Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
Câu hỏi mở đầu trang 156
Đề bài: Các loài sinh vật có những hình thức sinh sản nào?
Lời giải:
Các loài sinh vật có hai hình thức sinh sản chính:
- Sinh sản vô tính: tạo ra cơ thể mới với các đặc điểm giống cá thể ban đầu, không có sự đóng góp vật chất di truyền của cá thể khác.
- Sinh sản hữu tính: có sự kết hợp giữa giao tử đực và giao tử cái tạo thành hợp tử, hợp tử phát triển thành cơ thể mới.
Một số loài sinh vật có cả hai hình thức sinh sản vô tính và hữu tính.
II. Dấu hiệu đặc trưng của sinh sản
Câu hỏi trang 157
Đề bài: Phân biệt sinh sản vô tính với sinh sản hữu tính. Cho ví dụ một số thực vật và động vật sinh sản vô tính và sinh sản hữu tính.
Lời giải:
Phân biệt sinh sản vô tính và sinh sản hữu tính:
| Đặc điểm | Sinh sản vô tính | Sinh sản hữu tính |
|---|---|---|
| Vật chất di truyền của cơ thể con | Giống nhau và giống cơ thể mẹ | Được tái tổ hợp từ hai nguồn khác nhau nên có sự sai khác |
| Cơ chế truyền vật chất di truyền | Truyền nguyên vẹn từ mẹ sang con qua nguyên phân | Truyền từ bố mẹ sang con qua giảm phân, thụ tinh và nguyên phân |
| Cơ chế điều hoà | Chủ yếu bởi hệ thống kiểm soát chu kì tế bào | Điều hoà bởi các hormone |
Ví dụ:
| Nhóm | Sinh sản vô tính | Sinh sản hữu tính |
|---|---|---|
| Thực vật | Cây thuốc bỏng (mọc cây con từ lá); khoai tây (mọc từ củ); cây rau má (thân bò); cây chuối (thân ngầm) | Cây lúa, cây ngô, cây bưởi, cây táo, cây hoa hồng,… |
| Động vật | Trùng roi, trùng biến hình (phân đôi); thuỷ tức (nảy chồi); sao biển (phân mảnh); ong đực (trinh sinh) | Cá, ếch, gà, chó, mèo, người,… |
III. Vai trò của sinh sản đối với sinh vật
Câu hỏi trang 158
Đề bài: Sinh sản vô tính và sinh sản hữu tính có vai trò như thế nào đối với sinh vật?
Lời giải:
Vai trò chung:
- Cả hai hình thức đều tạo ra thế hệ con cháu, đảm bảo cho loài tiếp tục tồn tại và phát triển.
Vai trò riêng:
- Sinh sản vô tính:
- Nhanh chóng tạo ra cá thể mới có bộ nhiễm sắc thể đặc trưng cho loài.
- Phù hợp trong điều kiện môi trường sống ổn định, thuận lợi.
- Sinh sản hữu tính:
- Tạo ra cá thể mới có bộ nhiễm sắc thể đặc trưng cho loài.
- Tạo ra các tổ hợp gene đa dạng → giúp sinh vật thích nghi với sự thay đổi của môi trường sống.
Luyện tập và vận dụng
Câu 1 trang 158
Đề bài: Cho biết ưu điểm và hạn chế của sinh sản vô tính, sinh sản hữu tính.
Lời giải:
| Sinh sản vô tính | Sinh sản hữu tính | |
|---|---|---|
| Ưu điểm | – Tạo ra cá thể mới nhanh chóng, số lượng lớn.
– Con cháu giống hệt mẹ, giữ nguyên đặc điểm tốt của cá thể ban đầu. – Không cần bạn tình, chỉ cần 1 cá thể là sinh sản được. |
– Tạo ra tổ hợp gene đa dạng → sinh vật thích nghi tốt với môi trường thay đổi.
– Tăng khả năng tiến hoá và duy trì loài lâu dài. |
| Hạn chế | – Con cháu kém đa dạng về di truyền → khó thích nghi khi môi trường thay đổi.
– Nếu môi trường thay đổi bất lợi, cả quần thể có thể bị tiêu diệt. |
– Diễn ra chậm hơn, quá trình phức tạp (cần giảm phân, thụ tinh,…).
– Cần hai cá thể khác giới → phụ thuộc vào việc tìm bạn tình. |
Câu 2 trang 158
Đề bài: Vì sao những giống cây trồng có khả năng thụ phấn chéo như lúa, ngô thường bị phân hoá thành nhiều dòng với những đặc điểm khác nhau qua một số thế hệ?
Lời giải:
Những giống lúa, ngô bị phân hoá thành nhiều dòng với đặc điểm khác nhau qua một số thế hệ vì:
- Lúa, ngô là cây thụ phấn chéo → hạt phấn của cây này thụ phấn cho cây khác → đây là sinh sản hữu tính.
- Trong sinh sản hữu tính, vật chất di truyền của cơ thể con được tái tổ hợp từ hai nguồn khác nhau (bố và mẹ) → tạo ra các tổ hợp gene đa dạng, có sự sai khác.
- Qua nhiều thế hệ, sự tái tổ hợp lặp lại liên tục giữa các cá thể khác nhau trong giống → xuất hiện nhiều tổ hợp gene mới → giống bị phân hoá thành nhiều dòng với đặc điểm khác nhau.
→ Vì vậy, để giữ được đặc điểm tốt của giống lúa, ngô, người ta thường phải chọn lọc và phục tráng giống định kì.
Cô Nguyễn Ngọc Châu
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Sinh Học THPT
Trình độ: Cử nhân Sư phạm Sinh học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ AT sinh học, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại Trường THPT Trần Phú