Câu hỏi mở đầu

Câu hỏi mở đầu (trang 24)

Đề bài: Nhúng ngón tay trái vào bình nước lạnh, ngón tay phải vào bình nước ấm rồi rút hai ngón tay ra, cùng nhúng vào bình đựng nước nguội thì các ngón tay có cảm giác nóng, lạnh như thế nào? Từ đó rút ra kết luận về cảm giác nóng, lạnh của tay.

Lời giải:

Khi cùng nhúng vào bình nước nguội:

• Ngón tay trái (vừa rút từ nước lạnh ra) sẽ thấy bình nước nguội ấm hơn (có cảm giác nóng lên).
• Ngón tay phải (vừa rút từ nước ấm ra) sẽ thấy bình nước nguội lạnh hơn (có cảm giác mát đi).

Cùng một bình nước nguội nhưng hai ngón tay lại cho hai cảm giác khác nhau.

Kết luận: Cảm giác nóng, lạnh của tay (giác quan của chúng ta) không cho biết chính xác nhiệt độ của vật. Vì vậy, muốn biết chính xác một vật nóng hay lạnh đến mức nào, ta phải dùng nhiệt kế để đo nhiệt độ.

I. Đo nhiệt độ

Câu hỏi 1 mục I (trang 25)

Đề bài: Nêu một tình huống cho thấy sự cần thiết của việc ước lượng nhiệt độ trong đời sống.

Lời giải:

Một tình huống quen thuộc: khi pha sữa cho em bé, mẹ cần ước lượng nước pha sữa chỉ nên ấm vừa phải (khoảng $40\ ^{\circ}\text{C}$). Nhờ ước lượng được nhiệt độ, mẹ tránh pha nước quá nóng làm bỏng miệng bé, hoặc quá nguội khiến sữa không tan hết.

Việc ước lượng nhiệt độ còn giúp ta chọn nhiệt kế phù hợp. Ví dụ muốn đo thân nhiệt (khoảng $37\ ^{\circ}\text{C}$) thì chọn nhiệt kế y tế; muốn đo nhiệt độ cao của lò nung thì phải chọn loại nhiệt kế đo được nhiệt độ cao.

Câu hỏi 2 mục I (trang 25)

Đề bài: Nhìn hơi nước bốc lên từ cốc nước nóng, em có thể ước lượng nhiệt độ của nước trong cốc được không? Việc ước lượng này có ích lợi gì?

Lời giải:

Có thể ước lượng được. Khi thấy nhiều hơi nước bốc lên nghi ngút từ cốc, ta biết nước trong cốc đang rất nóng (nhiệt độ cao); khi hơi nước bốc lên ít dần thì nước đã nguội bớt.

Ích lợi: Nhờ ước lượng được nước còn nóng hay đã nguội, ta sẽ cẩn thận khi cầm cốc hoặc khi uống, tránh bị bỏng. Khi nước đã nguội bớt mới uống thì an toàn hơn.

Câu hỏi 3 mục I (trang 25)

Đề bài: Trong các nhiệt độ sau: $0\ ^{\circ}\text{C}$; $5\ ^{\circ}\text{C}$; $36,5\ ^{\circ}\text{C}$; $327\ ^{\circ}\text{C}$, hãy chọn nhiệt độ thích hợp cho mỗi trường hợp ở Hình 8.2.

Lời giải:

Ta ghép mỗi nhiệt độ với một trường hợp cho phù hợp với mức độ nóng, lạnh thực tế:

• a) Nước chanh đá: đây là đồ uống lạnh, có đá nên khá mát → chọn $5\ ^{\circ}\text{C}$.
• b) Chì nóng chảy: chì phải rất nóng mới chảy thành chất lỏng nên đây là nhiệt độ cao nhất → chọn $327\ ^{\circ}\text{C}$.
• c) Đo thân nhiệt: nhiệt độ cơ thể người bình thường khoảng $37\ ^{\circ}\text{C}$ → chọn $36,5\ ^{\circ}\text{C}$.
• d) Nước đá: nước đá đang tan có nhiệt độ $0\ ^{\circ}\text{C}$ → chọn $0\ ^{\circ}\text{C}$.

III. Sử dụng nhiệt kế y tế

Câu hỏi mục III (trang 26)

Đề bài: Chỉ ra các thao tác sai khi dùng nhiệt kế trong các tình huống dưới đây:

a) Vẩy mạnh nhiệt kế trước khi đo.

b) Sau khi lấy nhiệt kế ra khỏi môi trường cần đo phải đợi một lúc sau mới đọc kết quả đo.

c) Dùng tay nắm chặt bầu nhiệt kế.

Lời giải:

Ta xét từng thao tác:

• a) Đúng (đây là thao tác đúng, không phải lỗi). Trước khi đo bằng nhiệt kế y tế thủy ngân, cần vẩy mạnh cho thủy ngân tụt xuống thì kết quả đo mới chính xác.
• b) Sai. Sau khi lấy nhiệt kế ra khỏi môi trường cần đo, phải đọc kết quả ngay. Nếu để một lúc, nhiệt độ của nhiệt kế sẽ thay đổi theo môi trường xung quanh, làm kết quả đọc được không còn chính xác. Khắc phục: lấy nhiệt kế ra là đọc kết quả ngay.
• c) Sai. Khi dùng tay nắm chặt bầu nhiệt kế, hơi nóng từ tay sẽ truyền vào bầu nhiệt kế, làm số đo bị sai (cao hơn nhiệt độ cần đo). Khắc phục: chỉ cầm vào thân nhiệt kế, không nắm vào bầu nhiệt kế.

Vậy các thao tác sai là: b và c.

Cô Trần Thị Thanh Thảo

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Khoa Học Tự Nhiên THCS

Trình độ: Cử nhân Sư phạm KHTN, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 6+ năm kinh nghiệm tại Trường THCS Nguyễn Siêu