Mở đầu

Câu hỏi mở đầu (trang 70)

Đề bài: Em bé khi mới sinh có chiều dài trung bình là $50$ cm. Theo thời gian, em bé lớn dần thành người trưởng thành với chiều cao trung bình (của người Việt Nam) là $164,4$ cm (ở nam) và $154$ cm (ở nữ). Quá trình nào đã giúp con người cũng như các sinh vật khác lớn lên như vậy?

Lời giải:

Con người cũng như các sinh vật khác lớn lên được là nhờ sự lớn lên và sự sinh sản (phân chia) của tế bào.

Các tế bào trong cơ thể vừa lớn lên về kích thước, vừa phân chia để tăng thêm số lượng. Nhờ kích thước và số lượng tế bào tăng lên mà cơ thể lớn dần lên.

I. Sự lớn lên của tế bào

Câu hỏi mục I (trang 70)

Đề bài: Quan sát Hình 20.1 và trả lời các câu hỏi:

1. Kích thước tế bào chất và nhân thay đổi thế nào khi tế bào lớn lên?
2. Tế bào có lớn lên mãi được không? Tại sao?

Lời giải:

1. Quan sát Hình 20.1 (tế bào con mới hình thành → tế bào đang lớn lên → tế bào trưởng thành), ta thấy khi tế bào lớn lên thì kích thước của cả tế bào chất và nhân đều tăng dần lên.

2. Tế bào không lớn lên mãi được. Vì mỗi tế bào chỉ lớn lên đến một kích thước nhất định thì sẽ phân chia thành hai tế bào con, chứ không to lên vô hạn.

II. Sự sinh sản (phân chia) của tế bào

Câu hỏi mục II (trang 70)

Đề bài: Quan sát Hình 20.1 và 20.2 để trả lời các câu hỏi:

1. Khi nào thì tế bào phân chia?
2. Cơ thể chúng ta gồm hàng tỉ tế bào được hình thành nhờ quá trình nào?

Lời giải:

1. Tế bào phân chia khi nó đã lớn lên đến một kích thước nhất định. Khi đó, một tế bào sẽ phân chia thành hai tế bào con.

2. Cơ thể chúng ta gồm hàng tỉ tế bào được hình thành nhờ quá trình sinh sản (phân chia) của tế bào. Bắt đầu từ một tế bào, qua nhiều lần lớn lên rồi phân chia liên tiếp, số lượng tế bào tăng dần lên thành hàng tỉ tế bào.

III. Ý nghĩa sự lớn lên và sinh sản của tế bào

Câu hỏi mục III – Hình 20.3 (trang 71)

Đề bài: Quan sát Hình 20.3 và cho biết cây ngô (là cơ thể đa bào) lớn lên nhờ quá trình nào?

Lời giải:

Cây ngô là cơ thể đa bào (gồm nhiều tế bào). Cây ngô lớn lên nhờ sự lớn lên và sinh sản (phân chia) của các tế bào trong cơ thể: các tế bào vừa tăng về kích thước, vừa tăng về số lượng, làm cho cây lớn dần lên.

Câu hỏi mục III – Hình 20.3 và 20.4 (trang 71)

Đề bài: Quan sát Hình 20.3 – 20.4, thảo luận và trả lời các câu hỏi:

1. Sự sinh sản của tế bào có ý nghĩa gì?
2. Nhờ quá trình nào mà cơ thể có được những tế bào mới để thay thế cho những tế bào già, các tế bào chết, tế bào bị tổn thương?

Lời giải:

1. Sự sinh sản (phân chia) của tế bào làm tăng số lượng tế bào. Nhờ đó:

• Giúp cơ thể lớn lên (sinh trưởng).
• Tạo ra các tế bào mới để thay thế cho những tế bào già, tế bào chết hoặc tế bào bị tổn thương (ví dụ: tế bào bị thải ra khi chải răng, tế bào lớp bề mặt trong dạ dày cần được thay thế).

2. Cơ thể có được những tế bào mới để thay thế cho các tế bào già, tế bào chết, tế bào bị tổn thương là nhờ quá trình sinh sản (phân chia) của tế bào. Ngay cả khi cơ thể đã ngừng lớn, các tế bào vẫn tiếp tục sinh sản để tạo tế bào mới thay thế.

Cô Trần Thị Thanh Thảo

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Khoa Học Tự Nhiên THCS

Trình độ: Cử nhân Sư phạm KHTN, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 6+ năm kinh nghiệm tại Trường THCS Nguyễn Siêu