I. Yêu cầu của bài nói

• Chọn được vấn đề hấp dẫn và có ý nghĩa với tuổi trẻ.
• Bày tỏ quan điểm cá nhân và đưa ra được cách ứng xử đúng đắn, tốt đẹp; kết hợp lí lẽ thuyết phục và bằng chứng phù hợp.
• Thể hiện được sự đồng cảm, thái độ tôn trọng đối với người khác.
• Biết tận dụng các phương tiện phi ngôn ngữ để trình bày hiệu quả.

II. Quy trình nói và nghe

1. Chuẩn bị nói

a) Lựa chọn đề tài: có thể tham khảo các vấn đề gợi ý ở phần Viết hoặc chọn đề tài mới theo quan điểm cá nhân.

b) Tìm ý và sắp xếp ý: trả lời các câu hỏi gợi ý:

• Về cách ứng xử trong các mối quan hệ gia đình, xã hội hiện nay, vấn đề nào đáng quan tâm và có thể gợi trao đổi thú vị?
• Ý kiến cá nhân của bạn về vấn đề đó là gì? Dùng lí lẽ, bằng chứng nào để thuyết phục người nghe?
• Có ý kiến nào trái ngược với ý kiến của bạn không? Vì sao ý kiến đó không phù hợp?
• Vấn đề bàn luận có ý nghĩa như thế nào với đời sống tuổi trẻ hiện nay?

2. Thực hành nói

Bài nói gồm 3 phần:

• Mở đầu: nêu vấn đề thuộc về cách ứng xử trong mối quan hệ gia đình, xã hội và giải thích lí do lựa chọn.
• Triển khai:
  • Trình bày ý kiến cá nhân với lí lẽ chặt chẽ, bằng chứng xác đáng.
  • Có thể triển khai theo trình tự tăng dần (từ lí lẽ, bằng chứng ít quan trọng đến quan trọng nhất) hoặc ngược lại.
  • Nêu ý kiến trái chiều (nếu có) và phản biện lại.
• Kết luận: khẳng định ý nghĩa của vấn đề đối với đời sống tuổi trẻ hiện nay.

Lưu ý: trình bày rõ ràng, mạch lạc; đảm bảo tương tác tích cực với người nghe; điều chỉnh nội dung, cách trình bày khi cần thiết.

3. Trao đổi, đánh giá

III. Bài nói tham khảo

Đề tài: Trình bày quan điểm về “Sự kết nối giữa các thành viên trong gia đình Việt hiện nay”.

Kính chào thầy cô và các bạn!

Có một câu nói mà em rất tâm đắc: “Gia đình là nơi cuộc sống bắt đầu và tình yêu không bao giờ kết thúc.” Vậy nhưng, trong nhịp sống hiện đại, dường như nhiều gia đình đang dần mất đi sợi dây kết nối vốn có. Đó là lí do hôm nay em muốn chia sẻ quan điểm về vấn đề: sự kết nối giữa các thành viên trong gia đình Việt hiện nay – một vấn đề tưởng cũ mà rất thời sự với thế hệ tuổi trẻ chúng ta.

1. Thực trạng đáng suy ngẫm

Trong nhiều gia đình Việt hiện nay, các thành viên ngày càng ít có thời gian dành cho nhau. Bữa cơm gia đình – vốn được coi là biểu tượng của sự sum họp – đang dần bị thay thế bằng những bữa ăn vội vàng hoặc mỗi người một chiếc điện thoại. Bố mẹ mải mê công việc; con cái mải mê học hành, mạng xã hội, game. Không hiếm cảnh cả nhà ngồi cùng bàn nhưng mỗi người một thế giới – đúng như câu nói: “Ngồi gần nhau mà xa nhau nhất.”

2. Quan điểm cá nhân

Theo em, sự kết nối trong gia đình là nền tảng quan trọng nhất cho sự phát triển toàn diện của mỗi con người, đặc biệt là tuổi trẻ. Em xin đưa ra 3 lí lẽ:

• Thứ nhất, gia đình là điểm tựa tinh thần đầu tiên và cuối cùng của mỗi người. Khi các thành viên gắn kết, người trẻ có chỗ dựa vững chắc để đối mặt với khó khăn, áp lực từ học tập, cuộc sống.
• Thứ hai, sự kết nối gia đình giúp hình thành nhân cách và giá trị sống cho tuổi trẻ. Những bài học về lòng biết ơn, sự yêu thương, trách nhiệm… được truyền qua những khoảnh khắc quây quần hơn là qua lời giáo huấn.
• Thứ ba, thiếu kết nối gia đình có thể dẫn đến hệ quả nghiêm trọng: người trẻ dễ cô đơn, trầm cảm, tìm đến những mối quan hệ ảo. Theo các báo cáo gần đây, tỉ lệ học sinh gặp vấn đề tâm lí đang có xu hướng gia tăng – một phần nguyên nhân đến từ sự thiếu quan tâm trong gia đình.

3. Phản biện ý kiến trái chiều

Có ý kiến cho rằng: “Người trẻ trưởng thành cần độc lập, không nên quá phụ thuộc vào gia đình.” Em đồng tình một phần với ý kiến này – độc lập là cần thiết. Tuy nhiên, độc lập không có nghĩa là xa cách. Người trẻ hoàn toàn có thể vừa tự lập vừa giữ mối liên hệ ấm áp với gia đình. Kết nối gia đình không phải là sự phụ thuộc, mà là nguồn năng lượng tích cực giúp ta bước đi vững vàng hơn trong cuộc đời.

4. Giải pháp thiết thực cho tuổi trẻ

Là một người trẻ, em nghĩ mình có thể bắt đầu từ những việc rất nhỏ:

• Dành 30 phút mỗi tối để trò chuyện cùng bố mẹ, hỏi thăm ông bà.
• Cùng gia đình ăn cơm không điện thoại.
• Chủ động chia sẻ những niềm vui, khó khăn của mình.
• Tham gia vào các dịp lễ, giỗ chạp – để hiểu và trân trọng gốc rễ gia đình.

Kết luận

Thưa thầy cô và các bạn, sự kết nối trong gia đình không phải là điều tự nhiên mà có – nó cần được vun đắp mỗi ngày. Với tuổi trẻ chúng ta, giữ vững sợi dây gia đình cũng chính là giữ vững cội nguồn sức mạnh để trưởng thành, để không lạc lối giữa cuộc đời rộng lớn. Mong rằng qua chia sẻ này, mỗi chúng ta sẽ về nhà sớm hơn một chút, tắt điện thoại lâu hơn một chút – để gia đình mãi là nơi bình yên nhất trong cuộc đời mỗi người.

Em xin cảm ơn thầy cô và các bạn đã lắng nghe!

ThS. Nguyễn Thành Đạt

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Ngữ Văn THPT

Trình độ: Thạc sĩ Ngữ Văn, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ CNTT, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 10+ năm kinh nghiệm tại Trường THPT Hoàng Thế Thiện