Carbohydrate
Glucose & Saccharose — cấu tạo, tính chất & ứng dụng
▸ Một số carbohydrate phổ biến
| Carbohydrate | CTPT | Trạng thái tự nhiên |
|---|---|---|
| Glucose | $C_6H_{12}O_6$ | Quả nho chín, trái cây, máu người |
| Saccharose | $C_{12}H_{22}O_{11}$ | Cây mía, củ cải đường, thốt nốt |
| Tinh bột | $(C_6H_{10}O_5)_n$ | Gạo, ngô, khoai, sắn |
| Cellulose | $(C_6H_{10}O_5)_m$ | Bông, gỗ, tre |
• Saccharose $C_{12}H_{22}O_{11}$ $\Leftrightarrow$ $C_{12}(H_2O)_{11}$.
→ Tên gọi "carbohydrate" có nghĩa là "carbon ngậm nước" (carbo = carbon, hydrate = nước).
Trong bài này, ta sẽ tìm hiểu chi tiết về 2 loại carbohydrate quan trọng: glucose và saccharose.
Còn gọi là: đường nho.
Còn gọi là: đường ăn (đường mía).
▸ So sánh tính chất vật lý của Glucose và Saccharose
| Tính chất | Glucose | Saccharose |
|---|---|---|
| CTPT | $C_6H_{12}O_6$ | $C_{12}H_{22}O_{11}$ |
| Khối lượng mol $M$ (g/mol) | $180$ | $342$ |
| Trạng thái | Tinh thể không màu | Tinh thể không màu |
| Mùi, vị | Không mùi, vị ngọt | Không mùi, vị ngọt |
| Tính tan | Tan tốt trong nước | Tan tốt trong nước |
• Đều tan tốt trong nước.
• Đều có cùng thành phần nguyên tố: $C$, $H$, $O$.
Ứng dụng: tráng bạc lên kính để sản xuất gương soi → gọi là phản ứng tráng bạc (hoặc tráng gương).
▸ Phân biệt Glucose và Saccharose
Cách nhận biết: dùng phản ứng tráng bạc.
| Phản ứng | Glucose | Saccharose |
|---|---|---|
| Tráng bạc (với $AgNO_3/NH_3$) | Có ✓ | Không ✗ |
| Lên men rượu | Có ✓ | Không (cần thuỷ phân trước) |
| Thuỷ phân | Không ✗ | Có ✓ (→ glucose + fructose) |
• Lên men: $1$ mol glucose → $2$ mol ethylic alcohol $+$ $2$ mol $CO_2$.
• Thuỷ phân: $1$ mol saccharose → $1$ mol glucose $+$ $1$ mol fructose.
▸ Glucose
▸ Saccharose
• Béo phì, tăng cholesterol.
• Tiểu đường (đái tháo đường).
• Bệnh tim mạch, sâu răng.
→ Cần sử dụng hợp lý, không lạm dụng đường trong khẩu phần ăn.
Để ôn lại lý thuyết một cách đầy đủ và luyện thêm các dạng bài tập tính toán nâng cao (lên men có hiệu suất, dẫn $CO_2$ qua nước vôi trong, chuỗi tinh bột → glucose → ethylic alcohol → acetic acid → ester, kết hợp thuỷ phân và tráng bạc…), các em có thể xem bài lý thuyết chi tiết tại liên kết bên dưới:
Lý thuyết trọng tâm, các dạng bài tập điển hình, ví dụ kèm lời giải chi tiết, sơ đồ tư duy, sai lầm thường gặp.
Sau khi đã nắm vững lý thuyết, các em hãy chuyển sang tab Bài Tập để luyện 22 câu bám sát chương trình SGK!
Cùng luyện bài Carbohydrate!
22 câu: 17 trắc nghiệm · 2 đúng/sai · 3 tự luận
Tuyệt vời!
Cô Trần Thị Thanh Thảo
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Khoa Học Tự Nhiên THCS
Trình độ: Cử nhân Sư phạm KHTN, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 6+ năm kinh nghiệm tại Trường THCS Nguyễn Siêu