Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
Câu 1: Vẽ sơ đồ tư duy trình bày đặc điểm nội dung và nghệ thuật của hai bài thơ Đồng chí và Lá đỏ.
Em có thể tham khảo bảng tổng hợp dưới đây để vẽ sơ đồ tư duy ra giấy: ở giữa là nhánh chính “Tác phẩm”, chia thành hai nhánh lớn “Đồng chí” và “Lá đỏ”, mỗi nhánh lại tách thành hai nhánh nhỏ “Nội dung” và “Nghệ thuật”.
Bảng tổng hợp nội dung và nghệ thuật
| Bài thơ | Nội dung | Nghệ thuật |
|---|---|---|
| Đồng chí (Chính Hữu) | Ngợi ca tình đồng chí, đồng đội của những người lính kháng chiến chống Pháp. Tình đồng chí được hình thành trên cơ sở cùng chung cảnh ngộ xuất thân nghèo khó, cùng chung lí tưởng chiến đấu, được thể hiện qua sự thấu hiểu, sẻ chia và đồng cam cộng khổ. Đó cũng là sức mạnh tinh thần giúp người lính vượt qua mọi gian khổ, hiểm nguy. | – Thể thơ tự do, linh hoạt.
– Hình ảnh hiện thực kết hợp lãng mạn (tiêu biểu là “đầu súng trăng treo”). – Sử dụng hiệu quả các biện pháp tu từ ẩn dụ, hoán dụ, điệp ngữ. – Ngôn ngữ cô đọng, giản dị, giàu sức biểu cảm. |
| Lá đỏ (Nguyễn Đình Thi) | Tái hiện không khí cuộc hành quân vĩ đại trên đường Trường Sơn trong những năm cuối cuộc kháng chiến chống Mỹ. Khắc hoạ vẻ đẹp hùng vĩ của thiên nhiên Trường Sơn và hình ảnh “em gái tiền phương” – biểu tượng đẹp đẽ của cuộc chiến tranh nhân dân; đồng thời thể hiện niềm tin son sắt vào ngày chiến thắng. | – Thể thơ tự do, linh hoạt.
– Nhịp điệu dồn dập, vững vàng, chắc khoẻ, phù hợp với không khí hành quân. – Hình ảnh thơ mang sức khái quát cao, giàu tính biểu tượng (rừng lá đỏ, em gái tiền phương). – Ngôn ngữ giản dị, giàu sức biểu cảm. |
Câu 2: Theo em, căn cứ vào đâu để sắp xếp các văn bản Lá đỏ, Đồng chí, Những ngôi sao xa xôi vào cùng một bài học?
Câu hỏi mở, em có thể chọn một trong các cách sau.
- Cách 1: Ba văn bản được sắp xếp vào cùng một bài học vì cùng chung đề tài về người lính và chiến tranh – cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (Đồng chí) và chống đế quốc Mỹ (Lá đỏ, Những ngôi sao xa xôi).
- Cách 2: Căn cứ chính là chủ đề chung của bài học – “Tin yêu và ước vọng”. Cả ba văn bản đều ca ngợi vẻ đẹp của con người Việt Nam trong chiến tranh: tình đồng chí, đồng đội thiêng liêng (Đồng chí); niềm tin vào ngày chiến thắng (Lá đỏ); tinh thần dũng cảm, lạc quan, ước mơ về tương lai (Những ngôi sao xa xôi).
- Cách 3: Ba văn bản cùng được sắp xếp vào một bài học vì:
- Cùng đề tài: người lính và cuộc kháng chiến giữ nước.
- Cùng chủ đề: ca ngợi tình yêu nước, tinh thần dũng cảm và niềm tin yêu, ước vọng của con người Việt Nam trong những năm chiến tranh.
- Cùng cảm hứng chủ đạo: cảm hứng yêu nước, tự hào dân tộc và niềm tin vào những giá trị tốt đẹp.
Câu 3: Viết đoạn văn (khoảng 8 – 10 câu) nêu suy nghĩ của em về câu danh ngôn:
“Ước mơ và hi vọng giống như loài chim, cảm nhận buổi ban mai và khẽ khàng cất tiếng hót khi trời vẫn còn tối.” (Khuyết danh)
Đoạn văn tham khảo 1:
Câu danh ngôn “Ước mơ và hi vọng giống như loài chim, cảm nhận buổi ban mai và khẽ khàng cất tiếng hót khi trời vẫn còn tối” đã gợi cho em nhiều suy nghĩ sâu sắc. Hình ảnh so sánh ước mơ và hi vọng với loài chim cất tiếng hót khi trời còn tối cho thấy: ngay cả trong những hoàn cảnh khó khăn, tăm tối nhất, ước mơ và hi vọng vẫn là ánh sáng giúp con người vững tin bước tiếp. Qua các văn bản đã học, em càng thấm thía điều đó. Những người lính trong bài thơ Đồng chí dù sống trong gian khổ, thiếu thốn vẫn nắm chặt tay nhau, tin vào ngày chiến thắng. Trong bài Lá đỏ, người lính và cô em gái tiền phương đã hẹn gặp nhau giữa Sài Gòn – đó là niềm tin son sắt vào ngày miền Nam được giải phóng. Và ba cô gái thanh niên xung phong trong Những ngôi sao xa xôi, dù đối mặt với bom đạn từng giây phút, vẫn không ngừng mơ ước về tương lai sau chiến tranh. Chính ước mơ và hi vọng đã trở thành sức mạnh tinh thần giúp các thế hệ cha anh vượt qua mọi thử thách để làm nên chiến thắng. Em hiểu rằng, trong cuộc sống hôm nay, dù gặp khó khăn đến đâu, mỗi người trẻ cần biết giữ vững ước mơ và hành động vì ước mơ, bởi đó chính là ngọn lửa thắp sáng tương lai.
Đoạn văn tham khảo 2:
Đọc câu danh ngôn “Ước mơ và hi vọng giống như loài chim, cảm nhận buổi ban mai và khẽ khàng cất tiếng hót khi trời vẫn còn tối”, em cảm nhận được giá trị to lớn của ước mơ và hi vọng trong cuộc đời mỗi con người. Loài chim cất tiếng hót khi trời còn tối chính là biểu tượng cho niềm tin vào một tương lai tươi sáng giữa hoàn cảnh khó khăn. Điều đó cũng được thể hiện rõ qua những văn bản em đã học. Trong Đồng chí, dù phải đối mặt với rét buốt, đói khổ và cái chết cận kề, những người lính vẫn nắm tay nhau, cùng hướng về ngày chiến thắng. Trong Lá đỏ, lời hẹn “gặp nhau giữa Sài Gòn” giữa khói lửa chiến trường là tiếng hót đầy hi vọng của những người ra trận. Đặc biệt, ba cô gái thanh niên xung phong trong Những ngôi sao xa xôi vẫn say sưa kể về ước mơ sau chiến tranh ngay giữa nơi bom đạn ác liệt. Những ước mơ ấy đã trở thành nguồn sức mạnh kì diệu giúp các anh, các chị vượt qua mọi gian khổ. Câu danh ngôn đã nhắc nhở em rằng: dù trong hoàn cảnh nào, hãy luôn giữ vững ước mơ và biến nó thành hành động, bởi chính ước mơ làm cho cuộc sống có ý nghĩa và mang đến những điều kì diệu.
Thầy Nguyễn Thái Nhật Luật
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Ngữ Văn THCS
Trình độ: Cử nhân Sư phạm Ngữ Văn, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 8+ năm kinh nghiệm tại THCS Hồng Bàng