Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
Mở đầu trang 173
Đề bài: Hình bên là cơ cấu nguồn năng lượng dùng để sản xuất điện ở nước ta năm 2015. Theo em, năng lượng tái tạo là gì?
Lời giải:
Đây là câu hỏi mở đầu, nội dung sẽ được làm rõ trong bài. Em có thể trả lời ngắn gọn:
Năng lượng tái tạo là nguồn năng lượng có sẵn trong thiên nhiên và liên tục được bổ sung thông qua các quá trình tự nhiên (như năng lượng từ Mặt Trời, gió, nước,…). Vì luôn được bổ sung nên nguồn năng lượng này gần như không bị cạn kiệt.
I. Nguồn năng lượng trong tự nhiên
Câu hỏi mục I trang 173
Đề bài: Hãy kể tên các dụng cụ có trong lớp học hoạt động bằng năng lượng lấy từ nguồn năng lượng tái tạo, nguồn năng lượng không tái tạo.
Lời giải:
- Dụng cụ hoạt động bằng nguồn năng lượng tái tạo: máy tính cầm tay (loại dùng pin năng lượng mặt trời), đèn học dùng pin mặt trời,… (sử dụng năng lượng Mặt Trời).
- Dụng cụ hoạt động bằng nguồn năng lượng không tái tạo: quạt điện, bóng đèn, máy chiếu,… (sử dụng điện, mà phần lớn điện ở nước ta được sản xuất từ nhiên liệu hóa thạch như than, dầu, khí).
(Lưu ý: kết quả tùy thuộc vào dụng cụ thực tế có trong lớp học của em.)
II. Nguồn năng lượng tái tạo
Câu hỏi 1 mục II trang 174
Đề bài:
a) Nêu những điểm khác nhau giữa nguồn năng lượng tái tạo và nguồn năng lượng không tái tạo.
b) Những nguồn năng lượng nào sau đây là năng lượng tái tạo: than, xăng, Mặt Trời, khí tự nhiên, gió.
Lời giải:
a) Điểm khác nhau giữa hai nguồn năng lượng:
| Nguồn năng lượng tái tạo | Nguồn năng lượng không tái tạo |
|---|---|
| Có sẵn trong thiên nhiên, liên tục được bổ sung nhanh chóng | Phải mất hàng triệu đến hàng trăm triệu năm mới hình thành |
| Gần như không bị cạn kiệt | Sẽ cạn kiệt trong tương lai gần |
| Ít tác động xấu đến môi trường | Gây nhiều tác động xấu đến môi trường |
b) Trong các nguồn đã cho, nguồn là năng lượng tái tạo là: Mặt Trời và gió.
(Còn than, xăng, khí tự nhiên là nhiên liệu hóa thạch nên thuộc nguồn năng lượng không tái tạo.)
Câu hỏi 2 mục II trang 174
Đề bài: Các nhà khoa học dự đoán rằng đến năm 2100 sẽ không còn dầu và than trên Trái Đất. Cuộc sống của chúng ta sẽ thay đổi ra sao khi nguồn nhiên liệu này cạn kiệt?
Lời giải:
Khi dầu và than cạn kiệt, cuộc sống của chúng ta sẽ thay đổi rất nhiều, ví dụ:
- Thiếu nhiên liệu để chạy xe cộ, máy móc nên việc đi lại, sản xuất sẽ gặp khó khăn.
- Thiếu nguồn để sản xuất điện (vì hiện nay phần lớn điện được làm ra từ than, dầu, khí), dẫn đến thiếu điện cho sinh hoạt và sản xuất.
Vì vậy, con người cần chuyển sang sử dụng các nguồn năng lượng tái tạo (Mặt Trời, gió, nước,…) để thay thế.
Hoạt động 1 mục II trang 174 (Cách sử dụng năng lượng Mặt Trời)
Đề bài: Quan sát Hình 50.2 và trả lời các câu hỏi:
a) Năng lượng ánh sáng từ Mặt Trời có thể được chuyển hóa thành điện như thế nào? (Hình 50.2a)
b) Năng lượng ánh sáng từ Mặt Trời có thể được sử dụng để sản xuất nhiên liệu từ thực vật bằng cách nào? (Hình 50.2b)
Lời giải:
a) Năng lượng ánh sáng từ Mặt Trời chiếu vào pin mặt trời. Pin mặt trời biến đổi năng lượng ánh sáng thành điện năng. Sơ đồ:
$$\text{Mặt Trời} \rightarrow \text{Pin mặt trời} \rightarrow \text{Điện năng}$$
b) Năng lượng ánh sáng từ Mặt Trời giúp cây trồng (nông nghiệp, thực phẩm) phát triển. Phần thức ăn thừa, chất thải từ thực vật được dùng làm nguyên liệu để sản xuất nhiên liệu sinh học. Sơ đồ:
$$\text{Mặt Trời} \rightarrow \text{Nông nghiệp, thực phẩm} \rightarrow \text{Thức ăn thừa} \rightarrow \text{Nhiên liệu sinh học}$$
Hoạt động 2 mục II trang 175 (Ưu, nhược điểm của năng lượng Mặt Trời)
Đề bài: Thảo luận về những ưu điểm và nhược điểm trong việc sử dụng năng lượng Mặt Trời thay thế nhiên liệu hóa thạch trong Hình 50.3.
Lời giải:
Ưu điểm:
- Năng lượng Mặt Trời có sẵn trong thiên nhiên, gần như là vô hạn, liên tục được bổ sung.
- Có thể dùng để tạo ra điện và nhiệt phục vụ đời sống (chạy ô tô, thiết bị điện, đun nước nóng,…).
- Ít gây tác động xấu đến môi trường so với nhiên liệu hóa thạch.
Nhược điểm:
- Chỉ thu được nhiều năng lượng khi trời nắng; những lúc trời nhiều mây, mưa hoặc ban đêm thì khó sử dụng.
- Các tấm pin mặt trời sau khi dùng xong trở thành rác thải, trong đó có chứa các chất độc hại, gây ô nhiễm môi trường nếu không xử lý đúng cách.
Hoạt động 3 mục II trang 175 (Tự làm mô hình tuabin)
Đề bài: Tự làm mô hình tuabin hoạt động bằng nguồn năng lượng tái tạo (Hình 50.4): làm chong chóng từ vỏ lon nước ngọt, đặt cánh quạt dưới vòi nước rồi mở vòi để nước chảy làm chong chóng quay và nâng vật lên cao. Sau đó thảo luận:
a) Có sự chuyển hóa năng lượng gì xảy ra?
b) Nghĩ cách cải tiến làm cho chong chóng quay nhanh hơn và liên tục.
Lời giải:
a) Trong thí nghiệm này có sự chuyển hóa năng lượng như sau: nước chảy mang động năng, làm chong chóng quay (động năng của nước chuyển thành động năng của chong chóng), rồi chong chóng quay nâng vật nhẹ lên cao (động năng chuyển thành thế năng của vật). Sơ đồ:
$$\text{Động năng của dòng nước} \rightarrow \text{Động năng của chong chóng} \rightarrow \text{Thế năng của vật}$$
b) Một số cách để chong chóng quay nhanh hơn và liên tục:
- Mở vòi nước chảy mạnh hơn (dòng nước càng mạnh, chong chóng quay càng nhanh).
- Đặt chong chóng gần vòi nước hơn để hứng được nhiều nước chảy xuống.
- Làm cánh quạt to và nhẹ hơn để dễ quay.
Cô Trần Thị Thanh Thảo
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Khoa Học Tự Nhiên THCS
Trình độ: Cử nhân Sư phạm KHTN, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 6+ năm kinh nghiệm tại Trường THCS Nguyễn Siêu