Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả và xuất xứ
Văn bản của tác giả Anh Thư, đăng trên báo điện tử Hà Nội mới, ngày 07/4/2004.
2. Thể loại
Văn bản thông tin — thuyết minh thuật lại một sự kiện (lễ hội Gióng), trình bày theo trật tự thời gian.
3. Bố cục (3 phần)
- Phần 1 (từ đầu → “đồng bằng Bắc Bộ”): Giới thiệu khái quát về hội Gióng.
- Phần 2 (tiếp → “viên hầu cận” / phần thuật lại tiến trình): Địa điểm và tiến trình diễn ra hội Gióng.
- Phần 3 (còn lại): Ý nghĩa, giá trị của hội Gióng.
4. Giá trị nội dung và nghệ thuật
- Nội dung: Văn bản giới thiệu về lễ hội Gióng (làng Phù Đổng), qua đó thể hiện nét đẹp văn hóa tâm linh và truyền thống “uống nước nhớ nguồn” của dân tộc.
- Nghệ thuật: sử dụng phương thức thuyết minh, trình bày thông tin ngắn gọn, súc tích, theo trình tự thời gian rõ ràng.
II. Trả lời câu hỏi
Câu 1 (trang 15 SGK)
Văn bản này thuật lại sự kiện gì?
Văn bản Ai ơi mồng 9 tháng 4 thuật lại sự kiện lễ hội Gióng (hội làng Phù Đổng) — một trong những lễ hội lớn nhất ở khu vực đồng bằng Bắc Bộ.
Câu 2 (trang 15 SGK)
Đoạn mở đầu của văn bản nêu rõ những thông tin gì?
Đoạn mở đầu nêu rõ:
- Câu ngạn ngữ “Nắng ông Từa, mưa ông Gióng” và cách lí giải: vào hội Gióng (mồng 9 tháng 4 âm lịch) thường có mưa vì bắt đầu mùa mưa dông.
- Thời gian diễn ra hội Gióng: mồng 9 tháng 4 âm lịch hằng năm.
- Quy mô: hội Gióng (hội làng Phù Đổng) là một trong những lễ hội lớn nhất ở đồng bằng Bắc Bộ.
Câu 3 (trang 15 SGK)
Hội Gióng diễn ra ở những địa điểm nào? Những địa điểm đó nhắc em nhớ đến các chi tiết nào trong truyền thuyết Thánh Gióng?
Hội Gióng diễn ra trên một khu vực rộng lớn quanh những vết tích còn lại của Thánh tại quê hương:
- Cố Viên (vườn cũ, ở thôn Đổng Viên) — tương truyền là vườn cà của mẹ Gióng, nơi bà giẫm phải vết chân ông Đổng. → Gợi nhớ chi tiết mẹ Gióng ướm chân vào vết chân lạ rồi thụ thai.
- Miếu Ban (thôn Phù Dực) — nơi Thánh được sinh ra. → Gợi nhớ chi tiết Gióng ra đời.
- Đền Mẫu (đền Hạ, ngoài đê) — nơi thờ mẹ Gióng. → Gợi nhớ người mẹ đã sinh ra và nuôi nấng Gióng.
- Đền Thượng — nơi thờ phụng Thánh, dựng từ nền ngôi miếu tương truyền có từ thời Hùng Vương thứ sáu. → Gợi nhớ chi tiết vua phong Gióng là Phù Đổng Thiên Vương và lập miếu thờ sau khi Gióng đánh giặc, bay về trời.
Câu 4 (trang 16 SGK)
Hãy tóm tắt tiến trình diễn ra hội Gióng bằng một bảng với các nội dung: thứ tự, thời gian, không gian, sự kiện, người tham gia.
| Thứ tự | Thời gian | Không gian | Sự kiện | Người tham gia |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Mồng 1/3 – mồng 5/4 âm lịch | Làng Phù Đổng | Thời gian chuẩn bị cho lễ hội | Dân làng |
| 2 | Mồng 6 | Đền Mẫu, đền Thượng | Rước cờ tới đền Mẫu, rước cơm chay (cơm cà) lên đền Thượng | Dân làng |
| 3 | Mồng 8 | Từ đền Hạ về đền Thượng | Lễ rước nước (tượng trưng việc tôi luyện vũ khí trước khi đánh giặc) | Dân làng |
| 4 | Mồng 9 (chính hội) | Trước thủy đình ở đền Thượng; cánh đồng rộng | Múa hát thờ, hội trận (mô phỏng cảnh đánh giặc), lễ khao quân | Các cô tướng, phù giá, bé trai cầm roi rồng, ông Hổ, ông Trống, ông Chiêng, Tiểu Cổ, ông hiệu cờ, dân chúng… |
| 5 | Mồng 10 | Đền Thượng | Lễ duyệt quân, tạ ơn Thánh | Dân làng |
| 6 | Ngày 11 | Đền Thượng | Lễ rửa khí giới | Dân làng |
| 7 | Ngày 12 | Đền Thượng | Lễ rước cờ báo tin thắng trận với trời đất | Dân làng |
Câu 5 (trang 16 SGK)
Một số hình ảnh, hoạt động trong lễ hội được tác giả bài viết giải thích rõ ý nghĩa tượng trưng. Tìm và liệt kê các hình ảnh, hoạt động đó.
Các hình ảnh, hoạt động được giải thích ý nghĩa tượng trưng:
- Lễ rước nước từ đền Hạ về đền Thượng (mồng 8): tượng trưng cho việc tôi luyện vũ khí trước khi đánh giặc.
- Hội trận: mô phỏng lại cảnh Thánh Gióng đánh giặc.
- 28 cô tướng (9 – 12 tuổi) mặc tướng phục: tượng trưng cho 28 đạo quân giặc.
- 80 phù giá lưng đeo túi dết, chân quấn xà cạp: tượng trưng cho quân ta.
- Dăm ba bé trai cầm roi rồng, mặc áo đỏ đi dọn đường: tượng trưng cho đạo quân mục đồng (trẻ chăn trâu từng giúp Gióng).
- Cảnh dân chúng chia nhau đồ tế lễ: tượng trưng cho việc xin lộc Thánh để được may mắn cả năm.
- Lễ rước cờ ngày 12: tượng trưng cho việc báo tin thắng trận với trời đất.
Câu 6 (trang 16 SGK)
Theo tác giả bài viết, lễ hội Gióng có ý nghĩa, giá trị gì?
Theo tác giả, lễ hội Gióng có ý nghĩa, giá trị:
- Giúp người xem được chứng kiến các nghi thức với những thao tác thuần thục, mang tính nghệ thuật và biểu trưng cao.
- Là dịp để mỗi người Việt Nam cảm nhận mối quan hệ nhiều chiều: cá nhân và cộng đồng, thực tại và hư vô, thiêng liêng và trần thế…
- Là một tài sản văn hóa vô giá được gìn giữ và lưu truyền mãi về sau, thể hiện sự tôn kính, trân trọng truyền thống lịch sử của dân tộc.
Thầy Nguyễn Thái Nhật Luật
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Ngữ Văn THCS
Trình độ: Cử nhân Sư phạm Ngữ Văn, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 8+ năm kinh nghiệm tại THCS Hồng Bàng