Hoạt động (trang 41 – 42)

Bài 1 (trang 41)

Đề bài:

a) Tính $11 – 6$.

b) Tính $13 – 5$.

Lời giải:

Cách làm: em tách số bị trừ thành $10$ và phần lẻ, lấy $10$ trừ đi số trừ trước, rồi cộng phần lẻ.

• a) Tách $11 = 10 + 1$: $10 – 6 = 4$; rồi $4 + 1 = 5$. Vậy $11 – 6 = 5$.
• b) Tách $13 = 10 + 3$: $10 – 5 = 5$; rồi $5 + 3 = 8$. Vậy $13 – 5 = 8$.

Bài 2 (trang 41)

Đề bài: Tính nhẩm.

$$11 – 2 \quad 11 – 3 \quad 11 – 4 \quad 11 – 5 \quad 11 – 6 \quad 11 – 7 \quad 11 – 8 \quad 11 – 9$$

Lời giải:

• $11 – 2 = 9$; $11 – 3 = 8$; $11 – 4 = 7$; $11 – 5 = 6$.
• $11 – 6 = 5$; $11 – 7 = 4$; $11 – 8 = 3$; $11 – 9 = 2$.

Bài 3 (trang 42)

Đề bài: Tìm chuồng cho mỗi chú thỏ.

Lời giải:

Em tính kết quả phép tính trên mỗi chú thỏ rồi nối với chuồng ghi đúng số đó:

• $11 – 8 = 3$ → chuồng $3$.
• $11 – 7 = 4$ → chuồng $4$.
• $11 – 6 = 5$ → chuồng $5$.
• $11 – 5 = 6$ → chuồng $6$.
• $11 – 4 = 7$ → chuồng $7$.
• $13 – 5 = 8$ → chuồng $8$.

Luyện tập (trang 42 – 43)

Bài 1 (trang 42)

Đề bài:

a) Tính $12 – 4$.

b) Tính $13 – 6$.

Lời giải:

• a) Tách $12 = 10 + 2$: $10 – 4 = 6$; rồi $6 + 2 = 8$. Vậy $12 – 4 = 8$.
• b) Tách $13 = 10 + 3$: $10 – 6 = 4$; rồi $4 + 3 = 7$. Vậy $13 – 6 = 7$.

Bài 2 (trang 42)

Đề bài: Tính nhẩm.

$$12 – 3 \quad 12 – 4 \quad 12 – 5 \quad 12 – 6 \quad 12 – 7 \quad 12 – 8 \quad 12 – 9 \quad 12 – 2$$

Lời giải:

• $12 – 3 = 9$; $12 – 4 = 8$; $12 – 5 = 7$; $12 – 6 = 6$.
• $12 – 7 = 5$; $12 – 8 = 4$; $12 – 9 = 3$; $12 – 2 = 10$.

Bài 3 (trang 42)

Đề bài: Số?

Lời giải:

Em lấy $13$ trừ đi số ở hàng dưới: $13 – 5 = 8$; $13 – 6 = 7$; $13 – 7 = 6$; $13 – 8 = 5$; $13 – 9 = 4$.

Bài 4 (trang 43)

Đề bài: Tìm bông hoa cho ong đậu. Bông hoa nào có nhiều ong đậu nhất?

Lời giải:

Em tính kết quả trên mỗi chú ong rồi cho ong đậu vào bông hoa ghi đúng số đó:

• $11 – 5 = 6$; $12 – 5 = 7$; $12 – 6 = 6$; $13 – 7 = 6$; $13 – 8 = 5$; $11 – 4 = 7$.

Vậy: bông hoa $5$ có $1$ ong ($13 – 8$); bông hoa $6$ có $3$ ong ($11 – 5$, $12 – 6$, $13 – 7$); bông hoa $7$ có $2$ ong ($12 – 5$, $11 – 4$).

Bông hoa có nhiều ong đậu nhất là bông hoa $6$ (có $3$ con ong).

Bài 5 (trang 43)

Đề bài: Mai có $13$ tờ giấy màu, Mai đã dùng $5$ tờ giấy màu để cắt dán bức tranh. Hỏi Mai còn lại bao nhiêu tờ giấy màu?

Lời giải:

“Đã dùng” là bớt đi nên em làm phép trừ.

Bài giải:

Số tờ giấy màu Mai còn lại là:

$$13 – 5 = 8 {\;} (\text{tờ}).$$

Đáp số: $8$ tờ giấy màu.

Luyện tập (trang 44 – 45)

Bài 1 (trang 44)

Đề bài:

a) Tính $14 – 5$.

b) Tính $15 – 7$.

Lời giải:

• a) Tách $14 = 10 + 4$: $10 – 5 = 5$; rồi $5 + 4 = 9$. Vậy $14 – 5 = 9$.
• b) Tách $15 = 10 + 5$: $10 – 7 = 3$; rồi $3 + 5 = 8$. Vậy $15 – 7 = 8$.

Bài 2 (trang 44)

Đề bài: Tính nhẩm.

$$15 – 5 \quad 15 – 6 \quad 15 – 7 \quad 15 – 8 \quad 15 – 9 \quad 15 – 10$$

Lời giải:

$15 – 5 = 10$; $15 – 6 = 9$; $15 – 7 = 8$; $15 – 8 = 7$; $15 – 9 = 6$; $15 – 10 = 5$.

Bài 3 (trang 44)

Đề bài: Số?

Lời giải:

Em lấy $14$ trừ đi số ở hàng dưới: $14 – 6 = 8$; $14 – 7 = 7$; $14 – 8 = 6$; $14 – 9 = 5$.

Bài 4 (trang 44)

Đề bài: Những máy bay nào ghi phép trừ có hiệu bằng $7$? Những máy bay nào ghi phép trừ có hiệu bằng $9$?

Lời giải:

Em tính hiệu từng máy bay: $15 – 8 = 7$; $14 – 5 = 9$; $13 – 4 = 9$; $15 – 6 = 9$; $12 – 5 = 7$; $14 – 7 = 7$.

• Những máy bay có hiệu bằng $7$ là: $15 – 8$; $12 – 5$; $14 – 7$.
• Những máy bay có hiệu bằng $9$ là: $14 – 5$; $13 – 4$; $15 – 6$.

Bài 5 (trang 45)

Đề bài: Bà có $14$ quả ổi, bà cho cháu $6$ quả. Hỏi bà còn lại bao nhiêu quả ổi?

Lời giải:

“Cho cháu” là bớt đi nên em làm phép trừ.

Bài giải:

Số quả ổi bà còn lại là:

$$14 – 6 = 8 {\;} (\text{quả}).$$

Đáp số: $8$ quả ổi.

Luyện tập (trang 45)

Bài 1 (trang 45)

Đề bài: Tính nhẩm.

$$16 – 7 \quad 16 – 8 \quad 16 – 9 \quad 17 – 8 \quad 17 – 9 \quad 18 – 9$$

Lời giải:

$16 – 7 = 9$; $16 – 8 = 8$; $16 – 9 = 7$; $17 – 8 = 9$; $17 – 9 = 8$; $18 – 9 = 9$.

Bài 2 (trang 45)

Đề bài: Số?

Lời giải:

Hiệu = Số bị trừ − Số trừ: $16 – 9 = 7$; $17 – 9 = 8$; $16 – 8 = 8$; $18 – 9 = 9$; $17 – 8 = 9$; $16 – 7 = 9$.

Bài 3 (trang 45)

Đề bài: Cánh diều nào ghi phép trừ có hiệu lớn nhất? Cánh diều nào ghi phép trừ có hiệu bé nhất?

Lời giải:

Em tính hiệu từng cánh diều: $16 – 8 = 8$; $18 – 9 = 9$; $14 – 8 = 6$; $15 – 7 = 8$; $17 – 9 = 8$.

So sánh $6 < 8 < 9$:

• Cánh diều có hiệu lớn nhất là $18 – 9$ (bằng $9$).
• Cánh diều có hiệu bé nhất là $14 – 8$ (bằng $6$).

Bài 4 (trang 45)

Đề bài: Mai hái được $16$ bông hoa, Mi hái được $9$ bông hoa. Hỏi Mai hái được hơn Mi bao nhiêu bông hoa?

Lời giải:

Muốn tìm Mai hái hơn Mi bao nhiêu bông hoa, em làm phép trừ.

Bài giải:

Mai hái được hơn Mi số bông hoa là:

$$16 – 9 = 7 {\;} (\text{bông}).$$

Đáp số: $7$ bông hoa.

Bài 5 (trang 45)

Đề bài: $>$, $<$, $=$?

a) $16 – 8 {\;} ? {\;} 8$ và $15 – 9 {\;} ? {\;} 7$.

b) $17 – 9 {\;} ? {\;} 13 – 7$ và $18 – 9 {\;} ? {\;} 15 – 6$.

Lời giải:

Em tính kết quả mỗi vế rồi so sánh:

• a) $16 – 8 = 8$, mà $8 = 8$ nên $16 – 8 {\;} \mathbf{=} {\;} 8$. $15 – 9 = 6$, mà $6 < 7$ nên $15 – 9 {\;} \mathbf{<} {\;} 7$.
• b) $17 – 9 = 8$ và $13 – 7 = 6$, mà $8 > 6$ nên $17 – 9 {\;} \mathbf{>} {\;} 13 – 7$. $18 – 9 = 9$ và $15 – 6 = 9$, mà $9 = 9$ nên $18 – 9 {\;} \mathbf{=} {\;} 15 – 6$.

Luyện tập (trang 46)

Bài 1 (trang 46)

Đề bài: Số?

$$11 – 6 = ? \quad 13 – 8 = ? \quad 15 – 7 = ? \quad 18 – 9 = ?$$ $$17 – 8 = ? \quad 14 – 5 = ? \quad 11 – 8 = ? \quad 12 – 4 = ?$$

Lời giải:

• $11 – 6 = 5$; $13 – 8 = 5$; $15 – 7 = 8$; $18 – 9 = 9$.
• $17 – 8 = 9$; $14 – 5 = 9$; $11 – 8 = 3$; $12 – 4 = 8$.

Bài 2 (trang 46)

Đề bài: Tính.

a) $7 + 5$; $5 + 7$; $12 – 7$; $12 – 5$.

b) $8 + 6$; $6 + 8$; $14 – 8$; $14 – 6$.

c) $9 + 8$; $8 + 9$; $17 – 9$; $17 – 8$.

Lời giải:

• a) $7 + 5 = 12$; $5 + 7 = 12$; $12 – 7 = 5$; $12 – 5 = 7$.
• b) $8 + 6 = 14$; $6 + 8 = 14$; $14 – 8 = 6$; $14 – 6 = 8$.
• c) $9 + 8 = 17$; $8 + 9 = 17$; $17 – 9 = 8$; $17 – 8 = 9$.

Bài 3 (trang 46)

Đề bài: Tính nhẩm.

a) $13 – 3 – 4$ và $13 – 7$.

b) $15 – 5 – 3$ và $15 – 8$.

c) $14 – 4 – 1$ và $14 – 5$.

Lời giải:

Em tính lần lượt từ trái sang phải:

• a) $13 – 3 – 4 = 10 – 4 = 6$; và $13 – 7 = 6$.
• b) $15 – 5 – 3 = 10 – 3 = 7$; và $15 – 8 = 7$.
• c) $14 – 4 – 1 = 10 – 1 = 9$; và $14 – 5 = 9$.

Em thấy hai phép tính trong mỗi câu có kết quả bằng nhau.

Bài 4 (trang 46)

Đề bài: Số?

$$18 \xrightarrow{-9} ? \xrightarrow{+6} ? \xrightarrow{-7} ?$$

Lời giải:

Em tính lần lượt theo từng mũi tên: $18 – 9 = 9$; rồi $9 + 6 = 15$; rồi $15 – 7 = 8$.

Vậy ba ô cần điền là $9$, $15$ và $8$.

Bài 5 (trang 46)

Đề bài: Có $15$ vận động viên đua xe đạp, $6$ vận động viên đã qua cầu. Hỏi còn bao nhiêu vận động viên chưa qua cầu?

Lời giải:

“Đã qua cầu” là bớt đi nên em làm phép trừ.

Bài giải:

Số vận động viên chưa qua cầu là:

$$15 – 6 = 9 {\;} (\text{vận động viên}).$$

Đáp số: $9$ vận động viên.

Thầy Phan Văn Công

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Toán Tiểu học

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Giáo dục Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 10+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Kim Liên