I. Mục đích nói và người nghe

• Mục đích nói: Chia sẻ để mọi người hiểu rõ hơn về một vấn đề trong đời sống được gợi ra từ cuốn sách em đã đọc.
• Người nghe: Thầy cô, các bạn trong nhóm, trong lớp và những người cùng quan tâm.

II. Trước khi nói

1. Chuẩn bị nội dung nói

Lựa chọn vấn đề: Trong các vấn đề đời sống mà cuốn sách gợi ra (tình bạn, tình cảm gia đình, lòng dũng cảm, cách đối xử với mọi người,…), em hãy chọn một vấn đề mà mình có nhiều ý kiến muốn chia sẻ nhất.

Tìm ý: Để tìm ý, em hãy tự đặt và trả lời các câu hỏi:

• Vấn đề đời sống được gợi ra từ cuốn sách là gì?
• Chi tiết, sự việc nào trong sách cho thấy rõ vấn đề ấy?
• Ý kiến của em về vấn đề đó: em đồng ý hay không đồng ý? Vì sao?
• Trước vấn đề ấy, em sẽ hành động như thế nào?
• Em muốn trao đổi điều gì với người nghe?

Sắp xếp ý: Sắp xếp các ý theo trật tự hợp lí để tạo thành đề cương bài nói, gồm: tên sách và tác giả → vấn đề đời sống em muốn bàn → ý kiến của em → ý nghĩa của cuốn sách.

2. Tập luyện

Em có thể luyện nói một mình trước gương hoặc tập nói trước nhóm, rồi nhờ các bạn góp ý về nội dung và cách trình bày để bài nói hoàn chỉnh hơn.

III. Trình bày bài nói

Khi trình bày trước lớp, các em cần:

• Trình bày lần lượt các ý theo đề cương đã chuẩn bị, có mở đầu và kết thúc hợp lí.
• Sử dụng lí lẽ và bằng chứng cụ thể (lấy từ sách hoặc từ đời sống thực) để làm rõ vấn đề.
• Bộc lộ cảm xúc, thái độ phù hợp; nói to, rõ ràng, truyền cảm.
• Kết hợp điệu bộ, cử chỉ, ánh mắt và có thể dùng sản phẩm minh hoạ để thu hút người nghe.
• Thời gian: khoảng 3 phút. Đừng quên chào hỏi khi bắt đầu và cảm ơn khi kết thúc.

IV. Sau khi nói – Trao đổi về bài nói

Khi nhận xét bài nói của bạn, hãy chỉ ra điểm tốt trước rồi mới góp ý điều cần cải thiện.

V. Tiêu chí đánh giá bài nói

VI. Bài nói mẫu

Bài nói mẫu 1: Bài học từ “Dế Mèn phiêu lưu kí”

Xin chào thầy/cô và các bạn!

Hôm nay, tôi xin trình bày ý kiến về một vấn đề được gợi ra từ cuốn Dế Mèn phiêu lưu kí của nhà văn Tô Hoài, đó là: không nên kiêu căng, coi thường người khác.

Trong truyện, Dế Mèn là một chàng dế cường tráng, khoẻ mạnh nhưng lại rất kiêu căng và hay bắt nạt kẻ yếu. Vì thói nghịch ngợm, xốc nổi, Dế Mèn đã trêu chị Cốc để rồi gây ra cái chết oan uổng cho người bạn hàng xóm gầy yếu là Dế Choắt. Đứng trước nấm mồ của bạn, Dế Mèn mới ân hận và rút ra bài học đầu tiên cho mình.

Theo tôi, đây là một bài học rất quý. Sự kiêu căng không làm ta mạnh hơn, mà ngược lại có thể khiến ta gây ra những lỗi lầm đáng tiếc và làm tổn thương người khác. Trong cuộc sống, không ai là hoàn hảo, vì vậy chúng ta nên biết khiêm tốn, yêu thương và giúp đỡ những người yếu hơn mình thay vì coi thường họ.

Liên hệ với bản thân, tôi nghĩ ngay ở lớp mình, các bạn cũng không nên trêu chọc hay bắt nạt bạn bè, mà hãy đối xử với nhau bằng sự cảm thông. Và quan trọng hơn, khi mắc lỗi, ta cần dũng cảm nhận lỗi và sửa chữa như Dế Mèn.

Cuốn sách đã giúp tôi hiểu rằng lớn lên không chỉ là cao hơn, khoẻ hơn, mà còn là biết sống tử tế và bao dung hơn.

Cảm ơn thầy/cô và các bạn đã lắng nghe!

Bài nói mẫu 2: Điều “Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ” để lại trong tôi

Xin chào thầy/cô và các bạn!

Tôi xin chia sẻ một vấn đề được gợi ra từ cuốn Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh, đó là: người lớn và trẻ em hãy lắng nghe, thấu hiểu nhau hơn.

Cuốn sách kể về cu Mùi và nhóm bạn với những trò chơi, những suy nghĩ rất ngộ nghĩnh và trong sáng của tuổi thơ. Các bạn nhỏ có cách nhìn thế giới riêng, nhưng nhiều khi người lớn lại không hiểu mà chỉ cho rằng đó là chuyện trẻ con vô nghĩa.

Theo tôi, đây là điều rất đáng để chúng ta suy nghĩ. Trẻ em cũng có thế giới và cảm xúc riêng cần được tôn trọng. Nếu người lớn chịu lắng nghe nhiều hơn, các bạn nhỏ sẽ cảm thấy được thấu hiểu và gần gũi hơn với gia đình. Ngược lại, trẻ em chúng ta cũng nên chia sẻ thật lòng với bố mẹ, thầy cô để mọi người dễ hiểu nhau hơn.

Bản thân tôi, sau khi đọc cuốn sách, đã biết trân trọng những ngày tháng tuổi thơ của mình và cố gắng tâm sự với bố mẹ nhiều hơn thay vì giữ mọi điều trong lòng.

Cuốn sách như một “tấm vé” nhắc tôi nhớ rằng tuổi thơ là quãng thời gian đẹp đẽ, đáng quý và rất cần được sẻ chia.

Cảm ơn thầy/cô và các bạn đã lắng nghe!

Thầy Nguyễn Thái Nhật Luật

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Ngữ Văn THCS

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Ngữ Văn, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 8+ năm kinh nghiệm tại THCS Hồng Bàng