I. Tìm hiểu chung

1. Tác giả

Nguyễn Thế Hoàng Linh sinh năm 1982, quê ở Hà Nội. Thơ ông viết cho trẻ em rất hồn nhiên, ngộ nghĩnh, trong trẻo và tươi vui.

2. Tác phẩm

• Xuất xứ: Trích từ tập thơ Ra vườn nhặt nắng (NXB Thế giới, Hà Nội, 2017).
• Thể loại: Thơ năm chữ.

3. Bố cục (4 phần)

• Khổ 1: Nêu vấn đề — bắt nạt là xấu.
• Khổ 2, 3, 4: Gợi ý những việc làm tốt thay cho bắt nạt.
• Khổ 5, 6: Những đối tượng không nên bắt nạt.
• Khổ 7, 8: Lời nhắn nhủ của tác giả.

4. Giá trị nội dung và nghệ thuật

• Nội dung: Bài thơ nói về hiện tượng bắt nạt – một thói xấu cần phê bình và loại bỏ. Qua đó, tác giả nhắc nhở mỗi người hãy đối xử tốt, yêu thương và tôn trọng nhau, xây dựng môi trường học đường lành mạnh, an toàn.
• Nghệ thuật: thể thơ năm chữ ngắn gọn; biện pháp ẩn dụ và điệp ngữ “đừng bắt nạt”; giọng điệu hồn nhiên, dí dỏm, thân thiện.

II. Trả lời câu hỏi

Câu 1

Nhân vật “tớ” trong bài thơ thể hiện thái độ như thế nào với các bạn bắt nạt và các bạn bị bắt nạt?

• Với các bạn bắt nạt: thẳng thắn phê bình, không đồng tình (“Bắt nạt là xấu lắm”, “Đừng bắt nạt, bạn ơi”, “Vì bắt nạt rất hôi!”); nhưng cách nói nhẹ nhàng, dí dỏm như một lời khuyên chứ không gay gắt, thậm chí còn tinh nghịch thách thức (“Cứ đến bắt nạt tớ”).
• Với các bạn bị bắt nạt: gần gũi, yêu mến và sẵn sàng bênh vực, che chở (“Những bạn nào nhút nhát / Thì là giống thỏ non / Trông đáng yêu đấy chứ”; “Cứ đưa bài thơ này / Bảo nếu cần bắt nạt / Thì đến gặp tớ ngay”).

→ Qua đó, “tớ” hiện lên là người tốt bụng, dũng cảm, biết yêu thương và bảo vệ kẻ yếu, đồng thời ghét thói bắt nạt.

Câu 2

Cụm từ đừng bắt nạt xuất hiện bao nhiêu lần trong bài thơ? Theo em, việc lặp lại cụm từ này có tác dụng gì?

• Số lần: cụm từ “đừng bắt nạt” xuất hiện 7 lần.
• Tác dụng: đây là biện pháp điệp ngữ, nhằm nhấn mạnh thái độ thẳng thắn, dứt khoát phê bình và không đồng tình với hành động bắt nạt; đồng thời như một lời nhắc nhở, kêu gọi tha thiết và tạo nhịp điệu liền mạch cho bài thơ.

Giải thích nhanh: điệp ngữ là cách lặp lại một từ/cụm từ để nhấn mạnh ý và tăng sức biểu cảm.

Câu 3

Bài thơ nói chuyện bắt nạt mà vẫn ẩn chứa ý vị hài hước. Hãy chỉ ra một số biểu hiện của ý vị hài hước đó.

Một số biểu hiện của ý vị hài hước:

• Cách nói đùa vui, ngộ nghĩnh khi gợi ý thay cho bắt nạt: thay vì bắt nạt thì đi “học hát”, “nhảy híp-hóp”, “ăn mù tạt”, “trêu mù tạt”.
• Hình ảnh ví von đáng yêu: “Những bạn nào nhút nhát / Thì là giống thỏ non / Trông đáng yêu đấy chứ”.
• Lời thách thức tinh nghịch: “Cứ đến bắt nạt tớ / Bị bắt nạt quen rồi / Vẫn không thích bắt nạt”.
• Cách kết bất ngờ, buồn cười: ví hành động bắt nạt với mùi khó chịu — “Vì bắt nạt rất hôi!”.

→ Giọng điệu hồn nhiên, hóm hỉnh khiến một vấn đề nghiêm túc trở nên nhẹ nhàng, dễ tiếp nhận mà vẫn sâu sắc.

Câu 4

Mỗi chúng ta có thể từng bị bắt nạt, chứng kiến cảnh bắt nạt hoặc từng bắt nạt người khác. Hãy cho biết em đã làm gì khi ở vào một trong các tình huống trên. Bài thơ có thể khiến em thay đổi cách ứng xử trước chuyện bắt nạt như thế nào?

• Cách 1: Em từng chứng kiến một bạn bị trêu chọc, cô lập. Khi ấy em đã can ngăn và báo với thầy cô. Sau khi đọc bài thơ, em càng thấy mình cần dũng cảm hơn nữa để bênh vực những bạn yếu thế.
• Cách 2: Em từng bị một vài bạn lớn hơn bắt nạt. Lúc đó em đã chia sẻ với bố mẹ và thầy cô để được giúp đỡ. Bài thơ giúp em hiểu mình không hề đơn độc và cần tự tin tìm sự trợ giúp.
• Cách 3: Đã có lần em lỡ trêu chọc bạn quá đà. Khi nhận ra đó là hành động không tốt, em đã xin lỗi bạn. Bài thơ giúp em biết tôn trọng, yêu thương bạn bè và không bao giờ bắt nạt ai.

III. Luyện tập – Vận dụng

Viết đoạn văn (khoảng 4 – 5 câu) trình bày suy nghĩ của em về hiện tượng bắt nạt trong học đường.

Đoạn văn tham khảo:

Bắt nạt là hiện tượng không hiếm gặp trong trường học, thể hiện qua những hành động như trêu chọc, đe dọa hay cô lập bạn bè. Đây là một thói xấu cần lên án bởi nó gây ra nỗi sợ hãi và tổn thương cho người bị bắt nạt. Theo em, mỗi học sinh cần biết yêu thương, tôn trọng và giúp đỡ lẫn nhau. Khi chứng kiến cảnh bắt nạt, chúng ta nên dũng cảm can ngăn và báo cho thầy cô. Có như vậy, trường học mới thực sự trở thành nơi an toàn, thân thiện và hạnh phúc.

Thầy Nguyễn Thái Nhật Luật

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Ngữ Văn THCS

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Ngữ Văn, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 8+ năm kinh nghiệm tại THCS Hồng Bàng