Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
Câu hỏi mở đầu trang 20
Đề bài: Trồng và chăm sóc rừng (Hình 3.1) có vai trò như thế nào đối với kinh tế, xã hội và đời sống? Nhiệm vụ của trồng rừng là gì?
Lời giải:
a) Vai trò của trồng và chăm sóc rừng:
- Kinh tế: cung cấp gỗ và các loại lâm sản ngoài gỗ (nhựa, tinh dầu, dược liệu,…) phục vụ tiêu dùng và xuất khẩu.
- Xã hội: tạo việc làm, tăng thu nhập cho người dân, đặc biệt ở khu vực miền núi.
- Đời sống và môi trường: phủ xanh đất trống, đồi núi trọc; phòng hộ đầu nguồn, ven biển; điều hoà khí hậu, chống xói mòn, hạn chế thiên tai.
b) Nhiệm vụ của trồng rừng:
- Đảm bảo thường xuyên phủ xanh diện tích rừng (trồng mới và trồng lại sau khai thác).
- Trồng rừng sản xuất để lấy nguyên liệu phục vụ đời sống và xuất khẩu.
- Trồng rừng phòng hộ đầu nguồn, chắn gió, chắn cát, bảo vệ môi trường.
- Trồng rừng đặc dụng ở các vườn quốc gia, khu bảo tồn, di tích lịch sử, khu nghỉ dưỡng.
I. Vai trò của trồng và chăm sóc rừng
Câu hỏi Khám phá trang 20
Đề bài: Kể tên một số loại lâm sản mà em biết. Chúng có vai trò gì đối với con người?
Lời giải:
a) Một số loại lâm sản phổ biến:
- Gỗ: gỗ keo, bạch đàn, thông, lim, sến, táu,…
- Lâm sản ngoài gỗ: mật ong rừng, nấm rừng, tre, nứa, song, mây, măng,…
- Dược liệu: sâm Ngọc Linh, quế, hồi, ba kích, đinh lăng,…
- Nhựa và tinh dầu: nhựa thông, tinh dầu quế, tinh dầu hồi,…
b) Vai trò của lâm sản đối với con người:
- Cung cấp nguyên liệu cho công nghiệp chế biến gỗ, giấy, đồ mĩ nghệ.
- Cung cấp dược liệu để chữa bệnh, chăm sóc sức khoẻ.
- Cung cấp thực phẩm: mật ong, nấm, măng,…
- Phục vụ xây dựng và trang trí nội thất (gỗ, tre, mây,…).
- Phục vụ xuất khẩu, mang lại giá trị kinh tế cao.
Câu hỏi Khám phá trang 21
Đề bài: Quan sát Hình 3.2 và nêu các vai trò của trồng rừng.
Lời giải:
Hình 3.2 minh hoạ 4 vai trò chính của trồng rừng:
| Hình | Nội dung | Vai trò của trồng rừng |
|---|---|---|
| a) | Khu vực đất trống được trồng cây rừng non | Phủ xanh đất trống, đồi núi trọc — phục hồi hệ sinh thái. |
| b) | Gỗ được khai thác, xếp thành đống | Cung cấp lâm sản (gỗ) cho tiêu dùng, sản xuất và xuất khẩu. |
| c) | Khu rừng trồng có biển thông tin (rừng phòng hộ) | Phòng hộ và bảo vệ môi trường — chống xói mòn, điều hoà nguồn nước. |
| d) | Các sản phẩm hồi, quế và lâm sản ngoài gỗ | Cung cấp lâm sản ngoài gỗ (dược liệu, gia vị, tinh dầu,…). |
→ Trồng rừng có nhiều vai trò quan trọng: vừa mang lại giá trị kinh tế (gỗ, lâm sản ngoài gỗ), vừa mang lại giá trị môi trường (phủ xanh, phòng hộ).
Kết nối năng lực trang 21
Đề bài: Sử dụng internet, sách, báo,… nêu thêm vai trò của trồng rừng đối với đời sống và nền kinh tế.
Lời giải:
Ngoài các vai trò đã học, trồng rừng còn có nhiều vai trò khác:
a) Đối với đời sống:
- Điều hoà khí hậu: giảm nhiệt độ, tăng độ ẩm, làm sạch không khí ở khu dân cư và đô thị.
- Cung cấp không gian nghỉ dưỡng, du lịch sinh thái cho cộng đồng.
- Bảo tồn văn hoá: nhiều khu rừng gắn với đời sống tinh thần, tín ngưỡng của đồng bào dân tộc.
- Giáo dục và nghiên cứu khoa học: phục vụ giảng dạy, thực tập cho học sinh, sinh viên.
b) Đối với nền kinh tế:
- Tăng kim ngạch xuất khẩu: gỗ và sản phẩm gỗ Việt Nam nằm trong nhóm hàng đầu thế giới.
- Phát triển ngành công nghiệp chế biến gỗ, giấy, hàng thủ công mĩ nghệ.
- Tạo việc làm, tăng thu nhập cho hàng triệu lao động, đặc biệt ở vùng núi.
- Phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng ở các vườn quốc gia, khu bảo tồn.
Kết nối năng lực trang 21
Đề bài: Kể tên một số hoạt động chăm sóc rừng và vai trò của các hoạt động đó.
Lời giải:
Một số hoạt động chăm sóc rừng và vai trò của chúng:
| Hoạt động | Vai trò |
|---|---|
| Làm cỏ, chặt bỏ cây dại | Giảm cạnh tranh ánh sáng, nước, dinh dưỡng với cây rừng. |
| Tỉa cành | Nâng cao hiệu quả trao đổi chất, tránh khuyết tật gỗ về sau. |
| Tỉa thưa | Đảm bảo mật độ cây phù hợp, cây sinh trưởng tốt hơn. |
| Trồng dặm | Thay cây chết, đảm bảo mật độ rừng đúng thiết kế. |
| Bón phân | Bổ sung dinh dưỡng, giúp cây rừng phát triển nhanh. |
| Tưới nước | Đảm bảo độ ẩm, giúp cây sống và sinh trưởng tốt (nhất là mùa khô). |
| Phòng, trừ sâu bệnh | Hạn chế tác hại của sâu, bệnh, bảo vệ cây rừng. |
→ Các hoạt động chăm sóc rừng giúp tăng tỉ lệ sống, chất lượng và tốc độ sinh trưởng của cây rừng.
II. Nhiệm vụ của trồng và chăm sóc rừng
Câu hỏi Khám phá trang 22
Đề bài: Nêu các nhiệm vụ của trồng và chăm sóc rừng mà em biết.
Lời giải:
a) Nhiệm vụ của trồng rừng:
- Thường xuyên phủ xanh diện tích rừng: trồng mới và trồng lại sau khai thác.
- Trồng rừng sản xuất để lấy gỗ lớn, gỗ nhỏ và các loại lâm sản ngoài gỗ (nhựa, tinh dầu, dược liệu,…).
- Trồng rừng phòng hộ đầu nguồn (chống xói mòn, điều hoà dòng chảy) và ven biển (chắn gió, chắn cát bay).
- Trồng rừng đặc dụng ở các vườn quốc gia, khu bảo tồn, di tích lịch sử, khu nghỉ dưỡng.
b) Nhiệm vụ của chăm sóc rừng:
- Đảm bảo điều kiện thuận lợi cho cây rừng sinh trưởng, phát triển (làm cỏ, vun xới, bón phân, tưới nước,…).
- Tỉa cành: giúp cây tập trung dinh dưỡng cho phần trên tán, tránh khuyết tật gỗ về sau.
- Trồng dặm và tỉa thưa để đảm bảo mật độ cây phù hợp.
→ Cả hai nhiệm vụ đều nhằm mục đích duy trì và nâng cao chất lượng rừng, đảm bảo rừng phát triển bền vững.
Luyện tập
Luyện tập câu 1 trang 22
Đề bài: Trình bày vai trò của trồng và chăm sóc rừng đối với đời sống và nền kinh tế.
Lời giải:
a) Vai trò của trồng rừng:
- Phủ xanh đất trống, đồi núi trọc: phục hồi hệ sinh thái, bảo vệ môi trường sống.
- Cung cấp lâm sản: gỗ và các loại lâm sản ngoài gỗ phục vụ đời sống và xuất khẩu.
- Phòng hộ, bảo vệ môi trường: điều hoà nguồn nước, chống xói mòn, chắn gió, chắn cát; điều hoà khí hậu ở khu dân cư và khu công nghiệp.
b) Vai trò của chăm sóc rừng:
- Giảm sự cạnh tranh ánh sáng, nước, chất dinh dưỡng của cây dại với cây rừng → nâng cao tỉ lệ sống của cây rừng.
- Tạo không gian sinh trưởng tối ưu → tăng sản lượng và chất lượng gỗ ở cuối chu kì khai thác.
- Hạn chế tác hại của sâu, bệnh → giúp cây rừng sinh trưởng, phát triển tốt.
→ Trồng và chăm sóc rừng vừa mang lại giá trị kinh tế (gỗ, lâm sản), vừa mang lại giá trị xã hội và môi trường (tạo việc làm, bảo vệ hệ sinh thái).
Luyện tập câu 2 trang 22
Đề bài: Hãy cho biết những nhiệm vụ của trồng rừng ở nước ta trong thời gian tới.
Lời giải:
Trong thời gian tới, trồng rừng ở nước ta có những nhiệm vụ chính sau:
- Phủ xanh diện tích rừng: trồng mới ở những nơi đã mất rừng; trồng lại rừng trên diện tích đã khai thác nhằm đảm bảo tái sinh rừng.
- Trồng rừng sản xuất: cung cấp gỗ lớn (gỗ xẻ), gỗ nhỏ (gỗ nguyên liệu) và lâm đặc sản ngoài gỗ (nhựa, tinh dầu, gia vị, dược liệu,…) phục vụ đời sống và xuất khẩu.
- Trồng rừng phòng hộ:
- Rừng phòng hộ đầu nguồn: chống xói mòn đất, điều hoà dòng chảy.
- Rừng phòng hộ ven biển: chắn gió, chắn cát bay, bảo vệ đất.
- Trồng rừng đặc dụng ở các vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên, di tích lịch sử, khu nghỉ dưỡng để bảo tồn đa dạng sinh học, phục hồi hệ sinh thái và tạo cảnh quan.
→ Các nhiệm vụ trên hướng đến mục tiêu phát triển lâm nghiệp bền vững, gắn với bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế – xã hội.
Vận dụng
Vận dụng trang 22
Đề bài: Nêu một số vai trò của rừng và trồng rừng đối với địa phương em hoặc đối với một địa phương khác mà em biết.
Lời giải:
Đây là câu hỏi mở, học sinh tự liên hệ với địa phương mình. Dưới đây là một số gợi ý cách trả lời:
Gợi ý 1 – Vai trò đối với địa phương miền núi (ví dụ: Sơn La, Yên Bái, Lâm Đồng,…):
- Cung cấp gỗ và lâm sản (keo, bạch đàn, tre, luồng,…) → tạo thu nhập cho người dân.
- Bảo vệ đất, chống xói mòn, sạt lở ở các sườn đồi dốc.
- Điều hoà nguồn nước cho suối, hồ thuỷ điện, tưới tiêu nông nghiệp.
- Tạo việc làm cho đồng bào dân tộc thiểu số qua các dự án trồng rừng.
Gợi ý 2 – Vai trò đối với địa phương ven biển (ví dụ: Nam Định, Thái Bình, Cà Mau,…):
- Rừng ngập mặn chắn sóng, chắn gió, bảo vệ đê biển, đồng ruộng và khu dân cư.
- Chống xâm nhập mặn, bảo vệ nguồn nước ngọt.
- Cung cấp nguồn lợi thuỷ sản (tôm, cua, cá) sống trong rừng ngập mặn.
- Phát triển du lịch sinh thái ven biển.
Gợi ý 3 – Vai trò đối với địa phương đô thị (ví dụ: Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh,…):
- Cây xanh đô thị và các công viên có vai trò làm sạch không khí, điều hoà khí hậu.
- Giảm tiếng ồn, tạo cảnh quan xanh – sạch – đẹp.
- Nơi vui chơi, nghỉ ngơi cho người dân sau giờ làm việc.
ThS. Hồ Thị Thư
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Công Nghệ THPT
Trình độ: Cử nhân Sư phạm Công nghệ, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ STEM, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 10+ năm kinh nghiệm tại Trường THPT Hoàng Hoa Thám