Câu hỏi mở đầu trang 58

Đề bài: Tại sao phải quản lí môi trường nuôi thuỷ sản? Những biện pháp nào thường được áp dụng trong quản lí môi trường nuôi thuỷ sản? Làm thế nào để xác định được một số chỉ tiêu cơ bản của nước nuôi thuỷ sản (Hình 11.1)?

Lời giải:

a) Vì sao phải quản lí môi trường nuôi thuỷ sản?

Môi trường nuôi là yếu tố quyết định năng suất và chất lượng thuỷ sản. Việc quản lí giúp:

• Duy trì điều kiện sống ổn định, phù hợp cho động vật thuỷ sản sinh trưởng, phát triển.
• Ngăn ngừa sự phát sinh ô nhiễm môi trường trên diện rộng.
• Giảm chi phí xử lí ô nhiễm trong nuôi thuỷ sản.
• Hạn chế các tác động xấu đến sức khoẻ con người.

b) Những biện pháp thường được áp dụng:

• Quản lí nguồn nước trước khi nuôi (kiểm tra, đánh giá, xử lí các chỉ số an toàn).
• Quản lí nguồn nước trong quá trình nuôi: gồm các yếu tố thuỷ lí, thuỷ hoá, thuỷ sinh và chất thải nuôi.
• Quản lí nguồn nước sau khi nuôi (xử lí nước thải trước khi đưa ra môi trường).

c) Cách xác định một số chỉ tiêu cơ bản của nước nuôi thuỷ sản:

• Dùng thiết bị đo chuyên dụng để xác định độ mặn, pH và hàm lượng oxygen hoà tan trong nước.
• Dùng kính hiển vi để quan sát và xác định sinh vật phù du trong nước.

II. Các biện pháp quản lí môi trường nuôi thuỷ sản

Kết nối năng lực trang 59 (Quản lí các yếu tố thuỷ lí)

Đề bài: Mô tả một số việc nên làm để quản lí các điều kiện thuỷ lí của môi trường nuôi thuỷ sản mà em biết.

Lời giải:

Một số việc nên làm để quản lí các điều kiện thuỷ lí (nhiệt độ, độ trong của nước,…):

• Thường xuyên kiểm tra nhiệt độ và độ trong của nước.
• Chú ý kiểm tra kĩ hơn vào những thời điểm bất thường như nắng nóng, mưa nhiều, nhiệt độ giảm đột ngột.
• Khi nhiệt độ tăng cao: sử dụng mái che hoặc bổ sung nước để hạ nhiệt.
• Khi nhiệt độ giảm: dùng hệ thống nâng nhiệt, chiếu đèn hoặc sục khí để duy trì nhiệt độ ổn định.
• Quan sát tình trạng bơi lội của thuỷ sản để phát hiện kịp thời các dấu hiệu bất thường.

Khám phá trang 59

Đề bài: Vì sao khi nuôi thuỷ sản trong ao, sau mỗi vụ phải thay nước?

Lời giải:

Sau mỗi vụ nuôi thuỷ sản, nước ao cần được thay vì các lí do sau:

• Trong quá trình nuôi, thức ăn dư thừa và chất thải của thuỷ sản tích tụ nhiều trong ao → làm nước bị ô nhiễm.
• Các chất độc như NH₃ và các chất hữu cơ có thể tăng cao, ảnh hưởng xấu đến vụ nuôi tiếp theo.
• Các yếu tố thuỷ lí, thuỷ hoá, thuỷ sinh (nhiệt độ, pH, oxygen hoà tan, tảo,…) không còn phù hợp cho vụ nuôi mới.
• Trong nước có thể còn mầm bệnh từ vụ trước, dễ lây lan sang thuỷ sản của vụ sau.

→ Thay nước sau mỗi vụ giúp làm sạch môi trường ao, đảm bảo điều kiện tốt để thuỷ sản vụ sau sinh trưởng, phát triển khoẻ mạnh.

Kết nối năng lực trang 59 (Tìm hiểu về quản lí môi trường nuôi thuỷ sản ở địa phương)

Đề bài: Sử dụng internet, sách, báo,… để tìm hiểu về việc quản lí môi trường nuôi một loài thuỷ sản phổ biến ở địa phương em.

Lời giải:

Đây là câu hỏi mở, các em có thể tự tìm hiểu và trình bày. Dưới đây là một ví dụ tham khảo về việc quản lí môi trường nuôi cá tra – loài thuỷ sản phổ biến ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long:

a) Quản lí nguồn nước trước khi nuôi:

• Chọn nguồn nước từ sông, kênh lớn, không bị ô nhiễm.
• Kiểm tra pH (thích hợp 7 – 8,5), độ mặn, oxygen hoà tan trước khi cấp vào ao.
• Lọc nước qua lưới để loại bỏ tạp chất và cá tạp.

b) Quản lí trong quá trình nuôi:

• Thuỷ lí: Duy trì độ sâu ao 3 – 4 m, kiểm tra nhiệt độ và độ trong hằng ngày.
• Thuỷ hoá: Đo pH, oxygen hoà tan, NH₃ định kì (1 – 2 lần/tuần). Sục khí, quạt nước khi cần.
• Thuỷ sinh: Kiểm soát tảo phát triển, thay nước một phần khi nước quá xanh.
• Chất thải: Bổ sung chế phẩm vi sinh để phân huỷ chất hữu cơ dưới đáy ao.

c) Quản lí nguồn nước sau khi nuôi:

• Đưa nước thải vào bể lắng để lọc bùn và tạp chất.
• Xử lí bằng chế phẩm sinh học hoặc hoá chất phù hợp trước khi thải ra môi trường.

→ Nhờ quản lí đúng cách, các hộ nuôi cá tra có thể tăng năng suất, giảm dịch bệnh và bảo vệ môi trường xung quanh.

ThS. Hồ Thị Thư

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Công Nghệ THPT

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Công nghệ, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ STEM, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 10+ năm kinh nghiệm tại Trường THPT Hoàng Hoa Thám