Câu 1: Theo em, những điều gì đang gây ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường sống trên Trái Đất hiện nay? Nêu một số việc con người cần làm để cải thiện tình hình.

Câu hỏi mở, em có thể chọn một trong các cách sau.

• Cách 1: Những điều gây ảnh hưởng tiêu cực chủ yếu là ô nhiễm môi trường (không khí, nguồn nước, đất) và biến đổi khí hậu, mà nguyên nhân phần lớn do con người. Để cải thiện, mỗi người cần không vứt rác bừa bãi, trồng nhiều cây xanh, tiết kiệm điện nước và hạn chế dùng túi ni lông.
• Cách 2: Tình trạng phá rừng, rác thải nhựa và khí thải từ nhà máy, xe cộ đang làm môi trường xấu đi nhanh chóng. Con người cần nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, phân loại rác, sử dụng phương tiện công cộng và bảo vệ rừng, nguồn nước.

Câu 2: Nêu những điều em nắm được về đặc điểm văn bản thông tin qua bài học này bằng một sơ đồ phù hợp.

Sơ đồ (trung tâm là VĂN BẢN THÔNG TIN, tỏa ra các nhánh):

• Mục đích viết: cung cấp, truyền đạt thông tin về một sự vật, hiện tượng.
• Hình thức văn bản: đa dạng (bản tin, văn bản giới thiệu một quy tắc hoặc luật lệ trong trò chơi, hoạt động…), có thể kèm tranh ảnh minh họa.
• Cách triển khai nội dung: theo trật tự thời gian, theo quan hệ nhân quả, hoặc lần lượt giới thiệu từng bộ phận, khía cạnh của đối tượng.
• Tính xác thực của vấn đề được nói tới: thông tin chính xác, đáng tin cậy, có số liệu và dẫn chứng cụ thể.
• Đặc điểm nguồn tài liệu: có cước chú và tài liệu tham khảo (ghi rõ tác giả, xuất xứ, thời gian) để tăng độ tin cậy.
• Phương tiện hỗ trợ: có thể dùng phương tiện phi ngôn ngữ (tranh ảnh, sơ đồ, số liệu) để thông tin rõ ràng, hấp dẫn hơn.

Câu 3: Hoàn thành đoạn văn (khoảng 5 – 7 câu) theo chủ đề: Em mong sự sống và môi trường trên Trái Đất khôi phục được nhịp điệu hài hòa và vẻ đẹp vốn có.

Đoạn văn tham khảo 1:

Em mong sự sống và môi trường trên Trái Đất sớm khôi phục được nhịp điệu hài hòa và vẻ đẹp vốn có. Bởi thiên nhiên chính là ngôi nhà chung, là nguồn sống của muôn loài và của cả con người. Thế nhưng hiện nay, ô nhiễm và biến đổi khí hậu đang khiến bầu không khí ngột ngạt, mùa màng thất thường, nhiều loài vật mất đi nơi sinh sống. Em mong những cánh rừng lại xanh tươi, những dòng sông lại trong lành và bốn mùa trở lại đúng nhịp của nó. Để điều đó thành hiện thực, mỗi người cần chung tay bảo vệ môi trường bằng những việc nhỏ như trồng cây, tiết kiệm điện nước và hạn chế rác thải. Em tin rằng nếu ai cũng có ý thức, Trái Đất sẽ lại tươi đẹp như xưa.

Đoạn văn tham khảo 2:

Em luôn mong sự sống và môi trường trên Trái Đất khôi phục được nhịp điệu hài hòa và vẻ đẹp vốn có. Em mơ về những buổi sáng trong lành, bầu trời xanh ngắt và tiếng chim hót trên những tán cây. Nhưng thực tế, khói bụi, rác thải và thời tiết cực đoan đang dần làm mất đi vẻ đẹp ấy. Điều đó nhắc nhở em rằng con người không thể tách rời khỏi thiên nhiên, càng không thể sống tốt nếu môi trường bị hủy hoại. Vì vậy, em sẽ bắt đầu từ những hành động nhỏ: giữ gìn vệ sinh, trồng và chăm sóc cây xanh, nhắc mọi người cùng bảo vệ môi trường. Em hy vọng một ngày không xa, Trái Đất sẽ lấy lại sự cân bằng và tươi đẹp vốn có.

Câu 4: Đóng vai người chủ trì một trò chơi trong lễ hội để giới thiệu về trò chơi đó cho những người tham gia (thực hiện theo nhóm).

Em có thể chọn một trò chơi rồi giới thiệu theo trình tự: tên trò chơi → dụng cụ → cách chơi, luật chơi → ý nghĩa. Dưới đây là một mẫu tham khảo.

Mẫu – Trò chơi kéo co:

“Xin chào tất cả các bạn! Trò chơi tiếp theo trong lễ hội của chúng ta là kéo co – một trò chơi dân gian quen thuộc và rất sôi động. Dụng cụ chỉ gồm một sợi dây thừng dài, ở giữa buộc một dải khăn màu đặt ngay vạch kẻ giữa sân. Hai đội đứng ở hai đầu dây; khi có hiệu lệnh còi của trọng tài, hai đội cùng ra sức kéo. Dải khăn lệch về phía đội nào thì đội đó thắng; trò chơi thường đấu ba vòng để phân thắng bại. Kéo co giúp rèn luyện sức khỏe, sức bền và đặc biệt là tinh thần đoàn kết. Nào, mời hai đội vào vị trí, chúng ta cùng bắt đầu!”

Gợi ý khác: em cũng có thể giới thiệu các trò như bịt mắt bắt dê, cướp cờ hay nhảy bao bố theo cùng trình tự trên.

Câu 5: Tìm đọc sách, báo, tài liệu về chủ đề Sống thuận theo tự nhiên, hài hòa với thiên nhiên; chia sẻ, trao đổi với các bạn và ghi lại những thông tin hữu ích.

• Một số sách, tài liệu gợi ý: Nhà không rác (Zero Waste Home), Sống xanh như những lá trà, Trò chuyện với thiên nhiên, hoặc các bài báo, phóng sự về lối sống xanh, bảo vệ môi trường.
• Những thông tin hữu ích nên ghi lại: các cách giảm rác thải (phân loại, tái chế), cách tiết kiệm năng lượng, ý nghĩa của việc trồng cây và bảo vệ rừng, những lối sống thân thiện với thiên nhiên… để áp dụng vào cuộc sống khi cần.

Thầy Nguyễn Thái Nhật Luật

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Ngữ Văn THCS

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Ngữ Văn, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 8+ năm kinh nghiệm tại THCS Hồng Bàng