Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
I. Kiến thức trọng tâm
Bài 4 Quê hương yêu dấu tập trung vào thể thơ lục bát và lục bát biến thể, cùng các văn bản viết về tình yêu quê hương, đất nước. Phần Củng cố, mở rộng giúp em hệ thống lại đặc điểm của ba văn bản đã học và rèn kĩ năng đọc diễn cảm thơ lục bát.
Một số biện pháp tu từ cần nắm trong bài: so sánh, ẩn dụ, nhân hóa, điệp ngữ, hoán dụ.
II. Hướng dẫn trả lời câu hỏi
Câu 1 (trang 106 SGK)
Kẻ bảng vào vở theo mẫu sau và điền thông tin ngắn gọn về các văn bản đã học.
| Đặc điểm \ Văn bản | Chùm ca dao về quê hương đất nước | Chuyện cổ nước mình | Cây tre Việt Nam |
|---|---|---|---|
| Biện pháp tu từ nổi bật | Ẩn dụ | So sánh, ẩn dụ | Nhân hóa, điệp ngữ, hoán dụ |
| Tình cảm, cảm xúc của tác giả | Tình yêu và lòng tự hào đối với vẻ đẹp của quê hương, đất nước qua ba miền | Tình yêu, sự trân trọng đối với những câu chuyện cổ và những giá trị, đạo lí tốt đẹp của cha ông | Tình yêu, niềm tự hào về cây tre – biểu tượng cao quý của con người và dân tộc Việt Nam |
Giải thích nhanh:
- Chùm ca dao: nổi bật là ẩn dụ (“mặt gương Tây Hồ” ví mặt nước Hồ Tây như tấm gương).
- Chuyện cổ nước mình: dùng so sánh (“Đời cha ông với đời tôi / Như con sông với chân trời đã xa”) và ẩn dụ qua các hình ảnh chuyện cổ.
- Cây tre Việt Nam: nổi bật là nhân hóa (tre “xung phong”, “giữ làng, giữ nước”), điệp ngữ (“tre”, “giữ”, “dưới bóng tre”) và hoán dụ (“mái nhà tranh, đồng lúa chín”).
Câu 2 (trang 106 SGK)
Tìm và đọc diễn cảm một số bài thơ lục bát.
Em có thể sưu tầm thơ lục bát theo chủ đề yêu thích (quê hương, gia đình, bạn bè) và đọc diễn cảm trước lớp. Khi đọc, em chú ý ngắt nhịp chẵn (2/2/2, 2/4, 4/4), đọc chậm rãi, nhấn vào những hình ảnh đẹp và thể hiện tình cảm phù hợp.
Gợi ý 1 — chủ đề quê hương
Anh đi anh nhớ quê nhà
Nhớ canh rau muống, nhớ cà dầm tương
Nhớ ai dãi nắng dầm sương
Nhớ ai tát nước bên đường hôm nao. (Ca dao)
Gợi ý 2 — chủ đề công ơn cha mẹ
Công cha như núi Thái Sơn Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra Một lòng thờ mẹ kính cha Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con. (Ca dao)
Gợi ý 3 — chủ đề tình cảm gắn bó
Bầu ơi thương lấy bí cùng Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn. (Ca dao)
Thầy Nguyễn Thái Nhật Luật
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Ngữ Văn THCS
Trình độ: Cử nhân Sư phạm Ngữ Văn, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 8+ năm kinh nghiệm tại THCS Hồng Bàng