Mở đầu

Câu hỏi mở đầu (trang 75)

Đề bài: Bằng mắt thường, chúng ta có thể dễ dàng nhìn thấy con ếch. Tuy nhiên, chúng ta chỉ có thể nhìn thấy con trùng amip dưới kính hiển vi. Điều này có liên quan gì đến số lượng tế bào cấu tạo nên cơ thể các con vật đó không?

Lời giải:

Điều này có liên quan đến số lượng tế bào cấu tạo nên cơ thể:

• Con ếch được cấu tạo từ rất nhiều tế bào (là cơ thể đa bào) nên có kích thước lớn, vì vậy ta dễ dàng nhìn thấy bằng mắt thường.
• Con trùng amip chỉ được cấu tạo từ một tế bào (là cơ thể đơn bào) nên kích thước rất nhỏ, vì vậy ta chỉ có thể nhìn thấy nó dưới kính hiển vi.

I. Cơ thể là gì?

Câu hỏi mục I (trang 75)

Đề bài: Quan sát Hình 22.1 và nêu các quá trình sống cơ bản của cơ thể.

Lời giải:

Quan sát Hình 22.1, các quá trình sống cơ bản của cơ thể gồm:

• Cảm ứng và vận động: quá trình cảm nhận và phản ứng với sự thay đổi của môi trường.
• Sinh trưởng: quá trình cơ thể lớn lên về kích thước.
• Sinh sản: quá trình tạo ra con non.
• Dinh dưỡng: quá trình lấy thức ăn, nước.
• Hô hấp: quá trình lấy oxygen và thải carbon dioxide thông qua hoạt động hít vào, thở ra.
• Bài tiết: quá trình loại bỏ các chất thải.

Hoạt động mục I (trang 75)

Đề bài: Quan sát Hình 22.2 và thảo luận nhóm các nội dung sau:

1. Kể tên vật sống và vật không sống mà em quan sát được trong hình trên. Những đặc điểm nào giúp các em nhận ra một vật sống?
2. Để chuyển động trên đường, một chiếc ô tô hoặc xe máy cần lấy khí oxygen để đốt cháy xăng và thải ra khí carbon dioxide. Vậy, vật sống giống với ô tô hoặc xe máy ở đặc điểm nào? Tại sao ô tô và xe máy không phải là vật sống?

Lời giải:

1. Quan sát Hình 22.2:

• Vật sống: con khỉ, cây xanh, bạn nhỏ (con người).
• Vật không sống: hàng rào sắt, biển hiệu, nền sân.

Những đặc điểm giúp nhận ra một vật sống: vật sống thực hiện được các quá trình sống cơ bản như cảm ứng và vận động, sinh trưởng, dinh dưỡng, hô hấp, bài tiết và sinh sản.

2. Trả lời hai ý:

• Vật sống giống với ô tô, xe máy ở đặc điểm: đều lấy khí oxygen vào và thải ra khí carbon dioxide (giống quá trình trao đổi khí khi hô hấp).
• Tuy nhiên, ô tô và xe máy không phải là vật sống. Vì chúng không thực hiện được đầy đủ các quá trình sống cơ bản khác như sinh trưởng (tự lớn lên), sinh sản (tạo ra con non), cảm ứng,… Ô tô và xe máy chỉ lấy oxygen để đốt cháy xăng chứ không có các hoạt động sống đó.

II. Cơ thể đơn bào và cơ thể đa bào

Câu hỏi mục II (trang 77)

Đề bài: Quan sát Hình 22.5 và xác định cơ thể đơn bào, cơ thể đa bào.

Lời giải:

Ta nhớ lại: cơ thể đơn bào chỉ gồm một tế bào, còn cơ thể đa bào gồm nhiều tế bào. Quan sát Hình 22.5, ta xác định được:

• Cơ thể đơn bào: tảo lục, vi khuẩn gây bệnh uốn ván.
• Cơ thể đa bào: em bé (con người), con bướm, cây hoa mai.

Cô Trần Thị Thanh Thảo

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Khoa Học Tự Nhiên THCS

Trình độ: Cử nhân Sư phạm KHTN, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 6+ năm kinh nghiệm tại Trường THCS Nguyễn Siêu