Mở đầu

Câu hỏi mở đầu (trang 92)

Đề bài: Các sinh vật vô cùng nhỏ bé sống trong cơ thể chúng ta có số lượng lớn hơn một nửa tổng số tế bào cấu tạo nên cơ thể người. Em có biết chúng là những sinh vật nào không?

Lời giải:

Những sinh vật vô cùng nhỏ bé đó chính là vi khuẩn. Vi khuẩn có kích thước rất nhỏ, chỉ quan sát được bằng kính hiển vi, và có mặt ở khắp nơi, trong đó có cả trong cơ thể chúng ta.

I. Đa dạng vi khuẩn

Hoạt động mục I (trang 92)

Đề bài: Quan sát Hình 27.1, nhận xét về hình dạng của các loài vi khuẩn và dựa vào hình dạng để xếp chúng vào các nhóm khác nhau.

Lời giải:

Nhận xét: Các loài vi khuẩn có rất nhiều hình dạng khác nhau, chúng phân bố riêng lẻ hoặc thành từng đám.

Dựa vào hình dạng, ta xếp các vi khuẩn trong Hình 27.1 thành ba nhóm điển hình:

• Hình que: trực khuẩn.
• Hình xoắn: xoắn khuẩn, phẩy khuẩn.
• Hình cầu: liên cầu khuẩn, tụ cầu khuẩn.

II. Cấu tạo của vi khuẩn

Câu hỏi mục II (trang 93)

Đề bài: Quan sát Hình 27.2, trình bày cấu tạo của tế bào vi khuẩn. Vì sao nói vi khuẩn là sinh vật có cấu tạo cơ thể đơn giản nhất trong thế giới sống?

Lời giải:

Cấu tạo của tế bào vi khuẩn (theo Hình 27.2):

• Thành tế bào: bao bọc bên ngoài.
• Màng tế bào: nằm dưới thành tế bào.
• Tế bào chất.
• Vùng nhân (chứa vật chất di truyền).

Ngoài ra, nhiều vi khuẩn còn có roi (làm nhiệm vụ di chuyển) và lông (giúp vi khuẩn bám vào tế bào vật chủ).

Vì sao nói vi khuẩn có cấu tạo cơ thể đơn giản nhất: Vì cơ thể vi khuẩn chỉ gồm một tế bào (cơ thể đơn bào) và là tế bào nhân sơ — chưa có nhân hoàn chỉnh, chỉ có vùng nhân. Do cấu tạo như vậy nên vi khuẩn được coi là sinh vật có cấu tạo cơ thể đơn giản nhất trong thế giới sống.

III. Vai trò của vi khuẩn

Câu hỏi 1 mục III (trang 93)

Đề bài: Quan sát Hình 27.3, nêu vai trò của vi khuẩn trong tự nhiên.

Lời giải:

Theo Hình 27.3, vi khuẩn có vai trò quan trọng trong tự nhiên:

• Vi khuẩn cố định nitrogen: chuyển nitrogen trong không khí thành hợp chất nitrogen cung cấp cho cây sử dụng.
• Vi khuẩn phân giải: phân giải xác sinh vật và chất thải động vật thành chất dinh dưỡng cho cây.

Nhờ đó, vi khuẩn tham gia vào quá trình tuần hoàn vật chất trong tự nhiên.

Câu hỏi 2 mục III (trang 93)

Đề bài: Em hãy nêu một số ứng dụng của vi khuẩn trong đời sống con người.

Lời giải:

Một số ứng dụng của vi khuẩn trong đời sống con người:

• Chế biến thực phẩm: làm sữa chua, muối dưa, làm nước mắm,…
• Sản xuất kháng sinh, thuốc trừ sâu.
• Xử lí chất thải.

Câu hỏi 3 mục III (trang 93)

Đề bài: Tại sao ăn sữa chua hằng ngày có thể giúp con người ăn cơm ngon miệng hơn?

Lời giải:

Trong sữa chua có chứa nhiều vi khuẩn có lợi. Những vi khuẩn có lợi này giúp hỗ trợ tiêu hóa thức ăn.

Vì vậy, khi ăn sữa chua hằng ngày, hệ tiêu hóa hoạt động tốt hơn, giúp con người ăn cơm ngon miệng hơn.

IV. Một số bệnh do vi khuẩn

Câu hỏi 1 mục IV (trang 94)

Đề bài: Dựa vào các thông tin trên, em hãy nêu một số biện pháp để phòng bệnh do vi khuẩn gây ra ở người.

Lời giải:

Một số biện pháp phòng bệnh do vi khuẩn gây ra:

• Giữ vệ sinh cá nhân và vệ sinh môi trường sạch sẽ; rửa tay trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.
• Ăn chín, uống sôi; ăn uống hợp vệ sinh (phòng các bệnh lây qua đường ăn uống như bệnh tả).
• Hạn chế tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp với người bệnh và các vật dụng có chứa tác nhân gây bệnh (phòng bệnh lây qua tiếp xúc, qua đường hô hấp như nhiễm khuẩn da, bệnh lao).
• Khi mắc bệnh, sử dụng thuốc kháng sinh theo đúng chỉ định của bác sĩ, không dùng thuốc tùy tiện.

Câu hỏi 2 mục IV (trang 94)

Đề bài:

1. Chúng ta có nên sử dụng thức ăn bị ôi thiu hay không? Tại sao?
2. Em hãy nêu các biện pháp bảo quản thức ăn tránh bị vi khuẩn làm hỏng.

Lời giải:

1. Chúng ta không nên sử dụng thức ăn bị ôi thiu. Vì thức ăn ôi thiu là thức ăn đã bị vi khuẩn làm hỏng, trong đó chứa nhiều vi khuẩn có hại; nếu ăn vào có thể gây bệnh cho cơ thể (ví dụ đau bụng, rối loạn tiêu hóa, ngộ độc thức ăn).

2. Một số biện pháp bảo quản thức ăn tránh bị vi khuẩn làm hỏng:

• Bảo quản trong tủ lạnh hoặc tủ đông.
• Phơi khô, sấy khô.
• Ướp muối, ướp đường.
• Đóng hộp kín.
• Nấu chín và đậy kín thức ăn.

Cô Trần Thị Thanh Thảo

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Khoa Học Tự Nhiên THCS

Trình độ: Cử nhân Sư phạm KHTN, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 6+ năm kinh nghiệm tại Trường THCS Nguyễn Siêu