Câu hỏi mở đầu trang 128

Đề bài: Khí hậu và nguồn nước là những yếu tố có ảnh hưởng lớn tới hoạt động sản xuất và sinh hoạt của con người. Hãy lấy ví dụ về ảnh hưởng của khí hậu và nguồn nước đối với hoạt động sản xuất ở nước ta.

Lời giải:

Một số ví dụ về ảnh hưởng của khí hậu và nguồn nước đối với hoạt động sản xuất ở nước ta:

• Khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa với nhiệt, ẩm dồi dào → thuận lợi để trồng lúa nước và các loại cây nhiệt đới (cà phê, cao su, hồ tiêu,…).
• Sự phân hoá khí hậu tạo nên sự đa dạng sản phẩm nông nghiệp: miền Bắc có mùa đông lạnh trồng được rau ôn đới (su hào, bắp cải,…); miền Nam nóng quanh năm trồng cây nhiệt đới (sầu riêng, chôm chôm,…).
• Nguồn nước dồi dào từ sông ngòi, hồ, đầm cung cấp nước cho tưới tiêu nông nghiệp, thuỷ điện, giao thông đường thuỷ và nuôi trồng thuỷ sản.

1. Ảnh hưởng của khí hậu đối với sản xuất nông nghiệp

Câu hỏi trang 129

Đề bài: Dựa vào thông tin trong mục 1 và các hình 7.1, 7.2, hãy phân tích ảnh hưởng của khí hậu đối với sản xuất nông nghiệp.

Lời giải:

a) Thuận lợi:

• Tính chất nhiệt đới của khí hậu đã góp phần tạo nên một nền nông nghiệp nhiệt đới với nhiều sản phẩm nông nghiệp có giá trị kinh tế cao.
• Khí hậu nhiệt đới ẩm với lượng nhiệt, ẩm dồi dào là điều kiện thuận lợi để cây trồng, vật nuôi phát triển; cho phép sản xuất nông nghiệp được tiến hành quanh năm, tăng vụ, tăng năng suất.
• Sự phân hoá khí hậu tạo nên khác biệt về mùa vụ giữa các vùng và sự đa dạng sản phẩm nông nghiệp trên cả nước.
• Do chịu tác động của gió mùa và sự phân hoá khí hậu theo đai cao, ngoài các cây trồng, vật nuôi nhiệt đới, nước ta còn phát triển các cây trồng, vật nuôi có nguồn gốc cận nhiệt và ôn đới (ví dụ: nuôi cá tầm ở Sa Pa, trồng sầu riêng ở Cai Lậy,…).

b) Khó khăn:

• Nước ta có nhiều thiên tai như bão, lũ, hạn hán, sương muối, rét đậm, rét hại,… làm thiệt hại cho sản xuất nông nghiệp.
• Môi trường nóng ẩm là điều kiện thuận lợi để sâu, bệnh phát triển, ảnh hưởng đến sản lượng và chất lượng của nông sản.

2. Ảnh hưởng của khí hậu đối với hoạt động du lịch

Câu hỏi trang 130

Đề bài: Dựa vào thông tin trong mục 2, các hình 7.3, 7.4 và hiểu biết cá nhân, hãy lấy ví dụ để phân tích vai trò của khí hậu đối với sự phát triển du lịch ở một số địa điểm của nước ta.

Lời giải:

Khí hậu có vai trò quan trọng đối với phát triển du lịch. Khí hậu nước ta có sự phân hoá theo mùa và theo độ cao đã tác động trực tiếp đến sự hình thành các điểm du lịch, loại hình du lịch và mùa vụ du lịch.

a) Ví dụ về du lịch nghỉ dưỡng ở vùng núi cao – Sa Pa (Lào Cai):

• Sa Pa nằm ở độ cao trung bình khoảng 1 600 m so với mực nước biển, có nhiệt độ không khí trung bình năm là 15,5°C, không khí trong lành, mát mẻ quanh năm.
• Vào mùa đông, đôi khi có tuyết rơi và băng giá thu hút khách du lịch đến tham quan, trải nghiệm.

→ Khí hậu thích hợp cho hoạt động du lịch nghỉ dưỡng, tham quan, khám phá.

b) Ví dụ về du lịch biển – Nha Trang (Khánh Hoà):

• Nha Trang có khí hậu nhiệt đới gió mùa, nóng quanh năm, hầu hết các tháng có nhiệt độ trung bình trên 25°C.
• Điều kiện khí hậu tạo thuận lợi cho các hoạt động du lịch biển diễn ra gần như quanh năm.

c) Sự phân hoá Bắc – Nam ảnh hưởng đến mùa vụ du lịch:

• Các điểm du lịch biển miền Bắc, Bắc Trung Bộ như Sầm Sơn (Thanh Hoá), Cửa Lò (Nghệ An), Lăng Cô (Huế),… hầu như chỉ diễn ra vào mùa hạ.
• Các điểm du lịch biển miền Nam như Nha Trang (Khánh Hoà), Mũi Né (Lâm Đồng), Phú Quốc (An Giang),… có thể diễn ra gần như quanh năm.

d) Khó khăn: Các hiện tượng thời tiết như mưa lớn, bão,… lại gây trở ngại đối với hoạt động du lịch ngoài trời.

3. Tầm quan trọng của việc sử dụng tổng hợp tài nguyên nước ở một lưu vực sông

Câu hỏi trang 131

Đề bài: Dựa vào thông tin trong mục 3, hãy lấy ví dụ chứng minh tầm quan trọng của việc sử dụng tổng hợp tài nguyên nước ở một lưu vực sông.

Lời giải:

Em chọn ví dụ ở lưu vực sông Hồng:

Ở lưu vực sông Hồng có các hồ chứa nước được xây dựng với nhiều mục đích:

• Phát triển thuỷ điện (như đập thuỷ điện Sơn La trên sông Đà).
• Giao thông đường thuỷ.
• Du lịch.
• Cung cấp nước cho sản xuất: trồng trọt, khai thác và nuôi trồng thuỷ sản,…
• Cung cấp nước cho sinh hoạt của người dân.

→ Các hồ chứa nước này góp phần quan trọng vào việc sử dụng tổng hợp tài nguyên nước ở lưu vực sông Hồng, đồng thời bảo vệ tài nguyên nước trước nguy cơ suy giảm về chất lượng và số lượng.

Ý nghĩa:

• Mang lại hiệu quả kinh tế cao, đáp ứng nhu cầu sử dụng nước của các ngành kinh tế.
• Hạn chế lãng phí nước và bảo vệ tài nguyên nước, bảo vệ các hệ sinh thái ở lưu vực sông.
• Góp phần phòng chống thiên tai (bão, lũ) trong bối cảnh biến đổi khí hậu.

Luyện tập và Vận dụng

Luyện tập trang 131

Đề bài: Sự phân hoá khí hậu ở nước ta có ảnh hưởng như thế nào đến hoạt động du lịch?

Lời giải:

Sự phân hoá khí hậu ở nước ta có ảnh hưởng lớn đến hoạt động du lịch:

• Phân hoá theo độ cao: Các vùng núi cao có khí hậu mát mẻ quanh năm, không khí trong lành là cơ sở để hình thành các địa điểm du lịch nghỉ dưỡng, tham quan, khám phá như Sa Pa (Lào Cai), Tam Đảo (Phú Thọ), Bà Nà (Đà Nẵng),…
• Phân hoá theo mùa và theo chiều Bắc – Nam: Ảnh hưởng đến mùa vụ du lịch của hai miền:
  • Du lịch biển ở miền Bắc, Bắc Trung Bộ (Sầm Sơn, Cửa Lò, Lăng Cô,…) chủ yếu diễn ra vào mùa hạ.
  • Du lịch biển ở miền Nam (Nha Trang, Mũi Né, Phú Quốc,…) có thể diễn ra gần như quanh năm.
• → Khí hậu phân hoá tạo điều kiện cho sự đa dạng các loại hình du lịch, các điểm du lịch và mùa vụ du lịch trên cả nước.

Vận dụng trang 131

Đề bài: Tìm hiểu việc sử dụng tổng hợp tài nguyên nước ở một lưu vực sông của nước ta.

Lời giải:

Đây là câu hỏi vận dụng, em tự sưu tầm tư liệu và viết theo cách của mình. Dưới đây là gợi ý tìm hiểu về lưu vực sông Cửu Long (sông Mê Công):

• Tình hình: Vào mùa khô, lưu vực sông Cửu Long thường xảy ra tình trạng thiếu nước ngọt cho sản xuất và sinh hoạt. Cùng với tác động của biến đổi khí hậu, mực nước biển dâng làm tình trạng xâm nhập mặn, hạn hán diễn ra trầm trọng hơn.
• Biện pháp sử dụng tổng hợp tài nguyên nước:
  • Cải tạo, mở rộng hệ thống kênh rạch để dẫn nước phục vụ sản xuất và sinh hoạt.
  • Đảm bảo nước cho trồng trọt, nuôi trồng thuỷ sản,…
  • Phòng chống thiên tai: lũ lụt, hạn hán, xâm nhập mặn.
• Lưu ý: Trong quá trình sử dụng tổng hợp tài nguyên nước ở lưu vực sông Cửu Long cần chú ý đến vấn đề bảo vệ chất lượng nguồn nước.

Ngoài lưu vực sông Cửu Long, em có thể tìm hiểu về lưu vực sông Hồng hoặc các lưu vực sông khác ở nước ta.

Thầy Võ Thành Luận

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Lịch Sử & Địa Lí THCS

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Sử-Địa, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ A2

Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại THCS Lê Thánh Tôn