Nhắc nhở các thế hệ người Mỹ về tinh thần đấu tranh giành độc lập, tự do của cha ông.

Thầy Võ Thành Luận

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Lịch Sử & Địa Lí THCS

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Sử-Địa, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ A2

Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại THCS Lê Thánh Tôn