Alkene
Khái niệm, ethylene, phản ứng cộng — cháy — trùng hợp & ứng dụng
• $n = 2$ → $C_2H_4$ (ethylene) ✓
• $n = 3$ → $C_3H_6$ (propylene) ✓
• $n = 4$ → $C_4H_8$ (butene) ✓
| CTCT thu gọn | CTPT | Tên gọi |
|---|---|---|
| $CH_2=CH_2$ | $C_2H_4$ | Ethylene |
| $CH_3–CH=CH_2$ | $C_3H_6$ | Propylene |
| $CH_3–CH=CH–CH_3$ | $C_4H_8$ | Butene |
▸ So sánh alkane và alkene
| Tiêu chí | Alkane | Alkene |
|---|---|---|
| Liên kết | Chỉ liên kết đơn | Có 1 liên kết đôi C=C |
| CT chung | $C_nH_{2n+2}$ ($n \geq 1$) | $C_nH_{2n}$ ($n \geq 2$) |
| Phản ứng đặc trưng | Phản ứng cháy | Cháy + cộng + trùng hợp |
• Định nghĩa đầy đủ: hydrocarbon mạch hở, có CTPT $C_nH_{2n}$ và 1 liên kết đôi C=C mới là alkene.
▸ 1. Tính chất vật lý
Ethylene ($C_2H_4$) là chất khí ở điều kiện thường, không màu, hầu như không tan trong nước, tan ít trong các dung môi hữu cơ như ethylic alcohol.
▸ 2. Cấu tạo phân tử
→ Đây là đặc điểm quyết định tính chất hoá học đặc trưng của alkene (phản ứng cộng, phản ứng trùng hợp).
▸ a) Phản ứng cháy
Tương tự alkane, đốt cháy alkene tạo sản phẩm chủ yếu là $CO_2$ và $H_2O$, toả nhiều nhiệt:
• Khi đốt cháy alkene → $\mathbf{n_{CO_2} = n_{H_2O}}$.
• Khác với alkane: $n_{H_2O} > n_{CO_2}$.
→ Đây là cách nhận biết alkene dựa vào sản phẩm cháy.
▸ b) Phản ứng cộng (đặc trưng)
Đây là tính chất đặc trưng của alkene. Liên kết kém bền trong liên kết đôi C=C bị phá vỡ, phân tử $Br_2$ cộng hợp vào 2 nguyên tử C ở nối đôi:
(1,2-dibromoethane)
Viết gọn: $C_2H_4 + Br_2 \to C_2H_4Br_2$
→ Alkene làm mất màu nước bromine; alkane thì không. Đây là phương pháp phân biệt alkene với alkane.
Alkene cũng có thể cộng với $H_2$, $HCl$, $Cl_2$… Ví dụ phản ứng cộng $H_2$:
▸ c) Phản ứng trùng hợp
Ở điều kiện thích hợp (nhiệt độ, áp suất, xúc tác), nhiều phân tử ethylene cộng hợp liên tiếp với nhau, liên kết kém bền bị phá vỡ, tạo thành chất có phân tử khối rất lớn gọi là polymer:
Sản phẩm là polyethylene (nhựa PE): chất rắn, không tan trong nước, không độc, được dùng sản xuất túi đựng, màng bọc, chai, bình chứa…
Ethylene là nguyên liệu quan trọng trong công nghiệp hoá chất và tổng hợp polymer:
• Acetic acid (giấm)
• Dung môi
• Poly(vinyl chloride) — PVC
(Túi nhựa, ống nhựa, màng bọc…)
(chuối, cà chua, xoài…)
Để xem lý thuyết đầy đủ kèm các dạng bài tập nâng cao như: bài toán hỗn hợp alkane và alkene, xác định alkene từ sản phẩm cộng $Br_2$, các phép tính khối lượng & thể tích chi tiết, sơ đồ tư duy và phương pháp giải chi tiết, hãy đọc bài viết bên dưới:
Khái niệm alkene, ethylene, phản ứng cộng & trùng hợp, ứng dụng làm nguyên liệu hoá chất & nông nghiệp, các dạng bài tập điển hình kèm ví dụ & lời giải chi tiết.
Sau khi đã nắm vững lý thuyết, các em hãy chuyển sang tab Bài Tập để luyện 23 câu bám sát chương trình SGK!
Cùng luyện bài Alkene!
23 câu: 17 trắc nghiệm · 3 đúng/sai · 3 tự luận
Tuyệt vời!
Cô Trần Thị Thanh Thảo
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Khoa Học Tự Nhiên THCS
Trình độ: Cử nhân Sư phạm KHTN, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 6+ năm kinh nghiệm tại Trường THCS Nguyễn Siêu