I. Tìm hiểu chung

1. Tác giả

• Rơ-nê Gô-xi-nhi (1926 – 1977): nhà văn Pháp, chuyên sáng tác truyện tranh, viết kịch, làm phim.
• Giăng-giắc Xăng-pê (1932 – 2022): họa sĩ người Pháp, chuyên vẽ truyện tranh và tranh biếm họa.

2. Tác phẩm

• Xuất xứ: Trích Nhóc Ni-cô-la: những chuyện chưa kể, tập 1 (Trác Phong và Hương Lan dịch, NXB Hội Nhà văn và Nhã Nam, Hà Nội, 2016).
• Thể loại: Truyện (văn bản văn học).
• Phương thức biểu đạt: tự sự.
• Ngôi kể: ngôi thứ nhất, người kể xưng “tôi” (cậu bé Ni-cô-la).

3. Bố cục (3 phần)

• Phần 1 (từ đầu → “rất là tuyệt”): Ni-cô-la nhờ bố làm giúp bài tập làm văn.
• Phần 2 (tiếp → “ông Blê-đúc tức giận”): Bố và ông hàng xóm cùng tranh luận quanh bài tập của cậu bé.
• Phần 3 (còn lại): Ni-cô-la quyết định tự làm bài và được điểm cao.

4. Giá trị nội dung và nghệ thuật

• Nội dung: Truyện kể việc cậu bé Ni-cô-la nhờ bố (rồi cả ông hàng xóm) làm hộ bài tập làm văn tả người bạn thân nhất, nhưng cuối cùng cậu nhận ra phải tự mình làm bài thì bài viết mới chân thực và có cá tính. Qua đó, tác phẩm nhắn nhủ mỗi người cần tự lực, tự giác trong học tập, không nên ỷ lại, dựa dẫm vào người khác.
• Nghệ thuật: cách kể chuyện qua lời nhân vật “tôi” hồn nhiên, ngộ nghĩnh; giọng văn hài hước, dí dỏm; tình huống truyện gần gũi, sinh động.

II. Trả lời câu hỏi (Sau khi đọc)

Câu 1 (trang 66 SGK)

Do đâu khi làm bài tập làm văn, Ni-cô-la phải nhờ đến bố?

Khi làm bài tập làm văn, Ni-cô-la nhờ đến bố vì cậu thấy đề bài “Hãy miêu tả người bạn thân nhất của em” khó tự làm, lại cần biết cách lập dàn ý, bố cục. Hơn nữa, bố cậu vốn được tiếng là giỏi văn (các thầy giáo từng nói “có cả một Ban-dắc ở trong bố”), nên cậu tin bố có thể giúp mình hoàn thành bài viết.

Câu 2 (trang 66 SGK)

Vì sao bố Ni-cô-la lại tỏ ra sốt sắng giúp cậu con trai làm bài văn?

Bố Ni-cô-la sốt sắng giúp con vì ông tự hào, tự tin về khả năng làm văn của mình và muốn thể hiện điều đó. Khi nghe đề bài, bố khoe ngay rằng mình rất giỏi tập làm văn, được các thầy giáo khen “có cả một Ban-dắc ở trong bố”. Vì vậy, ông hào hứng, vui vẻ nhận lời ngay, vừa để giúp con vừa để chứng tỏ tài năng của bản thân.

Câu 3 (trang 66 SGK)

Ai là người bạn thân nhất của cậu bé? – đó là điều cả bố Ni-cô-la và ông Blê-đúc cần phải biết khi muốn làm hộ bài tập làm văn. Vì sao vậy?

Vì đề bài yêu cầu miêu tả người bạn thân nhất, nên muốn làm hộ bài, người viết bắt buộc phải biết người bạn ấy là ai, có những đặc điểm, tính cách gì thì mới có thể tả cụ thể, chân thực. Không biết rõ đối tượng thì không thể viết được bài văn. Đó chính là lí do cả bố và ông Blê-đúc đều hỏi Ni-cô-la câu ấy trước tiên. Điều này cũng cho thấy: bài văn vốn gắn với hiểu biết và tình cảm riêng của mỗi người, người khác khó lòng làm thay.

Câu 4 (trang 66 SGK)

Vì sao sau khi Ni-cô-la đã kể ra nhiều người bạn của mình mà bố của cậu vẫn thấy khó viết?

Bởi Ni-cô-la có “cả đống” bạn thân, mỗi người một vẻ (An-xe-xtơ ham ăn, Giơ-phroa nhà giàu, Ớt-đơ khỏe và thích đấm đá, Ruy-phut có còi và bố làm cảnh sát…), khiến bố không biết chọn ai là “thân nhất” để tả. Quan trọng hơn, bố không phải là người trực tiếp chơi với những người bạn ấy, không có hiểu biết và tình cảm gắn bó với họ như Ni-cô-la, nên dù nghe kể nhiều, bố vẫn không thể viết thay con được. Điều đó cho thấy bài văn phải do chính người trong cuộc viết mới chân thực.

Câu 5 (trang 66 SGK)

Tôi hiểu rằng bài tập làm văn của tôi thì tốt nhất là tôi tự làm một mình – nhân vật trong câu chuyện rút ra một kinh nghiệm như thế qua những gì đã xảy ra khi nhờ bố làm bài. Em có đồng ý với điều đó không? Vì sao?

• Cách 1: Em hoàn toàn đồng ý. Vì chỉ khi tự làm, ta mới viết được bằng chính suy nghĩ, cảm xúc và trải nghiệm của mình, nhờ đó bài văn mới chân thực và có cá tính riêng. Thực tế, khi tự viết, Ni-cô-la đã được điểm cao và cô giáo khen “bài viết rất cá tính, đề tài độc đáo”.
• Cách 2: Em đồng ý, bởi nhờ người khác làm hộ thì bài văn không còn là của mình, không thể hiện đúng tình cảm và hiểu biết của bản thân. Hơn nữa, ỷ lại vào người khác sẽ khiến ta không tiến bộ và không rèn được kĩ năng viết.
• Cách 3: Em tán thành kinh nghiệm đó. Câu chuyện cho thấy nhờ vả người khác chẳng những không giúp được gì (bố và ông Blê-đúc còn cãi nhau) mà còn gây phiền phức. Tự làm bài vừa giữ được nét riêng, vừa thể hiện tinh thần tự lực, tự giác đáng quý.

Câu 6 (trang 66 SGK)

Nếu gặp một đề văn như của Ni-cô-la, theo em, việc đầu tiên phải làm là gì?

• Cách 1: Việc đầu tiên là chọn ra một người bạn thân nhất mà em thực sự gần gũi, hiểu rõ; sau đó nhớ lại đặc điểm, tính cách và những kỉ niệm với bạn để có chất liệu cho bài viết.
• Cách 2: Trước tiên, em sẽ xác định đúng yêu cầu của đề (tả người bạn thân nhất), rồi lựa chọn đối tượng cụ thể và lập dàn ý cho bài văn trước khi viết.
• Cách 3: Theo em, việc đầu tiên là suy nghĩ và tự quyết định sẽ viết về ai, vì đây là bài văn của riêng mình; chỉ khi chọn được người bạn mình yêu quý nhất thì mới viết chân thực và xúc động được.

Thầy Nguyễn Thái Nhật Luật

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Ngữ Văn THCS

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Ngữ Văn, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 8+ năm kinh nghiệm tại THCS Hồng Bàng