I. Tìm hiểu chung

1. Tác giả

Nguyễn Vĩnh Nguyên (sinh năm 1979), quê ở Ninh Thuận (nay thuộc tỉnh Khánh Hòa). Ông là nhà thơ, nhà văn, nhà báo, tác giả của nhiều cuốn sách viết về Đà Lạt. Sáng tác tiêu biểu: Với Đà Lạt ai cũng là lữ khách, Đà Lạt một thời hương xa, Thành phố những lục địa bay,…

2. Tác phẩm

• Xuất xứ: trích từ cuốn Với Đà Lạt ai cũng là lữ khách (NXB Trẻ, TP. Hồ Chí Minh, 2015).
• Thể loại: tản văn.
• Phương thức biểu đạt: kết hợp tự sự, miêu tả và biểu cảm (bình luận).
• Bố cục (3 phần):
  • Phần 1 (câu mở đầu và 2 đoạn tiếp theo): Giới thiệu về người bạn kí giả với những bản tin về hoa anh đào.
  • Phần 2 (ba đoạn kế tiếp): Cảm nhận, hình dung về tình thế khó xử của người viết tin.
  • Phần 3 (còn lại): Suy ngẫm từ những bản tin về hoa.

Giải thích nhanh: tản văn là loại văn xuôi ngắn gọn, thể hiện trực tiếp cảm xúc, suy nghĩ của người viết qua những hiện tượng của đời sống. Ví dụ: ở bài này, từ những bản tin nhỏ về hoa anh đào, tác giả bộc lộ cảm xúc và suy ngẫm về cách sống hài hòa với thiên nhiên.

3. Giá trị nội dung và nghệ thuật

• Nội dung: thể hiện tình yêu của tác giả đối với hoa anh đào Đà Lạt; qua đó gợi cho người đọc biết nâng niu, trân trọng vẻ đẹp của thiên nhiên.
• Nghệ thuật: lời văn nhẹ nhàng, tinh tế, giàu hình ảnh và cảm xúc; dẫn chứng, liên tưởng phong phú, cuốn hút người đọc.

II. Sau khi đọc – Trả lời câu hỏi

Câu 1: Theo em, nhan đề Bản tin về hoa anh đào có thể gợi lên ở người đọc những suy đoán gì về nội dung của bài tản văn?

Câu hỏi mở, em có thể chọn một trong các cách sau.

• Cách 1: Từ “bản tin” khiến người đọc dễ nghĩ đây là một bản tin thời sự, cập nhật thông tin về hoa anh đào (mùa nở, tình trạng hoa). Đây chính là yếu tố “gây nhiễu” thú vị, gợi tò mò.
• Cách 2: Nhan đề gợi suy đoán rằng bài viết sẽ nói về vẻ đẹp của hoa anh đào và thái độ yêu mến, trân trọng thiên nhiên của tác giả.

Câu 2: Liệt kê những từ ngữ thể hiện trực tiếp ý kiến đánh giá của tác giả đối với các bản tin nhỏ về hoa anh đào. Em nhận xét thế nào về ý kiến đánh giá đó?

• Từ ngữ thể hiện đánh giá: “nể phục”, “thông điệp giá trị”, “vô cùng ý nghĩa”.
• Nhận xét: tác giả đánh giá rất cao, trân trọng những bản tin về hoa; đó là quan điểm được nêu một cách nghiêm túc, dựa trên sự quan sát và hiểu biết của bản thân.

Câu 3: Vì sao tác giả cho rằng để viết một bản tin về hoa anh đào, người bạn của mình đã phải vượt qua nhiều “khó khăn”, “chướng ngại”? Những điều đó cho biết gì về cách sống và thái độ ứng xử với thiên nhiên của con người hiện đại?

• Vì sao có “khó khăn”, “chướng ngại”:
  • Bản tin về hoa dễ bị xem là “thứ xa xỉ viễn mơ”, lạc lõng giữa những thông tin giật gân, thiết thân trên mặt báo.
  • Người viết phải đối diện với chính sự nghi ngờ của bản thân: chuyện về hoa “có phải hoặc có nên là một bản tin?”.
  • Anh phải tìm cách làm cho hoa anh đào được chấp nhận bình đẳng với mọi thông tin khác.
• Những điều đó cho thấy: trong cuộc sống hiện đại, con người thường bị cuốn theo nhịp sống hối hả nên dễ đánh mất cảm giác rung động trước vẻ đẹp thiên nhiên, ít có khoảng lặng để suy ngẫm về điều làm nên vẻ đẹp, hồn cốt của nơi mình đang sống.

Câu 4: Hãy làm rõ sự đồng điệu về tâm hồn giữa tác giả và nhân vật được nói tới trong bài tản văn.

Tác giả và người bạn kí giả đồng điệu ở tình yêu Đà Lạt và sự trân trọng vẻ đẹp của hoa cỏ, thiên nhiên. Tác giả vừa như một người đọc háo hức chờ đợi các bản tin về hoa, vừa nhập thân vào người bạn để hình dung những suy tư, trăn trở của anh khi viết. Chính sự đồng điệu ấy khiến điều tác giả muốn nhắn gửi không còn là tâm sự cá nhân, mà trở thành tiếng nói chung về việc xây dựng lối sống hài hòa với thiên nhiên.

Câu 5: Nêu khái quát thông điệp chính mà tác giả muốn gửi tới người đọc qua tản văn Bản tin về hoa anh đào.

Tác giả muốn người đọc biết nâng niu, trân trọng vẻ đẹp của thiên nhiên và điều chỉnh cách sống để tìm được niềm hạnh phúc trong sự giao hòa với tạo vật. Bên cạnh đó, ông cũng gợi ý rằng báo chí cần có những thay đổi tích cực trong cách lựa chọn và đưa thông tin tới độc giả.

Câu 6: Nêu suy nghĩ của em về điều mong muốn mà tác giả thể hiện ở đoạn cuối văn bản.

Ở đoạn cuối, tác giả mong những bản tin về sự rối rắm, hỗn loạn của xã hội sẽ được giảm bớt, thay vào đó là thông tin về những loài hoa, mùa hoa, để tâm hồn con người được thanh lọc, tốt lành.

Câu hỏi mở, em có thể chọn một trong các cách sau.

• Cách 1: Em đồng tình với mong muốn ấy. Cuộc sống hiện đại nhiều áp lực dễ khiến tâm hồn con người khô cằn; những thông tin về thiên nhiên, cái đẹp sẽ giúp con người thư thái và yên bình hơn.
• Cách 2: Em chia sẻ với mong muốn của tác giả, nhưng cũng nghĩ báo chí vẫn cần đưa tin thời sự. Điều quan trọng là sự cân bằng: bên cạnh tin tức đời sống vẫn nên có chỗ cho cái đẹp và thiên nhiên để nuôi dưỡng tâm hồn.

Thầy Nguyễn Thái Nhật Luật

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Ngữ Văn THCS

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Ngữ Văn, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 8+ năm kinh nghiệm tại THCS Hồng Bàng