Mở đầu trang 190

Đề bài: Em đã từng nghe kể chuyện về dải Ngân Hà chưa? Em nhìn thấy dải Ngân Hà khi nào? Em có thể mô tả về nó không?

Lời giải:

Đây là câu hỏi mở đầu, em trả lời theo hiểu biết của mình. Ví dụ:

• Em đã từng nghe kể chuyện về dải Ngân Hà (như chuyện Ngưu Lang – Chức Nữ).
• Ta có thể nhìn thấy dải Ngân Hà vào những đêm trời trong, không Trăng, ở nơi ít ánh đèn.
• Mô tả: dải Ngân Hà hiện lên như một dải sáng mờ vắt ngang bầu trời, trông giống một dòng sông bạc với rất nhiều ngôi sao lấp lánh.

I. Ngân Hà là gì?

Câu hỏi mục I trang 190

Đề bài: Theo em, dùng tên Ngân Hà để gọi tập hợp các thiên thể trong đó có Hệ Mặt Trời của chúng ta có hoàn toàn chính xác không? Tại sao?

Lời giải:

Dùng tên “Ngân Hà” để gọi tập hợp các thiên thể đó là không hoàn toàn chính xác.

Vì tên “Ngân Hà” có nghĩa là “dòng sông bạc” (trong chữ Hán, Ngân là bạc, Hà là sông) — đây là cách gọi dựa theo hình ảnh ta nhìn thấy nó giống một dòng sông sáng vắt ngang bầu trời. Nhưng thực tế, Ngân Hà không phải là một dòng sông, mà là một tập hợp hàng trăm tỉ thiên thể liên kết với nhau bằng lực hấp dẫn và có hình xoắn ốc. Vì vậy, tên gọi này chỉ mô tả đúng hình ảnh nhìn thấy chứ chưa phản ánh đúng bản chất của Ngân Hà.

Hoạt động mục I trang 191 (Làm mô hình Ngân Hà)

Đề bài: Hãy làm một mô hình bằng giấy về Ngân Hà (cắt tấm bìa màu xanh thẫm theo mẫu, vẽ Ngân Hà xoắn màu trắng mờ với nhiều chấm sáng, làm thành chong chóng; cho gió thổi mạnh vào chong chóng sẽ thấy hình ảnh Ngân Hà đang quay trong vũ trụ – Hình 55.2).

Lời giải (gợi ý thực hành):

Đây là hoạt động làm mô hình. Em thực hiện theo các bước trong sách:

• Cắt một tấm bìa màu xanh thẫm theo mẫu, dùng màu trắng mờ vẽ hình Ngân Hà xoắn ốc với nhiều chấm sáng (tượng trưng cho các ngôi sao).
• Dùng tấm bìa này gấp, cắt để làm thành một chiếc chong chóng.
• Cho gió thổi mạnh (hoặc thổi bằng miệng) vào chong chóng, chong chóng quay sẽ tạo ra hình ảnh Ngân Hà như đang quay trong vũ trụ.

→ Qua mô hình này, em hình dung được Ngân Hà có dạng xoắn ốc và đang quay (giống như Mặt Trời và các thiên thể trong Ngân Hà chuyển động quanh tâm của nó).

II. Ngân Hà và hệ Mặt Trời

Câu hỏi mục II trang 191

Đề bài: Theo em, dải Ngân Hà có chuyển động trên bầu trời đêm như các sao mà ta nhìn thấy không?

Lời giải:

Theo em, dải Ngân Hà có chuyển động trên bầu trời đêm như các sao mà ta nhìn thấy.

Giải thích: cũng giống như khi ta thấy Mặt Trời và các ngôi sao “chuyển động” trên bầu trời, nguyên nhân là do Trái Đất tự quay quanh trục của nó. Vì dải Ngân Hà cũng nằm trên bầu trời nên khi Trái Đất quay, ta cũng nhìn thấy dải Ngân Hà chuyển động (đây là chuyển động nhìn thấy, do Trái Đất tự quay tạo ra).

Cô Trần Thị Thanh Thảo

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Khoa Học Tự Nhiên THCS

Trình độ: Cử nhân Sư phạm KHTN, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 6+ năm kinh nghiệm tại Trường THCS Nguyễn Siêu