Vòng năng lượng trên Trái Đất. Năng lượng hóa thạch
Vòng năng lượng vật sống, vòng tuần hoàn nước & nhiên liệu hóa thạch
Năng lượng Mặt Trời là nguồn năng lượng không thể thiếu cho sự sống trên Trái Đất. Năng lượng này được chuyển hóa thành nhiều dạng năng lượng khác nhau thông qua các vòng năng lượng trên Trái Đất.
Vòng năng lượng giữa các vật sống diễn ra qua 3 quá trình chính: quang hợp, chuỗi thức ăn và hô hấp.
▸ Hình thành năng lượng hóa thạch
Xác các vật sống bị vùi lấp do thiên tai, trải qua hàng triệu năm phân hủy dưới áp suất và nhiệt độ cao → hình thành nguồn năng lượng hóa thạch (than đá, dầu mỏ, khí thiên nhiên). Vì vậy, năng lượng hóa thạch cũng có nguồn gốc từ Mặt Trời.
Trong vòng tuần hoàn nước trên Trái Đất cũng diễn ra sự chuyển hóa năng lượng Mặt Trời:
• Năng lượng địa nhiệt — đến từ lòng Trái Đất.
• Năng lượng thủy triều — chủ yếu do lực hấp dẫn của Mặt Trăng.
Nguồn năng lượng này hình thành từ việc phân hủy xác các sinh vật qua hàng triệu năm dưới tác động của nhiệt độ và áp suất cao. Do vậy, năng lượng hóa thạch cũng có nguồn gốc từ Mặt Trời.
▸ Quá trình hình thành dầu mỏ (sơ lược)
▸ Ưu & nhược điểm của năng lượng hóa thạch
• Dễ khai thác, chế biến.
• Dễ vận chuyển và tích trữ với khối lượng lớn.
• Công nghệ chuyển hóa thành các dạng năng lượng khác đã phổ biến, chi phí rẻ.
• Gây ô nhiễm môi trường: thải $CO_2$, $CO$, $SO_2$, $NO_x$, bụi mịn.
• Gây hiệu ứng nhà kính → biến đổi khí hậu, băng tan, nước biển dâng.
• Khai thác có thể phá hủy hệ sinh thái (sự cố tràn dầu, động đất do khoan…).
▸ Khí thải khi đốt nhiên liệu hóa thạch
• Xe máy, ô tô đốt xăng/dầu diesel → khí thải gây ô nhiễm đường phố.
• Khai thác dầu mỏ, khí thiên nhiên → có thể rò rỉ khí metan ($CH_4$) gây ô nhiễm.
Giá nhiên liệu hóa thạch (xăng, dầu, gas…) trên thị trường không phải lúc nào cũng cố định. Giá phụ thuộc vào nhiều yếu tố:
▸ Xu hướng phát triển bền vững
Để bảo vệ môi trường và phát triển bền vững, thế giới đang khuyến khích:
Để xem lý thuyết đầy đủ kèm hình ảnh các vòng năng lượng, các phương pháp giải chi tiết các dạng bài tập (nhận biết nguồn gốc năng lượng, ưu/nhược điểm, bài toán tính lượng nhiệt khi đốt nhiên liệu), nhiều ví dụ kèm lời giải, sơ đồ tư duy và sai lầm thường gặp, các em hãy đọc bài viết bên dưới:
Trọn bộ lý thuyết về vòng năng lượng giữa các vật sống, vòng tuần hoàn nước, năng lượng hóa thạch và các yếu tố ảnh hưởng đến giá nhiên liệu.
Sau khi đã nắm vững lý thuyết, các em hãy chuyển sang tab Bài Tập để luyện 22 câu bám sát chương trình SGK!
Cùng luyện bài Vòng năng lượng & Năng lượng hóa thạch!
22 câu: 17 trắc nghiệm · 3 đúng/sai · 2 tự luận
Tuyệt vời!

Cô Trần Thị Thanh Thảo
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Khoa Học Tự Nhiên THCS
Trình độ: Cử nhân Sư phạm KHTN, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 6+ năm kinh nghiệm tại Trường THCS Nguyễn Siêu
