Ứng dụng công nghệ di truyền vào đời sống
Nông nghiệp · Y tế & Pháp y · Môi trường · Đạo đức sinh học
Trong nông nghiệp, công nghệ di truyền được ứng dụng để tạo giống cây trồng biến đổi gene và tạo vật nuôi chuyển gene mang những đặc tính quý mà giống truyền thống không có.
▸ Tạo giống cây trồng biến đổi gene
Một số cây trồng biến đổi gene đã được đưa vào sản xuất:
| Giống cây | Gene được chuyển | Tính trạng mới |
|---|---|---|
| Ngô Bt | Gene tổng hợp protein độc tính diệt sâu (từ vi khuẩn Bacillus thuringiensis) | Kháng sâu hại |
| Lúa vàng | Gene tổng hợp $\beta$-carotene | Hạt gạo có $\beta$-carotene → giúp cơ thể tổng hợp vitamin A |
| Đu đủ biến đổi gene | Gene kháng virus | Kháng virus gây bệnh |
▸ Tạo vật nuôi chuyển gene
Quy trình tạo vật nuôi chuyển gene tương tự như cây trồng, nhưng gene đích được chuyển vào trứng đã thụ tinh, sau đó nuôi cấy thành phôi và tạo ra động vật chuyển gene.
• Bò, dê mà trong sữa có thành phần protein dùng làm thuốc sinh học.
▸ Trong y tế
Công nghệ di truyền được ứng dụng để sản xuất thuốc sinh học và điều trị bệnh di truyền bằng liệu pháp gene.
| Sản phẩm sinh học | Công dụng |
|---|---|
| Erythropoietin | Điều trị bệnh thiếu máu |
| Insulin | Điều trị bệnh đái tháo đường |
| Vaccine mRNA | Phòng bệnh COVID-19 |
▸ Trong pháp y
Công nghệ di truyền dựa vào dấu vết DNA để xác định danh tính và quan hệ giữa người với người.
▸ Làm sạch môi trường
• Vi khuẩn phân giải chất thải công nghiệp độc hại trong nước thải.
▸ An toàn sinh học
Sử dụng dấu vết DNA (theo nguyên tắc tương tự pháp y) để xác định và loại bỏ các tác nhân gây nguy cơ mất an toàn sinh học.
Công nghệ di truyền mang lại nhiều lợi ích nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro. Đạo đức sinh học giúp mỗi người đánh giá lợi ích – rủi ro và kiểm soát hành vi khi ứng dụng công nghệ một cách chính đáng, tuân thủ quy định và phù hợp đạo đức xã hội.
- Chưa có bằng chứng cho thấy sinh vật biến đổi gene gây hại con người và môi trường.
- Giống biến đổi gene có sản lượng, chất lượng tốt hơn giống truyền thống.
- Vi khuẩn/virus dùng làm vector thường không sống được trong tự nhiên.
- Các biện pháp an toàn sinh học được áp dụng nghiêm ngặt.
- Sản phẩm biến đổi gene có thể ảnh hưởng theo cách chưa biết.
- Mở rộng vùng trồng cây biến đổi gene có thể giảm đa dạng sinh học.
- Cơ thể mang gene mới có thể thoát ra môi trường, chuyển gene sang sinh vật hoang dại.
- Nhiều quốc gia chưa có quy định ghi nhãn sản phẩm biến đổi gene.
▸ Công nghệ CRISPR/Cas9
Công nghệ CRISPR/Cas9 hứa hẹn nhiều thành tựu trong chọn giống, điều trị ung thư và bệnh di truyền.
Để xem đầy đủ lý thuyết, các bảng so sánh chi tiết, sơ đồ tư duy và các sai lầm thường gặp của bài Ứng dụng công nghệ di truyền vào đời sống, các em hãy truy cập bài viết bên dưới:
Tổng hợp lý thuyết chi tiết: ứng dụng trong nông nghiệp, y tế, pháp y, môi trường, đạo đức sinh học, sơ đồ tư duy và sai lầm thường gặp.
Sau khi đã nắm vững lý thuyết, các em hãy chuyển sang tab Bài Tập để luyện 22 câu bám sát chương trình SGK!
Cùng luyện bài Ứng dụng công nghệ di truyền!
22 câu: 18 trắc nghiệm · 2 đúng/sai · 2 tự luận
Tuyệt vời!
Cô Trần Thị Thanh Thảo
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Khoa Học Tự Nhiên THCS
Trình độ: Cử nhân Sư phạm KHTN, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 6+ năm kinh nghiệm tại Trường THCS Nguyễn Siêu