I. Tìm hiểu chung

1. Tác giả

Hà Thủy Nguyên sinh năm 1986 tại Hà Nội. Một số tác phẩm tiêu biểu: Điệu nhạc trần gian (2004), Bên kia cánh cửa (2005), Thiên Mã (2010),…

2. Tác phẩm

• Xuất xứ: trích chương 2 tiểu thuyết khoa học viễn tưởng Thiên Mã (NXB Kim Đồng, Hà Nội, 2011).
• Thể loại: truyện khoa học viễn tưởng.
• Nhân vật: nhân vật “tôi” (một cô bé – người kể chuyện), cậu bé Thần Đồng và con ngựa có cánh Thần Thoại.
• Ngôi kể: ngôi thứ nhất (cô bé xưng “tôi”).
• Không gian: thánh địa Hy Lạp (nơi có đền thờ các vị thần trong thần thoại Hy Lạp) và Tâm Vũ Trụ (nơi có những loài động, thực vật khổng lồ, kì dị).

Giải thích nhanh: truyện khoa học viễn tưởng viết về thế giới tương lai dựa trên sự phát triển của khoa học, thường li kì nhưng vẫn có “cái lõi sự thực”. Ví dụ: con ngựa có cánh Thần Thoại là tưởng tượng, nhưng được giải thích dựa trên công nghệ gen – một thành tựu khoa học có thật.

3. Bố cục (3 phần)

• Phần 1 (từ đầu đến “như chốn không người chứ”): tìm đường vào trung tâm vũ trụ.
• Phần 2 (tiếp đến “một chiều không gian thứ tư”): khái quát về trung tâm vũ trụ.
• Phần 3 (còn lại): khám phá không gian trung tâm vũ trụ.

4. Giá trị nội dung và nghệ thuật

• Nội dung: kể về hành trình các nhân vật tìm đường và khám phá Tâm Vũ Trụ — một không gian kì lạ với những sinh vật khổng lồ thời cổ đại; qua đó thể hiện trí tưởng tượng phong phú và khơi gợi niềm đam mê khám phá.
• Nghệ thuật: cốt truyện hoàn toàn tưởng tượng (dựa trên giả thuyết về công nghệ gen); các sự việc li kì diễn ra ở không gian ngoài Trái Đất, trong thời gian dịch chuyển giữa hiện tại và thời cổ đại; nhân vật có trí thông minh, ưa phiêu lưu cùng nhân vật kì ảo.

II. Trước khi đọc

Câu 1. Nêu hiểu biết của em về hệ Mặt Trời.

Hệ Mặt Trời là một hệ hành tinh có Mặt Trời ở trung tâm, gồm Mặt Trời và 8 hành tinh quay quanh nó (Thủy, Kim, Trái Đất, Hỏa, Mộc, Thổ, Thiên Vương, Hải Vương) cùng nhiều thiên thể khác, tất cả nằm trong phạm vi lực hấp dẫn của Mặt Trời.

Câu 2. Tìm đọc và trình bày một vài thông tin cơ bản về người đầu tiên trên thế giới thực hiện chuyến bay vào vũ trụ.

Người đầu tiên bay vào vũ trụ là Yuri Gagarin (1934 – 1968), phi hành gia người Liên Xô. Ngày 12/4/1961, ông thực hiện chuyến bay đầu tiên của con người vào không gian trên con tàu Phương Đông 1, mở ra kỉ nguyên chinh phục vũ trụ của loài người.

III. Trong khi đọc

1. Hình dung: Hình ảnh con ngựa có cánh

Thần Thoại là con ngựa trắng có cánh, đủ thông minh để tự bảo vệ mình. Theo chú thích, nó do cậu bé Thần Đồng tạo ra bằng cách lấy gen của thiên nga cấy ghép vào phôi ngựa.

2. Theo dõi: Đặc điểm của hòn đá Ôm-phe-lốt

Hòn đá được điêu khắc, chạm trổ tinh vi nhưng theo cảm nhận của nhân vật “tôi” thì trông chỉ như một tác phẩm nghệ thuật bình thường. Thực ra, đây là hòn đá thiêng, đóng vai trò “chìa khóa” để mở lối vào trung tâm vũ trụ.

3. Hình dung: Không gian trung tâm vũ trụ

Đó là một thung lũng lọt thỏm dưới những núi đá cao vời vợi, không biết đến tận cùng; trên cao không có mây, không có mặt trời, cũng chẳng có trăng sao, chỉ là một tầng cao hoăm hoắm; xung quanh được thắp sáng bằng bột lân tinh. → Một cảnh sắc kì lạ.

4. Theo dõi: Tâm Trái Đất theo miêu tả của Giuyn Véc-nơ

Theo lời nhân vật “tôi”, Giuyn Véc-nơ miêu tả Tâm Trái Đất như một bảo tàng sống động, lưu giữ tất cả những gì đã biến mất khỏi mặt đất: những cây nấm cổ đại khổng lồ, những con khủng long thời tiền sử, những con chim điện quý hiếm,…

5. Hình dung: Không gian khu rừng cổ sinh với những sinh vật kì lạ

Khu rừng có những cây nấm khổng lồ cao hơn hai mét xen giữa các gốc dương xỉ cao ngất; chuồn chuồn khổng lồ với sải cánh rộng như cánh đại bàng; khủng long Spi-nô-sô-rớt đang ăn thịt voi ma mút; xa hơn là dòng suối với cầu vồng bảy sắc và những người cá ngồi trên mỏm đá.

IV. Sau khi đọc – Trả lời câu hỏi

Câu 1

Câu chuyện xảy ra trong những không gian nào? Em hãy kể tóm tắt những diễn biến chính của câu chuyện.

• Không gian: thánh địa Hy Lạp và Tâm Vũ Trụ.
• Diễn biến chính:
  1. Hai nhân vật bay đến thánh địa Hy Lạp trên con ngựa Thần Thoại.
  2. Khám phá thánh địa và phát hiện “rốn vũ trụ”.
  3. Thần Đồng quay trở về bảo tàng “mượn” hòn đá Ôm-phe-lốt làm chìa khóa.
  4. Ba nhân vật vào được trung tâm vũ trụ.

Câu 2

Kể tên các nhân vật xuất hiện trong văn bản và nêu ấn tượng của em về một nhân vật dị thường trong số đó.

• Các nhân vật: nhân vật “tôi” (cô bé – người kể chuyện), cậu bé Thần Đồng, con ngựa Thần Thoại; cùng các sinh vật kì lạ như chuồn chuồn khổng lồ, khủng long Spi-nô-sô-rớt, voi ma mút, người cá.
• Ấn tượng về một nhân vật dị thường (em có thể chọn một trong các cách sau):
  • Cách 1: Em ấn tượng với con ngựa Thần Thoại — chú ngựa trắng có cánh do công nghệ gen tạo ra, vừa thông minh vừa giúp hai bạn nhỏ bay tới khắp nơi và khám phá Tâm Vũ Trụ.
  • Cách 2: Em ấn tượng với hình ảnh những người cá — họ có khuôn mặt người nhưng lại có đuôi cá, gợi nhớ đến truyện cổ An-đéc-xen, khiến không gian Tâm Vũ Trụ thêm huyền ảo, kì lạ.

Câu 3

Theo lời nhân vật người kể chuyện, nhà văn Giuyn Véc-nơ đã miêu tả không gian Tâm Trái Đất như thế nào? Giữa Tâm Trái Đất với Tâm Vũ Trụ có mối liên hệ gì?

• Tâm Trái Đất theo Giuyn Véc-nơ: giống như một bảo tàng sống động, lưu giữ tất cả những gì đã biến mất khỏi mặt đất (nấm cổ đại khổng lồ, khủng long, chim điện quý hiếm,…).
• Mối liên hệ: theo nhân vật Thần Đồng, Tâm Trái Đất chỉ có khoáng chất, không có sinh vật sống; còn nơi có sự sống của các loài kì lạ chính là Tâm Vũ Trụ. Vậy nên cái mà Giuyn Véc-nơ gọi là Tâm Trái Đất thực chất chính là Tâm Vũ Trụ.

Câu 4

“Bước nhảy không gian” kì diệu đã đưa các nhân vật chính trở lại với khoảng thời gian nào?

“Bước nhảy không gian” đã đưa các nhân vật trở về thời cổ đại, cách thời điểm câu chuyện được kể khoảng một trăm sáu mươi triệu năm.

Câu 5

Em hãy hình dung không gian thảo nguyên ở cuối văn bản, tiếp tục tưởng tượng thêm những loài sinh vật kì lạ sống ở đó và miêu tả bằng lời của mình.

Câu hỏi mở, em có thể tham khảo một trong các cách sau:

• Cách 1: Thảo nguyên rộng mênh mông, cỏ non xanh mướt tỏa hương thơm ngọt ngào. Giữa thảo nguyên, từng đàn bướm khổng lồ với đôi cánh lấp lánh như pha lê bay rợp trời. Thấp thoáng đâu đó là những chú thỏ to bằng con bê, bộ lông ánh bạc, thong thả gặm cỏ dưới ánh sáng dịu của bột lân tinh.
• Cách 2: Cả thảo nguyên như một tấm thảm xanh trải dài đến tận chân núi. Ở đó có những bông hoa cao bằng cây cổ thụ, mỗi cánh hoa tỏa ra một mùi hương khác nhau. Xa xa, một đàn kì lân trắng muốt đang phi nước đại, còn dưới khe suối là những chú rùa mai phát sáng bò chậm rãi.

Câu 6

Em có thích ý tưởng về công nghệ gen được đề cập trong văn bản không? Em suy nghĩ gì nếu công nghệ gen đó trở thành hiện thực?

Câu hỏi mở, em có thể chọn một trong các cách sau:

• Cách 1: Em rất thích ý tưởng về công nghệ gen, vì nó cho thấy trí tưởng tượng và khả năng sáng tạo tuyệt vời của con người. Nếu trở thành hiện thực, công nghệ gen có thể giúp chữa bệnh, tạo ra giống cây trồng, vật nuôi tốt hơn, mang lại nhiều lợi ích cho cuộc sống.
• Cách 2: Em thấy ý tưởng công nghệ gen rất thú vị nhưng cũng cần thận trọng. Nếu trở thành hiện thực, nó sẽ mở ra nhiều điều kì diệu, song con người cũng phải sử dụng có trách nhiệm để tránh những hậu quả xấu cho tự nhiên và cuộc sống.

V. Viết kết nối với đọc

Hãy tưởng tượng em sở hữu phát minh “bước nhảy không gian”. Viết đoạn văn (khoảng 5 – 7 câu) kể về không gian em định tới (không gian vũ trụ, Tâm Trái Đất hoặc các hành tinh khác).

Đoạn văn tham khảo 1:

Nếu sở hữu phát minh “bước nhảy không gian”, nơi đầu tiên em muốn tới là Mặt Trăng. Sau một cú dịch chuyển chóng mặt, em mở mắt ra và thấy mình đang đứng trên một vùng đất xám bạc, lặng im đến lạ. Bầu trời tối đen thăm thẳm, lấp lánh vô vàn vì sao mà trên Trái Đất em chưa từng thấy rõ đến vậy. Mỗi bước chân của em đều nhẹ bẫng, như đang bay là là trên mặt đất. Nhìn về phía xa, Trái Đất hiện ra như một quả cầu xanh tuyệt đẹp treo lơ lửng giữa không trung. Em thầm hứa sẽ ghi lại tất cả để kể cho mọi người nghe về chuyến phiêu lưu kì diệu này.

Đoạn văn tham khảo 2:

Với phát minh “bước nhảy không gian”, em quyết định đến sao Hỏa — hành tinh đỏ đầy bí ẩn. Chỉ trong nháy mắt, em đã đứng giữa một vùng sa mạc mênh mông phủ đầy cát đỏ, gió cuộn lên từng đợt bụi mịn. Bầu trời nơi đây phớt hồng, khác hẳn màu xanh quen thuộc của Trái Đất. Em lần theo những rãnh đất khô để tìm dấu vết của dòng sông cổ từng tồn tại nơi này. Bất chợt, em bắt gặp một tảng đá lấp lánh kì lạ — biết đâu nó lại ẩn chứa bí mật về sự sống. Chuyến đi khiến em càng thêm tò mò và yêu thích việc khám phá vũ trụ bao la.

Thầy Nguyễn Thái Nhật Luật

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Ngữ Văn THCS

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Ngữ Văn, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 8+ năm kinh nghiệm tại THCS Hồng Bàng