Đề bài: Tiến hành một cuộc phỏng vấn về sách, văn hoá đọc, vấn đề gợi ra từ cuốn sách và những trải nghiệm đọc, viết trong dự án Văn học – lịch sử tâm hồn.

I. Một số lưu ý khi tiến hành cuộc phỏng vấn

1. Cách tiến hành một cuộc phỏng vấn

Một cuộc phỏng vấn cần thực hiện theo 3 bước:

• Bước 1: Xác định vấn đề và đối tượng phỏng vấn.
• Bước 2: Xây dựng bộ câu hỏi phỏng vấn.
• Bước 3: Tiến hành phỏng vấn trực tiếp.

2. Cách xây dựng bộ câu hỏi phỏng vấn

Lưu ý khi xây dựng câu hỏi:

• Sắp xếp câu hỏi theo trình tự: từ khái quát đến cụ thể, từ đơn giản đến phức tạp.
• Số lượng câu hỏi không quá nhiều, nội dung rõ ràng.
• Dự đoán một số câu trả lời và chuẩn bị câu hỏi bổ sung nếu cần.

II. Thực hành các bước

1. Trước khi nói – Chuẩn bị vấn đề và câu hỏi phỏng vấn

a. Xác định mục đích, người nghe, vấn đề và đối tượng phỏng vấn

• Mục đích:
  • Người phỏng vấn: nêu câu hỏi và thu thập câu trả lời phù hợp.
  • Người được phỏng vấn: trình bày thông tin, ý kiến về vấn đề.
• Người nghe: những người quan tâm đến sách, văn hoá đọc và trải nghiệm đọc, viết trong dự án Văn học – lịch sử tâm hồn.
• Vấn đề phỏng vấn: chọn một trong các đề tài gợi ý:
  • Vai trò của sách trong cuộc sống.
  • Văn hoá đọc trong thời đại công nghệ số.
  • Vấn đề gợi ra từ một cuốn sách đã đọc.
  • Trải nghiệm đọc, viết trong dự án Văn học – lịch sử tâm hồn.
• Đối tượng phỏng vấn: giáo viên, thủ thư, bạn cùng lớp đã đọc nhiều sách, hoặc các bạn đã tham gia dự án.

b. Xây dựng bộ câu hỏi phỏng vấn

Bám sát vấn đề đã chọn, triển khai thành các câu hỏi cụ thể. Câu hỏi cần liên kết với nhau và tập trung làm rõ vấn đề chính.

2. Trình bày bài nói – Tiến hành phỏng vấn trực tiếp

Người phỏng vấn cần chú ý:

• Mở đầu cuộc phỏng vấn thân thiện, cởi mở: chào hỏi, giới thiệu.
• Nói to, rõ ràng; giữ khoảng cách phù hợp.
• Không ngắt lời người được phỏng vấn khi họ chưa trả lời xong.
• Không hỏi vặn thiếu thiện chí hoặc áp đặt câu trả lời.
• Không nhận xét về thể diện cá nhân, sở thích riêng của người được phỏng vấn.
• Lắng nghe để xác định tính xác đáng của thông tin và đặt câu hỏi tiếp theo phù hợp.
• Kết thúc lịch sự: nói lời cảm ơn, tóm tắt vấn đề.

3. Sau khi nói – Trao đổi, rút kinh nghiệm

• Người phỏng vấn: nghe góp ý về cách nêu câu hỏi, cách điều khiển và kết thúc cuộc phỏng vấn; tự rút kinh nghiệm.
• Người được phỏng vấn: nghe góp ý về cách tương tác, trả lời câu hỏi; trao đổi lại với người phỏng vấn.

III. Bài phỏng vấn tham khảo

Cuộc phỏng vấn: “Văn hoá đọc của học sinh trong thời đại công nghệ số”

Bối cảnh: Trong khuôn khổ Ngày hội với sách của lớp, bạn An (phóng viên – PV) phỏng vấn bạn Linh (người được phỏng vấn – L) – một học sinh đã đọc rất nhiều sách và đạt giải nhất cuộc thi “Đại sứ Văn hoá đọc” của trường.

PV: Chào bạn Linh! Mình rất vui khi hôm nay được trò chuyện với bạn – một “đại sứ văn hoá đọc” của trường. Trước hết, bạn có thể chia sẻ vì sao bạn lại yêu thích việc đọc sách đến vậy không?

L: Cảm ơn An đã mời mình tham gia cuộc trò chuyện này. Mình bắt đầu yêu sách từ những câu chuyện cổ tích mà mẹ đọc cho nghe hồi nhỏ. Lớn lên, mình nhận ra sách không chỉ là kho tàng tri thức mà còn là người bạn lắng nghe, chia sẻ. Mỗi cuốn sách mở ra một thế giới mới giúp mình hiểu hơn về cuộc sống và chính bản thân mình.

PV: Bạn nghĩ thế nào về tình trạng học sinh ngày nay dành nhiều thời gian cho điện thoại, mạng xã hội hơn là cho việc đọc sách?

L: Mình nghĩ đó là một thực tế đáng lo nhưng cũng dễ hiểu. Công nghệ mang lại nhiều hình thức giải trí hấp dẫn, nhanh chóng. Tuy nhiên, mạng xã hội cho thông tin rời rạc, còn sách giúp ta tư duy sâu, rèn luyện sự kiên nhẫn và tưởng tượng. Mình tin rằng nếu biết cân bằng, các bạn vẫn có thể vừa sử dụng công nghệ vừa duy trì thói quen đọc sách.

PV: Theo bạn, làm thế nào để hình thành thói quen đọc sách cho các bạn học sinh?

L: Trước hết, hãy bắt đầu từ những cuốn sách phù hợp với sở thích của mình – đừng ép bản thân đọc những cuốn quá khó. Tiếp theo, cần đọc đều đặn mỗi ngày, chỉ cần 15 – 30 phút thôi cũng đủ. Mình cũng khuyến khích các bạn tham gia câu lạc bộ sách hoặc chia sẻ với bạn bè về cuốn sách đang đọc, vì khi được trao đổi, cảm hứng đọc sẽ tăng lên rất nhiều.

PV: Trong dự án “Văn học – lịch sử tâm hồn”, cuốn sách nào để lại ấn tượng sâu sắc nhất với bạn? Vì sao?

L: Đó là Truyện Kiều của đại thi hào Nguyễn Du. Càng đọc, mình càng khâm phục tài năng nghệ thuật và tấm lòng nhân đạo của cụ Tiên Điền. Qua Truyện Kiều, mình hiểu hơn về số phận người phụ nữ trong xã hội phong kiến và càng trân trọng cuộc sống bình đẳng, tự do hôm nay. Đặc biệt, mình nhận ra rằng văn học chính là lịch sử tâm hồn của dân tộc – đúng như chủ đề bài học.

PV: Cuối cùng, bạn có lời nhắn gửi gì đến các bạn học sinh chưa có thói quen đọc sách không?

L: Mình muốn nói với các bạn rằng: đọc sách không bao giờ là quá muộn. Hãy bắt đầu từ một cuốn sách bạn thực sự thích, đọc một cách thong thả và tận hưởng. Sách sẽ không phụ bạn đâu – mỗi cuốn sách hay đều là một tấm vé đưa bạn đến những vùng đất mới của tri thức và cảm xúc. Hãy cho mình cơ hội bước lên chuyến tàu đó!

PV: Cảm ơn bạn Linh rất nhiều về những chia sẻ chân thành và bổ ích. Chúc bạn tiếp tục là một độc giả nhiệt huyết và lan toả văn hoá đọc đến nhiều bạn học sinh hơn nữa!

Tổng kết cuộc phỏng vấn:

Qua cuộc trao đổi với bạn Linh, mình – cũng như các bạn đang lắng nghe – đã rút ra được nhiều điều bổ ích: đọc sách giúp ta nuôi dưỡng tâm hồn, rèn tư duy; cần biết cân bằng giữa công nghệ và sách; và hành trình đọc sách có thể bắt đầu từ những điều giản dị nhất. Hi vọng “Ngày hội với sách” hôm nay sẽ là cú hích để mỗi chúng ta yêu sách hơn, đọc nhiều hơn và lan toả văn hoá đọc đến cộng đồng. Một lần nữa, xin cảm ơn bạn Linh và cảm ơn các bạn đã lắng nghe!

Thầy Nguyễn Thái Nhật Luật

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Ngữ Văn THCS

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Ngữ Văn, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 8+ năm kinh nghiệm tại THCS Hồng Bàng