Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
- 1. Tổ chức lãnh thổ nông nghiệp
- a) Quan niệm và vai trò
- b) Một số hình thức tổ chức lãnh thổ nông nghiệp
- 2. Một số vấn đề phát triển nền nông nghiệp hiện đại và định hướng phát triển nông nghiệp thế giới trong tương lai
- a) Một số vấn đề phát triển nền nông nghiệp hiện đại trên thế giới
- b) Định hướng phát triển nông nghiệp trong tương lai
- Luyện tập – Vận dụng
Câu hỏi mở đầu trang 76
Đề bài: Nền nông nghiệp hiện đại và tương lai sẽ có nhiều thay đổi về cả cách thức sản xuất, sản phẩm, hình thức tổ chức lãnh thổ nông nghiệp,… do sự thay đổi của các điều kiện sản xuất và nhu cầu của người tiêu dùng. Tổ chức lãnh thổ nông nghiệp là gì? Trong tương lai sản xuất nông nghiệp trên thế giới sẽ thay đổi ra sao?
Lời giải:
- Tổ chức lãnh thổ nông nghiệp là sự sắp xếp và phối hợp các đối tượng nông nghiệp trên một lãnh thổ cụ thể nhằm sử dụng hợp lí nhất các tiềm năng tự nhiên, kinh tế, lao động để đem lại hiệu quả cao về kinh tế, xã hội và môi trường.
- Sản xuất nông nghiệp trong tương lai sẽ phát triển theo các định hướng: thích ứng với biến đổi khí hậu, phát triển nông nghiệp công nghệ cao và phát triển nông nghiệp xanh (hữu cơ) gắn với bảo vệ môi trường.
1. Tổ chức lãnh thổ nông nghiệp
a) Quan niệm và vai trò
Câu hỏi trang 76
Đề bài: Dựa vào thông tin trong mục a, hãy trình bày quan niệm và vai trò của tổ chức lãnh thổ nông nghiệp.
Lời giải:
a) Quan niệm:
Tổ chức lãnh thổ nông nghiệp là sự sắp xếp và phối hợp các đối tượng nông nghiệp (trong mối quan hệ liên ngành, liên vùng, kết hợp với nhu cầu thị trường) trên một lãnh thổ cụ thể nhằm sử dụng hợp lí nhất các tiềm năng tự nhiên, kinh tế, lao động để đem lại hiệu quả cao về mặt kinh tế, xã hội và môi trường.
b) Vai trò:
- Thúc đẩy chuyên môn hoá trong sản xuất nông nghiệp.
- Góp phần sử dụng hợp lí, hiệu quả tài nguyên thiên nhiên cũng như các nguồn lực khác trên lãnh thổ, hạn chế tác động của tự nhiên đến nông nghiệp và góp phần bảo vệ môi trường.
b) Một số hình thức tổ chức lãnh thổ nông nghiệp
Câu hỏi trang 77
Đề bài: Dựa vào bảng 26, hãy phân biệt vai trò, đặc điểm của một số hình thức tổ chức lãnh thổ nông nghiệp.
Lời giải:
Một số hình thức tổ chức lãnh thổ nông nghiệp chủ yếu trên thế giới gồm: trang trại, thể tổng hợp nông nghiệp và vùng nông nghiệp.
| Hình thức | Vai trò | Đặc điểm |
|---|---|---|
| Trang trại | – Là hình thức tổ chức lãnh thổ nông nghiệp quan trọng của các nước đang phát triển trong quá trình công nghiệp hoá nông nghiệp.
– Thúc đẩy nông nghiệp sản xuất hàng hoá, phát triển kinh tế nông thôn và tăng thu nhập cho người dân nông thôn. – Khai thác hiệu quả tài nguyên thiên nhiên và góp phần bảo vệ môi trường. |
– Mục đích chủ yếu là sản xuất nông sản hàng hoá.
– Quy mô sản xuất tương đối lớn. – Tổ chức và quản lí sản xuất dựa trên chuyên môn hoá và thâm canh, ứng dụng tiến bộ khoa học – công nghệ. – Có sử dụng lao động làm thuê. |
| Thể tổng hợp nông nghiệp | – Sử dụng hiệu quả nhất các điều kiện tự nhiên, vị trí địa lí và các điều kiện kinh tế – xã hội.
– Tạo ra khối lượng nông sản lớn, có chất lượng cao cung cấp nguyên liệu cho công nghiệp chế biến hoặc xuất khẩu. – Thúc đẩy liên kết trong sản xuất, chế biến và tiêu thụ nông sản. |
– Có sự kết hợp chặt chẽ giữa các hộ gia đình, trang trại, hợp tác xã,… với các xí nghiệp công nghiệp trên một lãnh thổ, tập trung sản xuất một hay một nhóm sản phẩm.
– Có mối liên kết chặt chẽ giữa vùng sản xuất nguyên liệu với các cơ sở chế biến. – Sản xuất mang tính tập trung, áp dụng cơ giới hoá, có trình độ chuyên môn hoá cao. |
| Vùng nông nghiệp | – Sử dụng có hiệu quả nhất các điều kiện sản xuất của các vùng.
– Thúc đẩy phân công lao động theo lãnh thổ, chuyên môn hoá và hợp tác hoá giữa các vùng. |
– Là hình thức tổ chức lãnh thổ nông nghiệp cao nhất.
– Lãnh thổ có đặc điểm tương đồng về điều kiện sinh thái nông nghiệp, kinh tế – xã hội, trình độ thâm canh, cơ sở vật chất – kĩ thuật giữa các địa phương trong vùng. – Có những sản phẩm chuyên môn hoá theo hướng phát huy thế mạnh của vùng. |
2. Một số vấn đề phát triển nền nông nghiệp hiện đại và định hướng phát triển nông nghiệp thế giới trong tương lai
a) Một số vấn đề phát triển nền nông nghiệp hiện đại trên thế giới
Câu hỏi trang 77
Đề bài: Dựa vào thông tin trong mục a, hãy nêu một số vấn đề phát triển nền nông nghiệp hiện đại trên thế giới.
Lời giải:
Nền nông nghiệp hiện đại đang cố gắng khắc phục những khó khăn trong sản xuất (thu hẹp diện tích đất canh tác, tác động của biến đổi khí hậu, sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật gây thoái hoá đất, ô nhiễm môi trường,…) với các hướng khác nhau:
- Hình thành cánh đồng lớn: là một trong những hướng quan trọng để tăng quy mô sản xuất nông nghiệp nhằm đáp ứng được nhu cầu về nông sản ngày càng tăng của con người.
- Ứng dụng mạnh mẽ công nghệ (công nghệ sinh học, công nghệ thông tin, tự động hoá,…) vào sản xuất nông nghiệp để nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và hạn chế các tác động của điều kiện bất lợi.
- Tăng cường hợp tác, liên kết trong sản xuất nông nghiệp để tăng hiệu quả sản xuất, đảm bảo hài hoà lợi ích của các bên tham gia.
b) Định hướng phát triển nông nghiệp trong tương lai
Câu hỏi trang 78
Đề bài: Dựa vào thông tin trong mục b, hãy nêu những định hướng phát triển nông nghiệp trong tương lai.
Lời giải:
Sản xuất nông nghiệp trong tương lai phát triển theo các định hướng sau:
- Phát triển nông nghiệp thích ứng với biến đổi khí hậu: tạo ra các giống mới, thay đổi quy mô và cơ cấu cây trồng phù hợp, phát triển thuỷ lợi,…
- Phát triển nông nghiệp công nghệ cao: ứng dụng khoa học – công nghệ để quản lí quá trình sản xuất, tăng hiệu quả sản xuất,…
- Phát triển nông nghiệp xanh (hữu cơ): khai thác tối đa các nguồn tài nguyên sạch, hướng đến một mô hình tăng trưởng bền vững gắn với bảo vệ môi trường.
Luyện tập – Vận dụng
Luyện tập 1 trang 78
Đề bài: Trình bày vai trò, đặc điểm của một trong những hình thức tổ chức lãnh thổ nông nghiệp.
Lời giải:
Em có thể chọn một trong ba hình thức để trình bày. Dưới đây là gợi ý mẫu về hình thức Trang trại:
a) Vai trò:
- Là hình thức tổ chức lãnh thổ nông nghiệp quan trọng của các nước đang phát triển trong quá trình công nghiệp hoá nông nghiệp.
- Thúc đẩy nông nghiệp sản xuất hàng hoá, phát triển kinh tế nông thôn và tăng thu nhập cho người dân nông thôn.
- Khai thác hiệu quả tài nguyên thiên nhiên và góp phần bảo vệ môi trường.
b) Đặc điểm:
- Mục đích chủ yếu là sản xuất nông sản hàng hoá.
- Quy mô sản xuất tương đối lớn.
- Tổ chức và quản lí sản xuất dựa trên chuyên môn hoá và thâm canh, ứng dụng tiến bộ khoa học – công nghệ.
- Có sử dụng lao động làm thuê.
(Em có thể chọn trình bày hình thức Thể tổng hợp nông nghiệp hoặc Vùng nông nghiệp tuỳ ý.)
Luyện tập 2 trang 78
Đề bài: Lấy ví dụ cụ thể về một biểu hiện của nền nông nghiệp hiện đại.
Lời giải:
Đây là câu vận dụng, em có thể tự liên hệ. Dưới đây là gợi ý mẫu về ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất rau ở Đà Lạt (Lâm Đồng):
- Mô hình: Trồng rau, hoa trong nhà kính, nhà lưới với hệ thống tưới nhỏ giọt tự động.
- Công nghệ áp dụng:
- Sử dụng công nghệ thuỷ canh (trồng rau không cần đất, dùng dung dịch dinh dưỡng).
- Áp dụng hệ thống cảm biến để theo dõi nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng.
- Sử dụng giống mới có năng suất cao, kháng sâu bệnh tốt.
- Hiệu quả:
- Năng suất, chất lượng sản phẩm cao hơn nhiều so với sản xuất truyền thống.
- Hạn chế tác động của thời tiết, sâu bệnh.
- Sản phẩm sạch, an toàn cho người tiêu dùng.
- Mang lại thu nhập cao cho người nông dân.
(Em có thể lấy ví dụ khác như: cánh đồng lớn ở đồng bằng sông Cửu Long, mô hình nuôi tôm công nghệ cao, mô hình trồng hoa lan công nghệ cao,…)
Vận dụng trang 78
Đề bài: Tìm hiểu về một mô hình nông nghiệp công nghệ cao ở nước ta.
Lời giải:
Đây là câu vận dụng, em có thể tự tìm hiểu thêm. Dưới đây là gợi ý mẫu về mô hình trồng rau, hoa công nghệ cao tại Đà Lạt (Lâm Đồng):
a) Giới thiệu chung:
- Đà Lạt (tỉnh Lâm Đồng) là một trong những địa phương tiên phong áp dụng nông nghiệp công nghệ cao ở Việt Nam.
- Mô hình chuyên sản xuất các loại rau, củ, quả, hoa chất lượng cao.
b) Công nghệ áp dụng:
- Trồng cây trong nhà kính, nhà lưới giúp kiểm soát điều kiện thời tiết.
- Áp dụng hệ thống tưới nhỏ giọt, tưới phun sương tự động, tiết kiệm nước.
- Sử dụng công nghệ thuỷ canh, khí canh (trồng cây không cần đất).
- Áp dụng công nghệ sinh học để tạo ra giống mới năng suất cao, kháng bệnh tốt.
- Sử dụng các cảm biến, hệ thống giám sát tự động để quản lí quá trình sản xuất.
c) Hiệu quả mang lại:
- Năng suất cao gấp nhiều lần so với sản xuất truyền thống.
- Sản phẩm sạch, an toàn, đạt tiêu chuẩn xuất khẩu.
- Thu nhập của người nông dân tăng đáng kể.
- Góp phần đưa nông sản Việt Nam ra thị trường quốc tế (Nhật Bản, Hàn Quốc, EU,…).
ThS. Trần Ngọc Báu
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Địa Lí THPT
Trình độ: Thạc sĩ Địa lý, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ GIS, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 11+ năm kinh nghiệm tại Trường THPT Cầu Giấy