I. Yêu cầu của bài thuyết trình

• Nêu được vấn đề liên quan đến cơ hội và thách thức đối với đất nước.
• Trình bày rõ vấn đề trên cả hai phương diện (cơ hội và thách thức), thể hiện được mối quan hệ qua lại: “trong cơ hội có thách thức, trong thách thức có cơ hội”; sử dụng hiệu quả lí lẽ và bằng chứng.
• Đề xuất giải pháp để tăng cường cơ hội, vượt qua thách thức, góp phần đưa đất nước phát triển.
• Rút ra ý nghĩa của việc thuyết trình.

II. Quy trình nói và nghe

1. Chuẩn bị nói

a) Lựa chọn đề tài: chọn vấn đề thực sự có ý nghĩa với đất nước trong bối cảnh hiện nay. Ví dụ:

• Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào đời sống.
• Sản xuất nông sản sạch.
• Phát triển du lịch bền vững.
• Giữ gìn bản sắc dân tộc trong hội nhập quốc tế.
• Tác động của quá trình đô thị hoá.

b) Tìm ý và sắp xếp ý – trả lời các câu hỏi:

• Bản chất của vấn đề là gì?
• Vấn đề mang lại cơ hội hay đặt ra thách thức cho đất nước, hay có tác động cả hai phương diện?
• Cần trình bày cơ hội và thách thức như thế nào? Lí lẽ, bằng chứng nào có thể dùng?
• Cần làm gì để phát huy cơ hội và vượt qua thách thức?

Sau đó sắp xếp ý thành dàn ý gồm 3 phần: Mở đầu – Triển khai – Kết luận.

2. Thực hành nói

• Mở đầu: nêu vấn đề. Có thể mở bằng nhiều cách: kể một câu chuyện nhỏ, tóm lược bản tin thời sự, đưa ra số liệu thống kê, một bức tranh gợi dẫn…
• Triển khai:
  • Nêu khái quát bản chất của vấn đề và ý nghĩa với đất nước.
  • Phân tích tác động tích cực và tiêu cực; nhấn mạnh phương diện nào tuỳ vấn đề.
  • Chỉ ra mối liên hệ: trong cơ hội có thách thức, trong thách thức có cơ hội.
  • Đề xuất giải pháp.
  • Dùng ngôn ngữ và phương tiện hỗ trợ (slide, hình ảnh, số liệu, video) để tăng sức thuyết phục.
• Kết luận: nêu ý nghĩa của việc thuyết trình.

3. Trao đổi, đánh giá

III. Bài thuyết trình tham khảo

Đề tài: “Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) – Cơ hội và thách thức đối với Việt Nam hiện nay”.

Kính chào thầy cô và các bạn!

Chỉ trong vài năm gần đây, một cái tên đã làm thay đổi cách chúng ta học tập, làm việc, thậm chí là cách chúng ta trò chuyện – đó là ChatGPT. Nhưng ChatGPT chỉ là một mảnh nhỏ trong bức tranh khổng lồ mang tên Trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành xu thế toàn cầu. Với Việt Nam, AI đang mở ra cơ hội chưa từng có nhưng cũng đặt ra những thách thức không nhỏ. Đây là lí do em chọn đề tài: Ứng dụng trí tuệ nhân tạo – Cơ hội và thách thức đối với Việt Nam hiện nay.

1. Bản chất của vấn đề

Trí tuệ nhân tạo (AI) là công nghệ mô phỏng khả năng tư duy của con người, cho phép máy tính học hỏi, phân tích, ra quyết định. Trong vài năm gần đây, AI đã bùng nổ và len lỏi vào mọi lĩnh vực: y tế, giáo dục, nông nghiệp, giao thông, thương mại điện tử… AI vừa là động lực phát triển, vừa là bài toán khó cho mỗi quốc gia.

2. Cơ hội mà AI mang lại cho Việt Nam

• Trong kinh tế: AI giúp tăng năng suất lao động, tự động hoá quy trình, giảm chi phí sản xuất. Theo một số báo cáo, AI có thể đóng góp hàng chục tỉ USD cho GDP Việt Nam đến năm 2030.
• Trong y tế: AI hỗ trợ chẩn đoán bệnh sớm (ung thư, tim mạch), phân tích hình ảnh y khoa – cứu sống nhiều người.
• Trong giáo dục: các nền tảng học tập cá nhân hoá bằng AI giúp học sinh học theo tốc độ riêng; giáo viên có thêm công cụ soạn giáo án, chấm bài.
• Trong nông nghiệp: AI kết hợp với dữ liệu lớn giúp dự báo mùa vụ, phát hiện sâu bệnh, tối ưu tưới tiêu – đặc biệt có ý nghĩa với một nước nông nghiệp như Việt Nam.

3. Thách thức đặt ra

• Nguy cơ mất việc làm: AI thay thế nhiều công việc thủ công, hành chính. Người lao động Việt Nam – phần lớn kĩ năng chưa cao – đứng trước nguy cơ thất nghiệp hàng loạt.
• Khoảng cách công nghệ: Việt Nam còn hạn chế về hạ tầng dữ liệu, nhân lực AI chất lượng cao, dễ tụt hậu so với các nước phát triển.
• Rủi ro về đạo đức, thông tin sai lệch: AI có thể tạo tin giả (deepfake), xâm phạm quyền riêng tư, gây lệ thuộc quá mức vào máy móc.
• Vấn đề pháp lí: hệ thống luật pháp Việt Nam chưa theo kịp tốc độ phát triển của AI.

4. Trong cơ hội có thách thức, trong thách thức có cơ hội

Đây là điểm em muốn nhấn mạnh: cơ hội và thách thức đan xen. AI mang cơ hội việc làm mới (kĩ sư AI, phân tích dữ liệu) nhưng đồng thời loại bỏ nhiều nghề cũ. Việt Nam đi sau về công nghệ, nhưng chính vì thế lại có thể học hỏi kinh nghiệm các nước và đi tắt đón đầu – đây là cơ hội trong thách thức.

5. Giải pháp đề xuất

• Về phía Nhà nước: đầu tư mạnh vào hạ tầng số, xây dựng khung pháp lí về AI, có chiến lược đào tạo nhân lực chất lượng cao.
• Về phía giáo dục: đưa AI, tư duy số vào chương trình học sớm hơn, khuyến khích học sinh sáng tạo, phản biện.
• Về phía người trẻ – chúng ta: không sợ hãi AI mà cần chủ động học cách sử dụng AI như một công cụ; đồng thời rèn luyện những kĩ năng AI khó thay thế: tư duy sáng tạo, cảm xúc, giao tiếp con người.

6. Kết luận – Ý nghĩa của việc thuyết trình

Thưa thầy cô và các bạn, việc thuyết trình về cơ hội và thách thức từ AI không chỉ là bàn về một công nghệ, mà là bàn về tương lai của Việt Nam – trong đó có tương lai của thế hệ trẻ chúng ta. Nhận thức được vấn đề này giúp mỗi người chủ động chuẩn bị hành trang, biến thách thức thành cơ hội để cùng đưa đất nước tiến lên. Bởi lẽ, tương lai không đợi chúng ta – chỉ những ai biết nắm bắt mới có thể làm chủ.

Em xin chân thành cảm ơn thầy cô và các bạn đã lắng nghe! Em rất mong nhận được ý kiến trao đổi.

ThS. Nguyễn Thành Đạt

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Ngữ Văn THPT

Trình độ: Thạc sĩ Ngữ Văn, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ CNTT, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 10+ năm kinh nghiệm tại Trường THPT Hoàng Thế Thiện