Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
I. Yêu cầu của bài nói
- Nêu được vấn đề có ý nghĩa để thuyết trình.
- Xác định được mối liên hệ giữa vấn đề với đời sống của giới trẻ.
- Làm rõ được từng khía cạnh của vấn đề, đánh giá được tính tích cực hay tiêu cực của các cách nhìn nhận vấn đề.
- Đảm bảo tính cụ thể, chính xác của các thông tin liên quan.
- Rút ra được ý nghĩa của việc thuyết trình về vấn đề.
II. Quy trình nói và nghe
1. Chuẩn bị nói
a) Lựa chọn đề tài:
- Có thể sử dụng đề tài của bài viết đã thực hiện trước đó.
- Một số đề tài gợi ý:
- Tuổi trẻ hiện nay cần nhận thức như thế nào về vấn đề cống hiến và hưởng thụ?
- Ứng xử như thế nào với các thế hệ khác nhau trong gia đình và cộng đồng?
- Vấn đề việc làm của giới trẻ trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo phát triển.
- Vai trò của kĩ năng mềm đối với tuổi trẻ.
b) Tìm ý và sắp xếp ý:
Đặt câu hỏi để xoáy vào các khía cạnh trọng tâm:
- Bản chất của vấn đề là gì?
- Vấn đề có liên quan như thế nào đến đời sống của giới trẻ?
- Những khía cạnh nào của vấn đề cần làm rõ?
- Cần định hướng hoạt động như thế nào sau khi đã nhận thức rõ vấn đề?
Sắp xếp các ý theo bố cục Mở đầu – Triển khai – Kết luận.
2. Thực hành nói
- Mở đầu: giới thiệu vấn đề liên quan đến tuổi trẻ; chọn cách giới thiệu gây chú ý cho người nghe.
- Triển khai:
- Đi sâu vào từng khía cạnh của vấn đề.
- Làm rõ sự liên quan của từng khía cạnh với đời sống giới trẻ.
- Lí giải và nêu cách thức ứng xử.
- Kết luận: làm rõ ý nghĩa của việc thuyết trình về vấn đề.
Lưu ý: phần nhận xét, đánh giá cần tiết chế, tránh biến bài thuyết trình (vốn ưu tiên cung cấp thông tin) thành bài nghị luận.
3. Trao đổi, đánh giá
| Người nghe | Người nói |
|---|---|
| Nhận xét về sự cần thiết của vấn đề, sức thuyết phục của bài nói, độ chính xác của thông tin. | Làm rõ thêm những ý mà người nghe còn thắc mắc. |
| Đánh giá cách sử dụng ngôn ngữ và phi ngôn ngữ của người nói. | Trao đổi lại các ý kiến đánh giá về nội dung và cách thực hiện bài thuyết trình. |
| Yêu cầu giải thích thêm nếu có khía cạnh chưa rõ. | Tiếp thu góp ý trên tinh thần học hỏi. |
III. Bài nói tham khảo
Đề tài: Vấn đề việc làm đặt ra với giới trẻ trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) có thể làm thay phần việc của con người ở một số lĩnh vực.
Kính chào thầy cô và các bạn!
Chỉ trong vài năm gần đây, các công cụ trí tuệ nhân tạo như ChatGPT, Gemini, Copilot… đã bùng nổ và thay đổi hoàn toàn cách chúng ta học tập, làm việc. Một câu hỏi lớn được đặt ra: liệu AI có “cướp” đi công ăn việc làm của con người, đặc biệt là của giới trẻ chúng em – những người sắp bước vào thị trường lao động hay không? Hôm nay em xin trình bày suy nghĩ của mình về vấn đề này.
1. Bản chất của vấn đề
- Trí tuệ nhân tạo (AI) là công nghệ cho phép máy móc mô phỏng khả năng tư duy của con người: học hỏi, phân tích, ra quyết định…
- Sự phát triển vượt bậc của AI đang thay thế con người ở nhiều lĩnh vực: dịch thuật, thiết kế đồ hoạ đơn giản, viết nội dung, chăm sóc khách hàng, kế toán cơ bản, thậm chí lập trình…
- Từ đó nảy sinh nỗi lo về việc làm cho thế hệ trẻ – nhất là những công việc mang tính lặp lại, ít sáng tạo.
2. Vấn đề này liên quan như thế nào đến giới trẻ?
- Giới trẻ là đối tượng chịu ảnh hưởng trực tiếp: chúng em đang học nghề, chuẩn bị bước vào thị trường lao động – nơi mà “đối thủ” không chỉ là bạn bè cùng trang lứa mà còn là máy móc thông minh.
- Nhiều ngành nghề mà các anh chị khoá trước từng theo học (biên – phiên dịch, kế toán, nhập liệu…) đang dần bị thu hẹp.
- Ngược lại, AI cũng mở ra cơ hội mới: nhiều ngành nghề mới xuất hiện (kĩ sư AI, chuyên viên dữ liệu, sáng tạo nội dung số…).
3. Các khía cạnh cần làm rõ
a) Mặt tích cực:
- AI giúp con người giải phóng khỏi những công việc lặp lại, nhàm chán.
- Tạo cơ hội cho giới trẻ học nhanh, làm việc hiệu quả hơn nhờ có “trợ lí ảo”.
- Mở ra nhiều lĩnh vực nghề nghiệp mới.
b) Mặt tiêu cực (thách thức):
- Một số nghề truyền thống có nguy cơ biến mất.
- Người trẻ nếu thụ động, chỉ biết kiến thức sách vở sẽ dễ bị đào thải.
- Xuất hiện tình trạng lệ thuộc quá mức vào AI, làm mai một khả năng tư duy độc lập, sáng tạo.
4. Định hướng hành động cho giới trẻ
- Không sợ AI, nhưng cũng không lệ thuộc AI: coi AI là công cụ, không phải “người thầy” hay “người thay thế”.
- Chủ động học tập suốt đời: cập nhật kiến thức, học thêm các kĩ năng mà AI khó thay thế – tư duy phản biện, sáng tạo, giao tiếp, làm việc nhóm, đồng cảm…
- Rèn luyện kĩ năng sử dụng AI như một công cụ hỗ trợ hiệu quả trong học tập và công việc.
- Chọn nghề nghiệp phù hợp với xu hướng thời đại, ưu tiên các lĩnh vực đòi hỏi tư duy sáng tạo, cảm xúc con người, kĩ năng phức tạp.
5. Ý nghĩa của việc thuyết trình
Qua bài thuyết trình, em mong muốn:
- Giúp các bạn nhận thức đúng về cả cơ hội và thách thức mà AI mang lại.
- Cùng nhau thay đổi tư duy – không lo lắng thái quá cũng không chủ quan, mà chủ động chuẩn bị hành trang cho tương lai.
- Khẳng định: dù công nghệ có phát triển đến đâu, con người vẫn luôn là trung tâm – miễn là chúng ta không ngừng học hỏi, sáng tạo và làm chủ bản thân.
Trên đây là phần trình bày của em. Rất mong nhận được ý kiến trao đổi của thầy cô và các bạn. Em xin chân thành cảm ơn!
ThS. Nguyễn Thành Đạt
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Ngữ Văn THPT
Trình độ: Thạc sĩ Ngữ Văn, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ CNTT, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 10+ năm kinh nghiệm tại Trường THPT Hoàng Thế Thiện