Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
I. Hướng dẫn trả lời câu hỏi
Câu 1 (trang 83 SGK)
Kẻ bảng vào vở theo mẫu sau và điền thông tin ngắn gọn về hai văn bản Cô bé bán diêm và Gió lạnh đầu mùa:
| Đặc điểm / Văn bản | Cô bé bán diêm | Gió lạnh đầu mùa |
|---|---|---|
| Thể loại | Truyện cổ tích | Truyện ngắn |
| Nhân vật | Cô bé bán diêm, người bà, người cha, những người qua đường | Hai chị em Sơn và Lan, bé Hiên, mẹ Sơn, mẹ Hiên, vú già |
| Người kể chuyện | Ngôi thứ ba | Ngôi thứ ba |
Giải thích nhanh: cả hai truyện đều kể ở ngôi thứ ba (người kể giấu mình), nhưng khác thể loại — Cô bé bán diêm là truyện cổ tích của An-đéc-xen (có yếu tố kì ảo, mộng tưởng), còn Gió lạnh đầu mùa là truyện ngắn hiện thực của Thạch Lam.
Câu 2 (trang 83 SGK)
Chọn một truyện kể em yêu thích và thực hiện những yêu cầu sau:
a. Xác định người kể chuyện.
b. Tóm tắt cốt truyện.
c. Phân tích đặc điểm nổi bật ở nhân vật mà em yêu thích.
Dưới đây là một số gợi ý để em tham khảo, có thể chọn truyện khác mà em yêu thích.
Gợi ý 1: Truyện cổ tích Thạch Sanh
- a. Người kể chuyện: ngôi thứ ba.
- b. Tóm tắt cốt truyện: Thạch Sanh mồ côi, sống nghèo khổ dưới gốc đa, làm nghề đốn củi. Chàng kết nghĩa anh em với Lí Thông gian xảo. Bị Lí Thông lừa đi canh miếu thay, Thạch Sanh giết chằn tinh nhưng lại bị Lí Thông cướp công. Chàng còn bắn đại bàng cứu công chúa và con vua Thủy Tề, rồi lại bị Lí Thông hãm hại. Cuối cùng, sự thật được sáng tỏ: Thạch Sanh cưới công chúa, dùng tiếng đàn và niêu cơm thần lui quân mười tám nước chư hầu; mẹ con Lí Thông bị trừng phạt.
- c. Đặc điểm nổi bật của nhân vật Thạch Sanh: Thạch Sanh là người thật thà, tốt bụng, dũng cảm và giàu lòng vị tha. Chàng nhiều lần bị Lí Thông lừa gạt nhưng vẫn bao dung, không trả thù; chàng dũng cảm diệt chằn tinh, đại bàng để cứu người, lại yêu chuộng hòa bình khi tha cho quân chư hầu. Nhân vật tượng trưng cho khát vọng về công lí và cái thiện chiến thắng cái ác.
Gợi ý 2: Truyện ngắn Gió lạnh đầu mùa (Thạch Lam)
- a. Người kể chuyện: ngôi thứ ba.
- b. Tóm tắt cốt truyện: Buổi sáng đầu mùa đông, hai chị em Sơn và Lan được mẹ mặc áo ấm rồi ra chợ chơi với lũ trẻ con nhà nghèo. Thấy bé Hiên co ro trong manh áo rách, Sơn bàn với chị mang chiếc áo bông cũ của em Duyên đã mất cho Hiên. Sợ mẹ mắng, hai chị em đi tìm Hiên để đòi lại áo nhưng không gặp. Khi về nhà, các em thấy mẹ Hiên đã mang áo sang trả; mẹ Sơn không trách phạt mà còn cho mẹ Hiên mượn tiền may áo và âu yếm ôm hai con vào lòng.
- c. Đặc điểm nổi bật của nhân vật Sơn: Sơn là một cậu bé nhân hậu, biết yêu thương và sẻ chia. Tuy sống trong gia đình khá giả, Sơn không hề kiêu kì mà luôn thân thiện, gần gũi với các bạn nhỏ nghèo. Trước cảnh bé Hiên thiếu áo ấm, Sơn động lòng thương và sẵn sàng cho đi chiếc áo quý của gia đình. Hành động ấy thể hiện tấm lòng trong sáng, giàu tình người của một đứa trẻ.
II. Lưu ý khi làm bài
Với dạng bài “chọn một truyện em yêu thích”, em nên chọn truyện mình nhớ rõ cốt truyện và thực sự có ấn tượng với một nhân vật, để phần tóm tắt và phân tích được mạch lạc, chân thật. Khi tóm tắt cần nêu các sự việc chính theo trình tự; khi phân tích nhân vật cần bám vào hành động, lời nói, suy nghĩ của nhân vật trong truyện để làm rõ đặc điểm.
Thầy Nguyễn Thái Nhật Luật
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Ngữ Văn THCS
Trình độ: Cử nhân Sư phạm Ngữ Văn, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 8+ năm kinh nghiệm tại THCS Hồng Bàng