I. Lý thuyết trọng tâm

1. Từ ngữ chỉ người thân trong gia đình

Là những từ gọi tên các thành viên, họ hàng trong gia đình.

Ví dụ: ông, bà, bố, mẹ, cậu, chú, dì, cô, bác.

Trong đó:

• Cậu: em trai của mẹ.
• Chú: em trai của bố.
• Dì: em gái của mẹ.
• Cô: em gái của bố.

2. Từ ngữ chỉ đặc điểm và câu nêu đặc điểm

• Từ ngữ chỉ đặc điểm là từ chỉ hình dáng, màu sắc, tính chất… của người, vật. Ví dụ: vắng vẻ, lặng im, mượt mà, đen láy, trầm ấm.
• Câu nêu đặc điểm là câu cho biết đặc điểm của sự vật, thường theo mẫu Cái gì – thế nào?. Ví dụ: Đôi mắt em bé đen láy.

II. Giải các câu hỏi SGK

Luyện từ và câu

Câu 1: Tìm từ phù hợp thay cho ô vuông.

Trả lời:

• a. Em trai của mẹ gọi là cậu.
• b. Em trai của bố gọi là chú.
• c. Em gái của mẹ gọi là dì.
• d. Em gái của bố gọi là cô.

Câu 2: Tìm các từ ngữ chỉ đặc điểm trong đoạn thơ dưới đây.

Trả lời: Các từ ngữ chỉ đặc điểm trong đoạn thơ là: vắng vẻ, lặng im, thơm.

Câu 3: Kết hợp từ ngữ ở cột A với từ ngữ ở cột B để tạo câu nêu đặc điểm. Chọn viết 2 câu vào vở.

Trả lời: Em có thể kết hợp thành các câu sau:

• Đôi mắt em bé đen láy.
• Mái tóc của mẹ mượt mà.
• Giọng nói của bố trầm ấm.

Viết

Câu 1: Đọc đoạn văn sau và trả lời câu hỏi.

a. Trong đoạn văn trên, bạn nhỏ kể về ai?

Trả lời: Bạn nhỏ kể về ông ngoại của mình.

b. Người đó đã làm những gì cho bạn nhỏ?

Trả lời: Ông ngoại đã kể cho bạn nhỏ nghe nhiều truyện cổ tích và dạy bạn nhỏ vẽ rất nhiều con vật (voi, hổ, hươu, nai, sóc…) cùng ông mặt trời, dòng sông, con thuyền…

c. Câu nào thể hiện rõ nhất tình cảm của bạn nhỏ đối với người đó?

Trả lời: Đó là câu: “Mỗi khi ông có việc đi đâu, tôi rất nhớ ông và mong ông sớm về với tôi.”.

Câu 2: Viết 3 – 4 câu kể về một việc người thân đã làm cho em.

Dàn bài (dựa theo phần gợi ý G):

• Người thân mà em muốn kể là ai? → Bà ngoại.
• Người thân của em đã làm việc gì cho em? → Thức đêm chăm sóc, nấu cháo cho em khi em bị ốm.
• Em có suy nghĩ gì về việc người thân đã làm? → Rất biết ơn và yêu thương bà.

Bài viết mẫu:

Người thân mà em muốn kể là bà ngoại. Có lần em bị ốm, bà đã thức cả đêm để chăm sóc em. Bà nấu cháo, lau người và luôn ngồi bên động viên em mau khỏe. Em rất biết ơn và yêu thương bà ngoại của mình.

Cô Trịnh Thị Ái Ngọc

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tiếng Việt Tiểu học

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Ba Đình