Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
Bài thực hành này gồm một thí nghiệm chứng minh sự thải khí $CO_2$ ở hạt nảy mầm – một dấu hiệu rõ ràng của quá trình hô hấp. Dưới đây là mẫu báo cáo thực hành của một nhóm học sinh, kèm số liệu tham khảo phù hợp để các em đối chiếu khi thực hiện.
1. Mục đích
- Chứng minh được quá trình hô hấp ở thực vật (cụ thể là ở hạt nảy mầm).
- Nhận biết được sự thải khí $CO_2$ trong quá trình hô hấp.
2. Kết quả và giải thích
Thí nghiệm: Chứng minh sự thải khí $CO_2$ ở hạt nảy mầm
Mẫu vật sử dụng: khoảng 5 g hạt đậu xanh đã nảy mầm (sau khi ngâm trong nước ấm 40°C khoảng 2 giờ và ủ trong đĩa Petri có giấy thấm ẩm ở 30 – 35°C trong 1 – 2 ngày).
Bố trí thí nghiệm:
- Chuông A (thí nghiệm): đặt đĩa hạt đậu xanh đang nảy mầm cùng 1 cốc nước vôi trong.
- Chuông B (đối chứng): chỉ đặt 1 cốc nước vôi trong, không có hạt.
- Để 2 chuông ở nhiệt độ phòng khoảng 1 giờ.
Kết quả quan sát sau 1 giờ:
| Chuông | Bố trí | Hiện tượng trên bề mặt cốc nước vôi trong |
|---|---|---|
| Chuông A | Có đĩa hạt nảy mầm | Xuất hiện váng đục màu trắng (lớp kết tủa mỏng nổi trên mặt cốc) |
| Chuông B (đối chứng) | Không có hạt | Không có váng đục, nước vôi vẫn trong suốt |
Giải thích:
- Ở chuông A: hạt nảy mầm hô hấp mạnh → thải khí $CO_2$ vào không khí trong chuông. Khí $CO_2$ tác dụng với nước vôi trong (dung dịch $Ca(OH)_2$) tạo thành canxi cacbonat ($CaCO_3$) kết tủa màu trắng — chính là váng đục quan sát được trên bề mặt cốc.
Phản ứng xảy ra:
$$CO_2 + Ca(OH)_2 \rightarrow CaCO_3 \downarrow + H_2O$$
- Ở chuông B: không có hạt → không có $CO_2$ thải vào trong chuông → nước vôi trong không có kết tủa, vẫn trong suốt.
→ Kết luận: Hạt đậu xanh đang nảy mầm có hô hấp và thải khí $CO_2$ ra môi trường. Điều này chứng minh thực vật có hô hấp, giống như các sinh vật khác.
3. Trả lời câu hỏi
Câu a trang 45
Đề bài: Tại sao phải ngâm hạt trong nước ấm khoảng 40°C?
Lời giải:
Phải ngâm hạt trong nước ấm khoảng 40°C vì:
- Nước ấm giúp hạt hút nước nhanh hơn nước lạnh → hạt trương lên và làm mềm vỏ hạt, giúp mầm dễ nhú ra.
- Nước ấm cung cấp nhiệt độ thuận lợi để hoạt hoá các enzyme hô hấp trong hạt (khi hạt khô, enzyme ở trạng thái không hoạt động).
- Nhiệt độ 40°C là gần với nhiệt độ tối ưu cho hô hấp của nhiều loại hạt → cường độ hô hấp tăng nhanh → tạo nhiều ATP cung cấp năng lượng cho hạt nảy mầm.
→ Giúp hạt nảy mầm nhanh và đồng loạt, thuận lợi cho việc quan sát kết quả thí nghiệm.
Câu b trang 45
Đề bài: Tại sao trong thí nghiệm này dùng hạt nảy mầm mà không dùng cây?
Lời giải:
Trong thí nghiệm này dùng hạt nảy mầm mà không dùng cây vì:
- Hạt nảy mầm có cường độ hô hấp rất mạnh (có thể hàng nghìn lần so với hạt khô) → thải ra lượng lớn $CO_2$ trong thời gian ngắn → dễ quan sát váng đục trên bề mặt nước vôi trong.
- Hạt nảy mầm chưa có lá xanh → không thực hiện quang hợp → chỉ có quá trình hô hấp diễn ra → kết quả thí nghiệm chính xác, không bị nhiễu.
- Nếu dùng cây trưởng thành thì cây vừa hô hấp vừa quang hợp. Nếu có ánh sáng, cây sẽ hấp thụ $CO_2$ cho quang hợp → khó chứng minh được sự thải $CO_2$ do hô hấp.
- Ngoài ra, hạt nảy mầm nhỏ gọn, dễ bố trí trong chuông thuỷ tinh, thuận tiện cho việc quan sát.
Cô Nguyễn Ngọc Châu
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Sinh Học THPT
Trình độ: Cử nhân Sư phạm Sinh học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ AT sinh học, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại Trường THPT Trần Phú