Câu hỏi mở đầu trang 135

Đề bài: Bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản có ý nghĩa gì và được thực hiện như thế nào? Cần làm gì để nâng cao ý thức bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản cho người dân?

Lời giải:

a) Ý nghĩa của việc bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản:

• Bảo vệ các loài thuỷ sản, đặc biệt là các loài quý hiếm.
• Phục hồi, tái tạo nguồn lợi thuỷ sản, phát triển bền vững.
• Phục vụ phát triển kinh tế, khoa học và du lịch.
• Bảo vệ đa dạng sinh học và cân bằng sinh thái trong thuỷ vực.

b) Cách thực hiện bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản (một số biện pháp phổ biến):

• Khai thác thuỷ sản đúng quy định của pháp luật, thân thiện với môi trường.
• Thả bổ sung các loài thuỷ sản quý, hiếm vào thuỷ vực tự nhiên.
• Thiết lập các khu bảo tồn biển.
• Bảo vệ môi trường sống của các loài thuỷ sản.

c) Cách nâng cao ý thức bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản cho người dân:

• Tuyên truyền, giáo dục về vai trò và ý nghĩa của việc bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản.
• Phổ biến quy định của pháp luật về khai thác và bảo vệ thuỷ sản.
• Tổ chức các hoạt động ngoại khoá, treo băng rôn, khẩu hiệu ở địa phương.

I. Ý nghĩa, nhiệm vụ của việc bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản

Khám phá trang 136

Đề bài: Quan sát Hình 26.2 và nêu ý nghĩa của việc bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản.

Lời giải:

Theo Hình 26.2, bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản có 4 ý nghĩa chính:

• Bảo vệ các loài thuỷ sản, đặc biệt là các loài thuỷ sản quý hiếm khỏi nguy cơ suy giảm số lượng hoặc tuyệt chủng.
• Phục hồi, tái tạo nguồn lợi thuỷ sản, góp phần phát triển thuỷ sản bền vững.
• Phục vụ phát triển kinh tế, khoa học và du lịch (cung cấp nguyên liệu, mẫu vật nghiên cứu, khu du lịch sinh thái).
• Bảo vệ đa dạng sinh học và duy trì cân bằng sinh thái trong các thuỷ vực.

Kết nối năng lực trang 136

Đề bài: Nêu một số việc nên làm và không nên làm để góp phần bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản phù hợp với thực tiễn của địa phương em.

Lời giải:

a) Những việc NÊN làm:

• Khai thác thuỷ sản đúng quy định của pháp luật, sử dụng ngư cụ phù hợp, thân thiện môi trường.
• Thả bổ sung cá giống, đặc biệt là các loài quý hiếm vào thuỷ vực tự nhiên.
• Bảo vệ khu vực sinh sản và đường di cư của các loài thuỷ sản.
• Tham gia tuyên truyền, vận động người dân bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản.
• Xử lí rác thải đúng quy định, không để chảy vào sông, hồ, biển.

b) Những việc KHÔNG nên làm:

• Đánh bắt bằng các phương pháp huỷ diệt: thuốc nổ, hoá chất, chích điện,…
• Khai thác trong mùa sinh sản hoặc khai thác thuỷ sản chưa đến tuổi khai thác.
• Khai thác trong vùng cấm, khu bảo tồn.
• Xả rác, nước thải sinh hoạt và công nghiệp chưa xử lí xuống thuỷ vực.
• Phá rừng ngập mặn, làm mất nơi cư trú và sinh sản của thuỷ sản.

II. Một số biện pháp bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản

Khám phá trang 136

Đề bài: Vì sao việc thả bổ sung những loài thuỷ sản quý, hiếm vào các thuỷ vực tự nhiên có thể giúp chúng tăng khả năng sinh sản?

Lời giải:

Việc thả bổ sung các loài thuỷ sản quý, hiếm giúp tăng khả năng sinh sản vì:

• Tăng số lượng cá thể trong quần thể, khắc phục tình trạng suy giảm do khai thác quá mức.
• Có nhiều cá thể hơn → tăng cơ hội gặp gỡ, ghép đôi giữa cá thể đực và cá thể cái → tăng tỉ lệ sinh sản thành công.
• Thuỷ vực tự nhiên có điều kiện sinh thái phù hợp (thức ăn, môi trường, nhiệt độ,…) → thuận lợi cho sự phát triển của tuyến sinh dục và quá trình sinh sản.
• Nhờ đó ngăn chặn nguy cơ suy giảm, tuyệt chủng của các loài quý, hiếm.

Kết nối năng lực trang 137

Đề bài: Chia sẻ với bạn một số việc nên và không nên làm để bảo vệ môi trường sống của các loài thuỷ sản.

Lời giải:

a) Những việc NÊN làm:

• Không vứt rác bừa bãi xuống sông, hồ, biển.
• Xả thải đúng quy định; nước thải sinh hoạt, công nghiệp, nông nghiệp phải được xử lí trước khi xả ra môi trường.
• Trồng và bảo vệ rừng ngập mặn, thuỷ sinh vật ven bờ.
• Tham gia các hoạt động dọn rác bãi biển, sông, hồ.
• Tuyên truyền để cộng đồng cùng bảo vệ môi trường sống của thuỷ sản.

b) Những việc KHÔNG nên làm:

• Vứt rác thải sinh hoạt, chai nhựa, túi nilon xuống thuỷ vực.
• Xả nước thải công nghiệp, sinh hoạt chưa qua xử lí ra sông, biển.
• Sử dụng thuốc nổ, hoá chất, chích điện để khai thác thuỷ sản.
• Phá rừng ngập mặn, san lấp bãi bồi ven biển làm mất nơi cư trú của thuỷ sản.
• Sử dụng quá nhiều thuốc bảo vệ thực vật trong nông nghiệp, gây ô nhiễm nguồn nước.

Luyện tập

Luyện tập 1 trang 137

Đề bài: Trình bày ý nghĩa, nhiệm vụ của việc bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản. Liên hệ với thực tiễn bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản ở địa phương em.

Lời giải:

a) Ý nghĩa của việc bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản:

• Bảo vệ các loài thuỷ sản, đặc biệt là loài quý hiếm.
• Phục hồi, tái tạo nguồn lợi thuỷ sản, phát triển bền vững.
• Phục vụ phát triển kinh tế, khoa học và du lịch.
• Bảo vệ đa dạng sinh học và cân bằng sinh thái trong thuỷ vực.

b) Nhiệm vụ của bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản:

• Xây dựng, ban hành kế hoạch và biện pháp quản lí nguồn lợi thuỷ sản; thực hiện bảo vệ và khai thác theo quy định của pháp luật.
• Tạo đường di cư hoặc dành hành lang di chuyển cho loài thuỷ sản khi xây dựng, thay đổi hoặc phá bỏ công trình liên quan đến đường di cư.
• Dành hành lang cho loài thuỷ sản di chuyển khi khai thác bằng nghề cố định ở sông, hồ, đầm, phá.
• Khắc phục hậu quả, bồi thường thiệt hại do các hành vi gây suy giảm nguồn lợi thuỷ sản hoặc gây tổn hại đến môi trường sống của chúng.
• Tuân theo quy định của pháp luật khi tiến hành các hoạt động thuỷ sản.

c) Liên hệ với thực tiễn địa phương (TP. Hồ Chí Minh và các tỉnh phía Nam):

• Thực hiện thả cá giống bổ sung vào các sông, hồ như sông Sài Gòn, sông Đồng Nai,…
• Bảo vệ rừng ngập mặn Cần Giờ – khu dự trữ sinh quyển thế giới.
• Cấm khai thác thuỷ sản bằng xung điện, thuốc nổ tại các sông, kênh, rạch.
• Tuyên truyền cho ngư dân về mùa cấm khai thác và kích cỡ khai thác tối thiểu.

Luyện tập 2 trang 137

Đề bài: Mô tả một số biện pháp phổ biến trong bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản và ý nghĩa của chúng.

Lời giải:

Vận dụng

Vận dụng trang 137

Đề bài: Đề xuất biện pháp nâng cao ý thức bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản phù hợp với thực tiễn của địa phương em.

Lời giải:

Ví dụ tham khảo: Đề xuất biện pháp nâng cao ý thức bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản ở TP. Hồ Chí Minh và các tỉnh phía Nam.

a) Tuyên truyền, giáo dục:

• Tổ chức các buổi tuyên truyền tại địa phương (xã, phường, khu dân cư ven biển, ven sông) về vai trò và ý nghĩa của việc bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản.
• Phát tờ rơi, treo băng rôn, khẩu hiệu tại các chợ cá, cảng cá, khu dân cư.
• Đưa nội dung bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản vào chương trình học ở trường phổ thông.

b) Phổ biến pháp luật:

• Phổ biến rộng rãi Luật Thuỷ sản và các quy định về khai thác, bảo vệ thuỷ sản.
• Công khai danh mục các loài thuỷ sản cấm khai thác, mùa cấm và khu vực cấm.
• Xử lí nghiêm các hành vi vi phạm để răn đe.

c) Tổ chức hoạt động cộng đồng:

• Phát động phong trào thả cá giống vào sông, hồ vào các dịp lễ (ví dụ Ngày Truyền thống ngành Thuỷ sản 1/4).
• Tổ chức dọn rác trên bãi biển Cần Giờ, các con sông, kênh, rạch.
• Vận động bảo vệ rừng ngập mặn Cần Giờ, không phá hoại thảm thực vật ven biển.

d) Sử dụng truyền thông hiện đại:

• Sản xuất video, poster, bài viết trên mạng xã hội (Facebook, TikTok, Zalo) về bảo vệ thuỷ sản.
• Sử dụng các kênh truyền hình, đài phát thanh địa phương để lan toả thông điệp.

→ Các biện pháp trên giúp cộng đồng cùng chung tay bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản một cách bền vững, hiệu quả.

ThS. Hồ Thị Thư

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Công Nghệ THPT

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Công nghệ, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ STEM, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 10+ năm kinh nghiệm tại Trường THPT Hoàng Hoa Thám