Câu hỏi mở đầu

Câu hỏi mở đầu (trang 22)

Đề bài: Hãy nêu những ưu điểm và hạn chế của từng dụng cụ đo thời gian ở hình bên.

Lời giải:

Hình bên giới thiệu ba dụng cụ đo thời gian. Ta xét ưu điểm và hạn chế của từng loại:

Đồng hồ mặt trời (đo thời gian dựa vào bóng của vật dưới ánh nắng mặt trời):

• Ưu điểm: cấu tạo đơn giản, không cần dùng pin hay phải lên dây cót.
• Hạn chế: chỉ dùng được khi có ánh nắng mặt trời (ban ngày, trời nắng); ban đêm hoặc khi trời mưa, trời râm thì không dùng được; độ chính xác thấp; cồng kềnh, khó mang theo.

Đồng hồ cát (đo thời gian dựa vào lượng cát chảy xuống):

• Ưu điểm: cấu tạo đơn giản, không cần pin, dùng được cả ngày lẫn đêm.
• Hạn chế: mỗi lần chỉ đo được một khoảng thời gian cố định (bằng thời gian cát chảy hết), muốn đo tiếp phải lật lại; độ chính xác thấp; không cho biết giờ cụ thể.

Đồng hồ điện tử:

• Ưu điểm: đo chính xác, hiển thị thời gian rõ ràng bằng các con số; dùng được mọi lúc; nhỏ gọn, dễ mang theo.
• Hạn chế: cần có pin (nguồn điện) mới hoạt động được; khi hết pin hoặc hỏng thì không dùng được.

II. Dụng cụ đo thời gian

Hoạt động 1 mục II (trang 23)

Đề bài: Hãy mô tả một tình huống cho thấy sự cần thiết của việc ước lượng thời gian trong đời sống.

Lời giải:

Một tình huống quen thuộc: buổi sáng trước khi đi học, em ước lượng thời gian đi từ nhà đến trường khoảng $15$ phút. Nhờ vậy, em biết phải ra khỏi nhà trước giờ vào học ít nhất $15$ phút để đến trường kịp giờ, không bị muộn.

Nếu không ước lượng thời gian trước, em có thể ra khỏi nhà quá trễ và đến lớp muộn, hoặc đi quá sớm phải chờ lâu.

Hoạt động 2 mục II (trang 23)

Đề bài: Hãy ước lượng thời gian đi bộ một vòng quanh lớp học (có thể dùng cách đếm thầm từ $1$ giây, $2$ giây, …). Sau đó, kiểm tra kết quả ước lượng bằng đồng hồ.

Lời giải:

Đây là hoạt động thực hành, em làm theo cách sau (số liệu dưới đây là ví dụ minh họa, em hãy tự làm và ghi lại kết quả của mình):

• Bước 1: Đi bộ một vòng quanh lớp học, vừa đi vừa đếm thầm trong đầu “một giây, hai giây, ba giây,…”. Giả sử em đếm đến khoảng $20$ thì đi hết một vòng, vậy em ước lượng thời gian là khoảng $20$ giây.
• Bước 2: Kiểm tra lại bằng đồng hồ (nên dùng đồng hồ bấm giây): bấm nút Start khi bắt đầu đi, bấm nút Stop khi vừa đi hết một vòng. Giả sử đồng hồ chỉ $22$ giây.
• Bước 3: So sánh: kết quả ước lượng ($20$ giây) khá gần với kết quả đo bằng đồng hồ ($22$ giây), chứng tỏ em ước lượng tương đối tốt.

Câu hỏi 1 mục II (trang 23)

Đề bài: Muốn đo thời gian thực hiện các thí nghiệm trong phòng thí nghiệm và các sự kiện thể thao, người ta thường sử dụng loại đồng hồ nào? Tại sao?

Lời giải:

Người ta thường dùng đồng hồ bấm giây.

Lí do: Các thí nghiệm và sự kiện thể thao (như chạy ngắn, bơi,…) thường diễn ra trong khoảng thời gian rất ngắn, cần đo thật chính xác. Đồng hồ bấm giây cho phép bắt đầu tính giờ (nút Start) và dừng (nút Stop) đúng vào thời điểm bắt đầu và kết thúc, nên đo được những khoảng thời gian ngắn một cách chính xác.

Câu hỏi 2 mục II (trang 23)

Đề bài: Các thao tác nào dưới đây là cần thiết khi dùng đồng hồ bấm giây?

a) Nhấn nút Start (bắt đầu) để bắt đầu tính thời gian.

b) Nhấn nút Stop (dừng) đúng thời điểm kết thúc sự kiện.

c) Nhấn nút Reset (tái thiết lập) để đưa đồng hồ bấm giây về số $0$ trước khi tiến hành đo.

Lời giải:

Cả ba thao tác a, b, c đều cần thiết khi dùng đồng hồ bấm giây. Trình tự thực hiện đúng là:

• Trước khi đo: nhấn nút Reset (c) để đưa đồng hồ về số $0$.
• Khi sự kiện bắt đầu: nhấn nút Start (a) để bắt đầu tính thời gian.
• Khi sự kiện kết thúc: nhấn nút Stop (b) để dừng lại và đọc kết quả.

Nếu thiếu một trong ba thao tác trên thì kết quả đo sẽ không chính xác (ví dụ quên Reset thì đồng hồ chưa về $0$, số đo sẽ bị cộng thêm phần thời gian cũ).

Hoạt động (trang 23)

Đề bài: Dùng đồng hồ bấm giây đo thời gian hát bài “Đội ca” của Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh.

Lời giải:

Đây là hoạt động thực hành, em làm theo các bước sau (số liệu là ví dụ minh họa, em hãy tự đo và ghi lại kết quả thật):

• Bước 1: Nhấn nút Reset để đưa đồng hồ bấm giây về số $0$.
• Bước 2: Khi bạn bắt đầu hát bài “Đội ca”, nhấn nút Start.
• Bước 3: Khi hát xong, nhấn nút Stop.
• Bước 4: Đọc kết quả hiển thị trên đồng hồ. Ví dụ thời gian hát bài “Đội ca” khoảng $60$ giây (tức $1$ phút).

Nên đo lại $2$–$3$ lần để kết quả được chính xác hơn.

Cô Trần Thị Thanh Thảo

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Khoa Học Tự Nhiên THCS

Trình độ: Cử nhân Sư phạm KHTN, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 6+ năm kinh nghiệm tại Trường THCS Nguyễn Siêu