I. Lý thuyết trọng tâm

1. Từ chỉ sự vật và từ chỉ đặc điểm

• Từ chỉ sự vật dùng để gọi tên người, con vật, đồ vật, cây cối, cảnh vật. Ví dụ: bầu trời, ngôi sao, dòng sông.
• Từ chỉ đặc điểm dùng để nêu màu sắc, hình dáng, tính chất… của sự vật. Ví dụ: trong xanh, lấp lánh, vàng óng.

2. Câu nêu đặc điểm

Ta ghép từ chỉ sự vật với từ chỉ đặc điểm để tạo câu, theo mẫu: sự vật + đặc điểm. Ví dụ: Bầu trời trong xanh.

3. Hỏi – đáp về đặc điểm

Câu hỏi về đặc điểm thường có từ thế nào?. Ví dụ: – Bầu trời thế nào? – Bầu trời cao vời vợi.

II. Giải các câu hỏi SGK

Luyện từ và câu

Câu 1: Xếp các từ ngữ dưới đây vào nhóm thích hợp:

bầu trời, lấp lánh, trong xanh, ngôi sao, nương lúa, luỹ tre, xanh, vàng óng, dòng sông.

Trả lời:

• Từ ngữ chỉ sự vật: bầu trời, ngôi sao, nương lúa, luỹ tre, dòng sông.
• Từ ngữ chỉ đặc điểm: lấp lánh, trong xanh, xanh, vàng óng.

Câu 2: Ghép từ ngữ chỉ sự vật với từ ngữ chỉ đặc điểm ở bài tập 1 để tạo 3 câu.

(M: Bầu trời trong xanh.)

Trả lời:

• Ngôi sao lấp lánh.
• Nương lúa vàng óng.
• Luỹ tre xanh.

Câu 3: Hỏi – đáp về đặc điểm của các sự vật ngôi sao, dòng sông, nương lúa, bầu trời.

(M: – Bầu trời thế nào? – Bầu trời cao vời vợi.)

Trả lời:

• – Ngôi sao thế nào? – Ngôi sao lấp lánh.
• – Dòng sông thế nào? – Dòng sông trong xanh.
• – Nương lúa thế nào? – Nương lúa vàng óng.
• – Bầu trời thế nào? – Bầu trời cao vời vợi.

Viết

Câu 1: Nói về việc làm của từng người trong tranh.

Trả lời:

• Người lớn đánh trâu ra cày.
• Các cụ già nhặt cỏ, đốt lá.
• Mấy chú bé bắc bếp thổi cơm.
• Các bà mẹ tra ngô.
• Các em bé ngủ khì trên lưng mẹ.

Câu 2: Viết 3 – 5 câu kể về một sự việc em đã chứng kiến hoặc tham gia ở nơi em sống.

Dàn bài (trả lời các câu hỏi gợi ý ở phần G):

1. Em đã tham gia hoặc chứng kiến việc gì? Ở đâu? → Em tham gia buổi tổng vệ sinh ở khu phố nơi em sống.
2. Có những ai tham gia việc đó? → Có các cô bác trong khu phố và các bạn nhỏ.
3. Những người tham gia đã làm gì? Làm như thế nào? → Mọi người quét dọn, nhặt rác, trồng thêm cây; ai cũng làm việc chăm chỉ, vui vẻ.
4. Em có suy nghĩ gì khi tham gia việc đó? → Em thấy rất vui và yêu khu phố của mình hơn.

Đoạn văn mẫu:

Sáng Chủ nhật, khu phố em cùng nhau tổng vệ sinh đường phố. Các cô bác và chúng em quét dọn, nhặt rác ở hai bên đường. Mấy bạn nhỏ còn trồng thêm cây xanh trước cổng nhà. Ai cũng làm việc chăm chỉ và vui vẻ. Sau buổi sáng, đường phố sạch đẹp hẳn lên, em cảm thấy rất vui và yêu khu phố của mình hơn.

Cô Trịnh Thị Ái Ngọc

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tiếng Việt Tiểu học

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Ba Đình