Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
Câu hỏi mở đầu trang 185
Đề bài: Sinh học cơ thể liên quan đến nhiều ngành nghề trong đời sống của con người.
Lời giải:
Sinh học cơ thể là môn học cung cấp kiến thức nền tảng về cấu tạo, chức năng và các quá trình sống của cơ thể sinh vật. Nhờ đó, sinh học cơ thể liên quan đến nhiều ngành nghề:
- Y học – Dược học: chẩn đoán, điều trị bệnh, sản xuất thuốc.
- Nuôi trồng thuỷ sản: cải tạo giống, nuôi dưỡng, kiểm soát dịch bệnh.
- Trồng trọt, chăn nuôi, thú y: chọn giống, chăm sóc, tăng năng suất.
- Lâm nghiệp: trồng rừng, bảo vệ động thực vật quý hiếm.
II. Sinh học cơ thể và ngành nuôi trồng thuỷ sản
Câu hỏi trang 185
Đề bài: Nêu một số hiểu biết về sinh học cơ thể được ứng dụng trong Y học và Thuỷ sản.
Lời giải:
Ứng dụng trong Y học:
- Hiểu biết về giải phẫu, sinh lí cơ thể → là cơ sở để chẩn đoán, điều trị bệnh và điều chế thuốc.
- Công nghệ tế bào gốc → tạo ra các mô, cơ quan thay thế các mô, cơ quan bị hư hỏng.
- Công nghệ nano → chế tạo thuốc hướng đích, tự tìm đến tế bào bị bệnh.
- Phỏng sinh học → chế tạo cơ quan nhân tạo như tim, phổi, thận, da, xương,…
- Y học thể dục thể thao: nghiên cứu hoạt động các cơ quan khi luyện tập → giúp vận động viên nâng cao thành tích, phòng ngừa chấn thương.
- Pháp y: dựa vào các dấu hiệu tổn thương, nhiễm độc trên cơ thể để tìm nguyên nhân gây bệnh hoặc tử vong.
Ứng dụng trong Thuỷ sản:
- Cải tạo giống thuỷ sản có năng suất và chất lượng cao.
- Cải thiện điều kiện nuôi dưỡng: thức ăn, nước nuôi phù hợp với đặc điểm sinh lí của từng loài.
- Kiểm soát dịch bệnh dựa trên hiểu biết về sinh lí, sức đề kháng của vật nuôi.
- Phát triển nuôi trồng ở nước ngọt, nước mặn và nước lợ.
IV. Sinh học cơ thể và ngành lâm nghiệp
Câu hỏi trang 186
Đề bài: Công nghệ nuôi cấy mô tế bào thực hiện được nhờ ứng dụng hiểu biết gì về sinh học cơ thể?
Lời giải:
Công nghệ nuôi cấy mô tế bào thực hiện được nhờ ứng dụng các hiểu biết sau về sinh học cơ thể:
- Tính toàn năng của tế bào thực vật: mỗi tế bào thực vật đều chứa đầy đủ vật chất di truyền và có khả năng phát triển thành cơ thể hoàn chỉnh trong điều kiện thích hợp.
- Hiểu biết về quá trình sinh trưởng và phát triển: biết được các giai đoạn phân chia, phân hoá tế bào → điều khiển tế bào phát triển thành mô, cơ quan.
- Hiểu biết về nhu cầu dinh dưỡng và hormone thực vật: cung cấp môi trường nuôi cấy phù hợp (chất dinh dưỡng, hormone auxin, cytokinin,…) để kích thích tế bào phân chia và biệt hoá.
- Hiểu biết về điều kiện môi trường: nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng phù hợp cho tế bào phát triển.
→ Nhờ vậy, công nghệ nuôi cấy mô giúp nhân nhanh các giống cây trồng, cây dược liệu quý hiếm với số lượng lớn, chất lượng đồng đều.
Luyện tập và vận dụng
Câu 1 trang 186
Đề bài: Tại sao hiểu biết về sinh học cơ thể lại cần thiết cho lựa chọn ngành nghề?
Lời giải:
Hiểu biết về sinh học cơ thể cần thiết cho việc lựa chọn ngành nghề vì:
- Nhiều ngành nghề trong đời sống liên quan trực tiếp đến sinh học cơ thể (Y học, Dược học, Nông nghiệp, Thuỷ sản, Lâm nghiệp, Chăn nuôi, Thú y,…).
- Hiểu biết về sinh học cơ thể giúp xác định được năng lực, sở thích của bản thân có phù hợp với các ngành nghề đó hay không.
- Giúp định hướng học tập và nghiên cứu theo đúng lĩnh vực chuyên sâu (ví dụ: muốn làm bác sĩ cần giỏi giải phẫu, sinh lí người; muốn làm kĩ sư thuỷ sản cần hiểu về sinh lí động vật thuỷ sinh).
- Giúp đánh giá triển vọng phát triển của ngành nghề trong tương lai để có sự lựa chọn phù hợp.
- Giúp có kiến thức nền tảng để tiếp thu các kiến thức chuyên ngành sau này.
Câu 2 trang 186
Đề bài: Những lĩnh vực và ngành nghề nào liên quan đến sinh học cơ thể mà em quan tâm hoặc muốn theo đuổi? Theo em, triển vọng của các ngành nghề đó trong tương lai như thế nào?
Lời giải:
Đây là câu hỏi mở, các em trả lời theo sở thích và định hướng của bản thân. Dưới đây là một số gợi ý:
Gợi ý một số lĩnh vực và ngành nghề:
| Lĩnh vực | Ngành nghề | Triển vọng tương lai |
|---|---|---|
| Y học – Dược học | Bác sĩ, dược sĩ, kĩ thuật viên y học | Rất phát triển: nhu cầu chăm sóc sức khoẻ ngày càng cao; công nghệ tế bào gốc, công nghệ nano, phỏng sinh học đang mở ra nhiều hướng điều trị mới |
| Nuôi trồng thuỷ sản | Kĩ sư, nghiên cứu viên, kĩ thuật viên thuỷ sản | Là ngành mũi nhọn của nước ta; xuất khẩu thuỷ sản mang lại giá trị kinh tế lớn |
| Trồng trọt, chăn nuôi, thú y | Kĩ sư chăn nuôi, khoa học cây trồng, công nghệ sinh học | Ứng dụng công nghệ cao (nhà kính, nuôi cấy mô, thụ tinh ống nghiệm,…) giúp tăng năng suất và chất lượng |
| Lâm nghiệp | Kĩ sư, nghiên cứu viên, kĩ thuật viên lâm nghiệp | Nhu cầu bảo vệ rừng, ứng phó biến đổi khí hậu ngày càng lớn; cần nguồn nhân lực bảo tồn động thực vật quý hiếm |
| Công nghệ sinh học | Nhà nghiên cứu công nghệ sinh học, công nghệ thực phẩm | Đây là ngành công nghệ mũi nhọn của thế kỉ 21, có triển vọng phát triển mạnh mẽ |
Ví dụ cách viết:
Em quan tâm đến ngành Y học, đặc biệt là nghề bác sĩ. Em muốn theo đuổi ngành này vì em thấy nghề bác sĩ giúp chữa bệnh cho mọi người và mang lại giá trị thiết thực cho xã hội. Trong tương lai, cùng với sự phát triển của công nghệ tế bào gốc, công nghệ nano và các kĩ thuật y học tiên tiến, ngành Y có triển vọng rất lớn và luôn có nhu cầu cao về nhân lực.
Cô Nguyễn Ngọc Châu
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Sinh Học THPT
Trình độ: Cử nhân Sư phạm Sinh học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ AT sinh học, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại Trường THPT Trần Phú