Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
Mở đầu
Câu hỏi mở đầu (trang 90)
Đề bài: Khi đi vào một khu vườn rộng, em bắt gặp rất nhiều loài sinh vật khác nhau bao gồm thực vật, động vật, nấm,… Em có thể phân biệt được các loài không? Làm thế nào em có thể thực hiện được việc đó?
Lời giải:
Em có thể phân biệt được các loài sinh vật trong khu vườn.
Để làm được việc đó, em dựa vào những đặc điểm giống nhau và khác nhau giữa các loài để sắp xếp chúng thành từng nhóm. Cụ thể, em có thể xây dựng khóa lưỡng phân: mỗi lần dựa vào một đặc điểm đối lập để tách các loài thành hai nhóm, rồi tiếp tục tách nhỏ dần cho đến khi xác định được từng loài.
II. Xây dựng khóa lưỡng phân
Câu hỏi mục II (trang 91)
Đề bài: Cho các loài sinh vật như hình bên (A: con chim bói cá; B: con bọ ngựa; C: con cá mập; D: con khỉ; E: con rùa). Tiến hành xây dựng khóa lưỡng phân để phân loại chúng.
Lời giải:
Ta lần lượt chọn từng đặc điểm đối lập để tách $5$ loài này thành các nhóm nhỏ dần, cho đến khi mỗi loài được tách riêng.
Bước 1: Dựa vào đặc điểm “có cánh hay không có cánh”.
- Nhóm cơ thể có cánh: con chim bói cá (A) và con bọ ngựa (B).
- Nhóm cơ thể không có cánh: con cá mập (C), con khỉ (D) và con rùa (E).
Bước 2: Tách nhóm có cánh — dựa vào đặc điểm “có lông vũ hay không có lông vũ”.
- Cơ thể có lông vũ → con chim bói cá (A).
- Cơ thể không có lông vũ → con bọ ngựa (B).
Bước 3: Tách nhóm không có cánh — dựa vào đặc điểm “sống dưới nước hay sống trên cạn”.
- Cơ thể có vây, sống dưới nước → con cá mập (C).
- Cơ thể sống trên cạn → con khỉ (D) và con rùa (E).
Bước 4: Tách nhóm sống trên cạn — dựa vào đặc điểm “có mai hay không có mai”.
- Cơ thể có mai cứng → con rùa (E).
- Cơ thể không có mai → con khỉ (D).
Như vậy, sau $4$ bước ta đã tách riêng được cả $5$ loài. Ta có thể tóm tắt khóa lưỡng phân bằng bảng sau:
| Bước | Đặc điểm | Kết quả |
|---|---|---|
| 1a | Cơ thể có cánh | Đi tới bước 2 |
| 1b | Cơ thể không có cánh | Đi tới bước 3 |
| 2a | Có lông vũ | Con chim bói cá (A) |
| 2b | Không có lông vũ | Con bọ ngựa (B) |
| 3a | Có vây, sống dưới nước | Con cá mập (C) |
| 3b | Sống trên cạn | Đi tới bước 4 |
| 4a | Cơ thể có mai cứng | Con rùa (E) |
| 4b | Cơ thể không có mai | Con khỉ (D) |
Cô Trần Thị Thanh Thảo
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Khoa Học Tự Nhiên THCS
Trình độ: Cử nhân Sư phạm KHTN, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 6+ năm kinh nghiệm tại Trường THCS Nguyễn Siêu