Mở đầu trang 160

Đề bài: Trong hai phương tiện ở trên (máy bay và tàu ngầm) thì tàu ngầm có tốc độ nhỏ hơn nhiều. Theo em, những yếu tố nào có thể gây ra sự chênh lệch tốc độ này?

Lời giải:

Sự chênh lệch tốc độ chủ yếu là do môi trường chuyển động của hai phương tiện khác nhau:

• Máy bay chuyển động trong không khí.
• Tàu ngầm chuyển động trong nước.

Mà nước có lực cản lớn hơn rất nhiều so với không khí. Vì vậy, tàu ngầm chịu lực cản lớn hơn nhiều khi chuyển động, khiến tốc độ của nó nhỏ hơn nhiều so với máy bay.

I. Thí nghiệm về lực cản của nước

Câu hỏi mục I trang 160

Đề bài:

1. Tại sao khi có nước trong hộp thì số chỉ của lực kế lớn hơn khi chưa có nước trong hộp?
2. Tìm thêm ví dụ về lực cản vật chuyển động trong nước.

Lời giải:

1. Khi chưa có nước, kéo xe lăn (gắn tấm cản) chỉ cần thắng lực ma sát nhỏ nên số chỉ lực kế nhỏ.

Khi có nước trong hộp, tấm cản chuyển động trong nước nên còn chịu thêm lực cản của nước. Lúc này lực kế phải kéo mạnh hơn thì xe mới chuyển động đều được, do đó số chỉ của lực kế lớn hơn so với khi chưa có nước. Điều này chứng tỏ nước đã tác dụng lực cản lên tấm cản.

2. Một số ví dụ về lực cản của nước khi vật chuyển động trong nước:

• Khi bơi, ta thấy nước cản lại nên bơi khó và mệt hơn đi trên cạn.
• Khi lội nước, ta thấy chân nặng và đi chậm hơn so với đi trên cạn.
• Khi chèo thuyền, mái chèo bị nước cản lại.
• Kéo một vật ở trong nước thấy nặng và khó hơn khi kéo vật đó ở ngoài không khí.

II. Lực cản của nước phụ thuộc vào yếu tố nào?

Hoạt động mục II trang 161

Đề bài: Hãy nghĩ cách dùng hai tấm cản có kích thước khác nhau để làm thí nghiệm chứng tỏ đặc điểm trên của lực cản của nước.

(Đặc điểm cần chứng tỏ: lực cản của nước càng mạnh khi diện tích mặt cản càng lớn.)

Lời giải:

Để chứng tỏ “lực cản của nước càng mạnh khi diện tích mặt cản càng lớn”, em có thể làm thí nghiệm theo các bước sau:

• Chuẩn bị: dùng bộ thí nghiệm có nước trong hộp như Hình 45.1b, và hai tấm cản có diện tích khác nhau (một tấm nhỏ, một tấm lớn).
• Lần 1: lắp tấm cản nhỏ vào xe lăn, kéo cho xe chuyển động đều trong nước, đọc và ghi số chỉ của lực kế.
• Lần 2: thay bằng tấm cản lớn (giữ nguyên các điều kiện khác như mức nước, cách kéo), kéo cho xe chuyển động đều như trên, đọc và ghi số chỉ của lực kế.
• So sánh: nếu khi dùng tấm cản lớn mà số chỉ lực kế lớn hơn so với khi dùng tấm cản nhỏ, thì chứng tỏ diện tích mặt cản càng lớn, lực cản của nước càng mạnh.

Cô Trần Thị Thanh Thảo

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Khoa Học Tự Nhiên THCS

Trình độ: Cử nhân Sư phạm KHTN, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 6+ năm kinh nghiệm tại Trường THCS Nguyễn Siêu