Mở đầu trang 15

Đề bài: Để quan sát gân của một lá cây ta có thể dùng kính lúp. Tuy nhiên, để quan sát tế bào của chiếc lá này, thì ta phải làm thế nào?

Lời giải:

Gân lá khá lớn nên dùng kính lúp là quan sát được. Nhưng tế bào của lá thì rất nhỏ, kính lúp không đủ khả năng phóng to để nhìn thấy. Vì vậy, để quan sát tế bào của chiếc lá, ta phải dùng kính hiển vi quang học – dụng cụ có thể phóng to ảnh của vật lên rất nhiều lần (từ 40 đến 3 000 lần).

I. Tìm hiểu về kính hiển vi quang học

Câu hỏi mục I trang 15

Đề bài: Những mẫu vật nào sau đây không thể quan sát bằng kính lúp mà phải dùng kính hiển vi quang học? Giải thích tại sao.

a) Côn trùng (như ruồi, kiến, ong).

b) Giun, sán dây.

c) Các tép cam, tép bưởi.

d) Các tế bào thực vật, động vật.

Lời giải:

Em nhớ lại: kính lúp phóng to ảnh khoảng 3 đến 20 lần, còn kính hiển vi quang học phóng to ảnh từ 40 đến 3 000 lần. Vì vậy, những vật quá nhỏ mà kính lúp không nhìn rõ thì phải dùng kính hiển vi.

Xét từng mẫu vật:

• a) Côn trùng (ruồi, kiến, ong): có thể quan sát bằng kính lúp, vì chúng đủ lớn để kính lúp phóng to nhìn rõ.
• b) Giun, sán dây: có thể quan sát bằng kính lúp, vì chúng cũng đủ lớn để nhìn thấy.
• c) Các tép cam, tép bưởi: có thể quan sát bằng kính lúp.
• d) Các tế bào thực vật, động vật: phải dùng kính hiển vi quang học, vì tế bào rất nhỏ, kính lúp không phóng to đủ để nhìn thấy.

→ Kết luận: Trong các mẫu vật trên, chỉ có tế bào thực vật, động vật (ý d) là không thể quan sát bằng kính lúp mà phải dùng kính hiển vi quang học.

II. Sử dụng kính hiển vi quang học

Hoạt động mục II trang 16

Đề bài: Quan sát tế bào lá cây bằng kính hiển vi quang học.

a) Trình bày các thao tác trước khi tiến hành quan sát.

b) Mô tả hình dạng các tế bào lá cây mà em nhìn thấy.

Lời giải (gợi ý thực hành):

a) Các thao tác trước khi quan sát (làm theo 5 bước sử dụng kính hiển vi đã học):

• Bước 1: Chọn vật kính thích hợp (10x, 40x hoặc 100x) theo mục đích quan sát.
• Bước 2: Bật công tắc đèn và điều chỉnh độ sáng của đèn cho phù hợp.
• Bước 3: Đặt tiêu bản lên bàn kính, dùng kẹp để giữ tiêu bản. Vặn ốc to theo chiều kim đồng hồ để hạ vật kính gần sát tiêu bản (cẩn thận không để mặt vật kính chạm vào tiêu bản).
• Bước 4: Mắt nhìn vào thị kính, vặn ốc to theo chiều ngược lại để đưa vật kính lên từ từ, đến khi nhìn thấy mẫu vật cần quan sát.
• Bước 5: Vặn ốc nhỏ thật chậm, đến khi nhìn thấy mẫu vật thật rõ nét.

b) Mô tả hình dạng tế bào lá cây: Khi quan sát qua kính hiển vi, em sẽ thấy các tế bào lá cây nằm sát nhau, có hình dạng gần giống nhau (thường có dạng hình nhiều cạnh hoặc gần tròn). Các tế bào xếp khít lại tạo thành lớp tế bào của lá.

(Kết quả cụ thể tuỳ thuộc vào tiêu bản và độ phóng to em quan sát.)

Cô Trần Thị Thanh Thảo

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Khoa Học Tự Nhiên THCS

Trình độ: Cử nhân Sư phạm KHTN, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 6+ năm kinh nghiệm tại Trường THCS Nguyễn Siêu