Câu hỏi mở đầu trang 92

Đề bài: VietGAP chăn nuôi là gì? Chăn nuôi theo tiêu chuẩn VietGAP mang lại lợi ích gì? Quy trình chăn nuôi như thế nào?

Lời giải:

a) VietGAP chăn nuôi là gì:

• VietGAP viết tắt của “Vietnamese Good Agricultural Practices” – nghĩa là thực hành sản xuất nông nghiệp tốt ở Việt Nam.
• VietGAP chăn nuôi (còn gọi là VietGAHP) là quy trình thực hành chăn nuôi tốt tại Việt Nam.

b) Lợi ích:

• Đảm bảo chất lượng và an toàn vệ sinh thực phẩm.
• Đảm bảo phúc lợi xã hội, sức khỏe người sản xuất và người tiêu dùng.
• Bảo vệ môi trường và truy xuất được nguồn gốc sản phẩm.

c) Quy trình chăn nuôi VietGAP gồm 7 bước:

1. Chuẩn bị chuồng trại và thiết bị chăn nuôi.
2. Chuẩn bị con giống.
3. Nuôi dưỡng và chăm sóc.
4. Quản lí dịch bệnh.
5. Quản lí chất thải và bảo vệ môi trường.
6. Ghi chép, lưu trữ hồ sơ, truy xuất nguồn gốc.
7. Kiểm tra nội bộ.

I. Khái niệm

Câu hỏi Khám phá trang 92

Đề bài: Em hãy cho biết lợi ích của chăn nuôi theo tiêu chuẩn VietGAP.

Lời giải:

Lợi ích của chăn nuôi theo tiêu chuẩn VietGAP:

• Chất lượng sản phẩm cao, đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm cho người tiêu dùng.
• Bảo vệ sức khỏe người sản xuất (người chăn nuôi) và người tiêu dùng.
• Đảm bảo phúc lợi xã hội – vật nuôi được đối xử tốt, có điều kiện sống phù hợp.
• Bảo vệ môi trường nhờ xử lí chất thải đúng quy trình.
• Truy xuất được nguồn gốc sản phẩm nhờ hệ thống ghi chép, lưu trữ hồ sơ đầy đủ.
• Nâng cao giá trị và uy tín sản phẩm chăn nuôi, dễ tiêu thụ trong nước và xuất khẩu.
• Phát triển chăn nuôi bền vững, giảm rủi ro dịch bệnh.

II. Quy trình chăn nuôi theo tiêu chuẩn VietGAP

Câu hỏi Khám phá trang 93

Đề bài: Vì sao vị trí xây dựng chuồng trại trong chăn nuôi VietGAP cần phải xa khu dân cư và đường giao thông?

Lời giải:

Vị trí xây dựng chuồng trại phải xa khu dân cư và đường giao thông (tối thiểu 100 m) vì:

• Tránh lây lan dịch bệnh giữa vật nuôi và con người, giữa các trang trại với nhau.
• Tránh mầm bệnh từ bên ngoài (người, phương tiện qua lại) xâm nhập vào trang trại → đảm bảo an toàn sinh học.
• Giảm ô nhiễm mùi hôi, tiếng ồn, khí độc từ chăn nuôi ảnh hưởng đến sinh hoạt của người dân xung quanh.
• Giảm stress cho vật nuôi do tiếng ồn xe cộ, hoạt động của con người.
• Bảo vệ nguồn nước sinh hoạt của khu dân cư khỏi bị ô nhiễm bởi chất thải chăn nuôi.

Câu hỏi Khám phá trang 93

Đề bài: Vì sao phải khử trùng chuồng nuôi và thiết bị chăn nuôi trước và sau mỗi lứa nuôi?

Lời giải:

Phải khử trùng chuồng nuôi và thiết bị chăn nuôi trước và sau mỗi lứa nuôi vì:

• Tiêu diệt mầm bệnh (vi khuẩn, virus, kí sinh trùng, nấm) còn sót lại từ lứa nuôi trước.
• Ngăn chặn lây lan bệnh từ lứa cũ sang lứa mới.
• Tạo môi trường sạch cho lứa vật nuôi mới, giúp vật nuôi khỏe mạnh, ít bệnh tật.
• Giảm rủi ro dịch bệnh bùng phát trong đàn.
• Giảm chi phí thuốc thú y và tỉ lệ chết trong đàn.
• Sau khi khử trùng, chuồng cần để trống ít nhất 7 ngày để mầm bệnh (nếu có) hết khả năng gây bệnh, sau đó mới nuôi lứa mới.

Kết nối năng lực trang 93

Đề bài: Sử dụng internet, sách, báo,… để tìm hiểu về các biện pháp phòng, trị bệnh cho vật nuôi trong chăn nuôi theo tiêu chuẩn VietGAP.

Lời giải:

Các biện pháp phòng, trị bệnh cho vật nuôi trong chăn nuôi VietGAP:

a) Biện pháp phòng bệnh:

• Lập kế hoạch phòng bệnh cụ thể cho từng loại vật nuôi và từng giai đoạn.
• Tiêm vaccine đầy đủ theo lịch của cơ quan thú y.
• Vệ sinh chuồng trại hằng ngày; tiêu độc khử trùng định kì.
• Áp dụng an toàn sinh học: khách vào trại phải mặc bảo hộ, đi qua hố khử trùng.
• Cách li vật nuôi mới nhập đàn ít nhất 2 – 4 tuần trước khi nhập chung.
• Kiểm soát chim, chuột, côn trùng – các vật trung gian truyền bệnh.
• Diệt vệt bẩn, phân, thức ăn thừa – nơi mầm bệnh dễ phát sinh.
• Đảm bảo thức ăn, nước uống sạch, không nhiễm khuẩn.

b) Biện pháp trị bệnh:

• Quan sát vật nuôi hằng ngày để phát hiện sớm dấu hiệu bệnh (bỏ ăn, sốt, chảy nước mũi,…).
• Cách li ngay vật nuôi bị bệnh ra khỏi đàn.
• Chỉ sử dụng thuốc trong danh mục được phép của Bộ Nông nghiệp, tuân thủ liều lượng.
• Không dùng kháng sinh cấm hoặc dùng bừa bãi.
• Có bác sĩ thú y khám và kê đơn khi cần.
• Ghi chép đầy đủ loại thuốc, liều lượng, ngày điều trị vào hồ sơ.
• Đảm bảo thời gian ngưng thuốc trước khi khai thác sản phẩm (thịt, trứng, sữa).
• Xử lí xác vật nuôi chết bệnh đúng quy định (chôn có vôi bột hoặc thiêu hủy).

Câu hỏi Khám phá trang 94

Đề bài: Quan sát Hình 18.3 và mô tả mô hình xử lí chất thải trong chăn nuôi bò sữa theo tiêu chuẩn VietGAP.

Lời giải:

Mô hình xử lí chất thải trong chăn nuôi bò sữa theo tiêu chuẩn VietGAP là một chu trình khép kín:

Các bước trong mô hình:

1. Trang trại bò sữa nuôi bò → bò cho sữa (sản phẩm chính) và thải ra chất thải (phân, nước tiểu).
2. Chất thải từ bò được đưa vào hầm biogas để xử lí.
3. Hầm biogas tạo ra 2 sản phẩm:
   • Khí methane (biogas): dùng để đun nấu (thay khí gas thông thường).
   • Phân bón + nước: dùng để bón và tưới cây trên đồng cỏ.
4. Đồng cỏ phát triển tốt nhờ được bón phân và tưới nước → cung cấp cỏ tươi làm thức ăn cho bò.
5. Bò được nuôi lớn → tiếp tục cho sữa và chất thải → chu trình lặp lại.

Ý nghĩa của mô hình:

• Tận dụng triệt để chất thải chăn nuôi, không có chất thải bỏ đi.
• Không gây ô nhiễm môi trường do chất thải được xử lí trước khi thải ra.
• Tiết kiệm chi phí năng lượng (biogas) và phân bón.
• Phát triển bền vững, phù hợp với xu hướng nông nghiệp tuần hoàn.

Câu hỏi Khám phá trang 94

Đề bài: Em hãy cho biết mục đích của việc kiểm tra nội bộ trong chăn nuôi theo tiêu chuẩn VietGAP.

Lời giải:

Mục đích của việc kiểm tra nội bộ trong chăn nuôi theo tiêu chuẩn VietGAP:

• Rà soát lại từng hoạt động của trang trại xem đã phù hợp với quy trình VietGAP hay chưa.
• Phát hiện sớm những sai sót, tồn tại trong quy trình chăn nuôi.
• Khắc phục kịp thời những điểm chưa đạt, tránh vi phạm tiêu chuẩn.
• Duy trì và nâng cao chất lượng chăn nuôi liên tục.
• Là cơ sở để trang trại được cấp và duy trì chứng nhận VietGAP.
• Nâng cao ý thức của người chăn nuôi trong việc tuân thủ quy trình.

→ Việc kiểm tra nội bộ phải được thực hiện ít nhất mỗi năm một lần bởi chủ trang trại.

Luyện tập

Luyện tập trang 94

Đề bài: Phân tích ý nghĩa của các bước trong quy trình chăn nuôi VietGAP.

Lời giải:

Ý nghĩa của 7 bước trong quy trình chăn nuôi VietGAP:

→ Tất cả 7 bước liên kết chặt chẽ, tạo thành quy trình khép kín đảm bảo chăn nuôi an toàn, chất lượng, bền vững.

Vận dụng

Vận dụng trang 94

Đề bài: Tìm hiểu quy trình chăn nuôi ở địa phương, em hãy cho biết, nội dung nào đã thực hiện đúng quy trình VietGAP, nội dung nào chưa đạt theo tiêu chuẩn VietGAP. Từ đó đề xuất một số biện pháp để xây dựng mô hình chăn nuôi theo tiêu chuẩn VietGAP cho một loại vật nuôi phổ biến ở địa phương em.

Lời giải:

Ví dụ: Tìm hiểu quy trình chăn nuôi lợn thịt ở địa phương em.

a) Nội dung đã thực hiện đúng quy trình VietGAP:

• Một số trang trại đã xây chuồng xa khu dân cư trên 100 m.
• Con giống mua từ các trại giống có uy tín, có giấy chứng nhận.
• Đã tiêm vaccine cơ bản cho lợn (dịch tả, tụ huyết trùng, lở mồm long móng).
• Vệ sinh chuồng trại hằng ngày, quét dọn phân.
• Đã có hầm biogas để xử lí chất thải.

b) Nội dung chưa đạt tiêu chuẩn VietGAP:

• Chưa có hố khử trùng tại cổng ra vào.
• Chưa có tường rào ngăn cách rõ ràng với bên ngoài.
• Chưa ghi chép hồ sơ đầy đủ (thức ăn, thuốc, vaccine, ngày mua – bán).
• Chưa để trống chuồng đủ 7 ngày giữa 2 lứa nuôi.
• Sử dụng thức ăn không rõ nguồn gốc, đôi khi còn dùng thức ăn tự phối trộn không kiểm soát.
• Chưa kiểm tra định kì chất lượng nước cho chăn nuôi.
• Chưa có kiểm tra nội bộ định kì hằng năm.

c) Đề xuất biện pháp xây dựng mô hình VietGAP cho lợn thịt:

Về cơ sở vật chất:

• Xây tường rào bao quanh khu chăn nuôi.
• Bố trí hố khử trùng ở cổng ra vào và trước mỗi chuồng.
• Xây các khu chức năng riêng biệt: chuồng nuôi, kho thức ăn, kho thuốc thú y, khu xử lí chất thải.

Về con giống:

• Chỉ mua giống từ cơ sở có chứng nhận, có tiêm vaccine đầy đủ.
• Áp dụng nguyên tắc “cùng vào – cùng ra” cho từng dãy chuồng.

Về nuôi dưỡng, chăm sóc:

• Sử dụng thức ăn có nguồn gốc rõ ràng, không dùng chất cấm.
• Kiểm tra định kì nguồn nước (E. coli, Coliform).
• Khử trùng chuồng trước và sau mỗi lứa nuôi, để trống chuồng ≥ 7 ngày.

Về quản lí dịch bệnh:

• Lập lịch tiêm vaccine đầy đủ, đúng lịch.
• Cách li ngay lợn ốm, chỉ dùng thuốc trong danh mục cho phép.
• Theo dõi sức khỏe hằng ngày, ghi vào sổ.

Về xử lí chất thải:

• Xây hầm biogas đủ công suất, tận dụng khí đốt.
• Sử dụng đệm lót sinh học giảm mùi hôi.
• Trồng cây xanh quanh trại.

Về ghi chép, kiểm tra:

• Lập sổ ghi chép đầy đủ về thức ăn, con giống, thuốc, sản phẩm bán ra.
• Lưu trữ hồ sơ ít nhất 12 tháng.
• Kiểm tra nội bộ ít nhất 1 lần/năm.

→ Áp dụng đầy đủ các biện pháp trên sẽ giúp trang trại đạt được chứng nhận VietGAP, sản phẩm dễ tiêu thụ, giá bán cao hơn và chăn nuôi phát triển bền vững.

ThS. Hồ Thị Thư

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Công Nghệ THPT

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Công nghệ, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ STEM, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 10+ năm kinh nghiệm tại Trường THPT Hoàng Hoa Thám